Issues
Select Version
Udānapāḷi
Udānapāḷi

Daṇḍasuttavaṇṇanā ‘‘ Avacāhaṃ jotipālo , kassapaṃ sugataṃ tadā ; Kuto nu bodhi muṇḍassa , bodhi paramadullabhā . ‘‘ Tena kammavipākena , acariṃ dukkaraṃ bahuṃ ; Chabbassānuruvelāyaṃ , tato bodhiṃ apāpuṇiṃ . ‘‘ NāhaṃP0.266 etena maggena , pāpuṇiṃ bodhim

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Daṇḍasuttavaṇṇanā 12. ‘‘ Avacāhaṃ jotipālo , kassapaṃ sugataṃ tadā ; Kuto nu bodhi muṇḍassa , bodhi paramadullabhā . ‘‘ Tena kammavipākena , acariṃ dukkaraṃ bahuṃ ; Chabbassānuruvelāyaṃ , tato bodhiṃ apāpuṇiṃ . ‘‘ NāhaṃP0.266 etena maggena , pāpuṇiṃ bodhimuttamaṃ ; Kummaggena gavesissaṃ , pubbakammena vārito . ‘‘ Puññapāpaparikkhīṇo , sabbasantāpavajjito ; Asoko anupāyāso , nibbāyissamanāsavo . ‘‘ Evaṃ jino viyākāsi , bhikkhusaṅghassa aggato ; Sabbābhiññābalappatto , anotattamahāsare ’’ ti .( apa . thera 1.39.64-96); Aṭṭhamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 9. Upasenasuttavaṇṇanā

13. Tatiye kumārakāti dārakā .
Antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanan ti antarāsaddo ‘‘ tadantaraṃ ko jāneyya , aññatra tathāgatā ’’ ti ( a . ni .6.44;10.75),‘‘ janā saṅgamma mantenti , mañca tvañca kimantaran ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.228) kāraṇe āgato . ‘‘ Addasā maṃ , bhante , aññatarā itthī vijjantarikāya bhājanaṃ dhovantī ’’ tiādīsu ( ma . ni .2.149) khaṇe . ‘‘ Yassantarato na santi kopā ’’ tiādīsu ( udā .20) citte . ‘‘ Antarā vosānamāpādī ’’ tiādīsuP0.110 vemajjhe . ‘‘ Apicāyaṃ , bhikkhave , tapodā dvinnaṃ mahānirayānaṃ antarikāya āgacchatī ’’ tiādīsu ( pārā .231) vivareV0.87 . Svāyamidhāpi vivare veditabbo . Tasmā sāvatthiyā ca jetavanassa ca vivareti , evamettha attho veditabbo . Antarāsaddayogato cettha upayogavacanaṃ ‘‘ antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanan ’’ ti . Īdisesu ṭhānesu akkharacintakā ‘‘ antarā gāmañca nadiñca gacchatī ’’ ti ekameva antarāsaddaṃ payujjanti , so dutiyapadenapi yojetabbo hoti . Idha pana yojetvā vutto . Ahiṃ daṇḍena hanantīti bilato nikkhamitvā gocarāya gacchantaṃ kaṇhasappaṃ chātajjhattaṃ anubandhitvā yaṭṭhīhi pothenti .
Tena ca samayena bhagavā sāvatthiṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge te dārake ahiṃ daṇḍena hanante disvā ‘‘ kasmā kumārakā imaṃ ahiṃ daṇḍena hanathā ’’ ti pucchitvā ‘‘ ḍaṃsanabhayena , bhante ’’ ti ca vutte ‘‘ ime attano sukhaṃ karissāmāti imaṃ paharantā nibbattaṭṭhāne dukkhaṃ anubhavissanti , aho avijjāya nikatikosallan ’’ ti dhammasaṃvegaṃ uppādesi . Teneva ca dhammasaṃvegena udānaṃ udānesi . Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi .
Tena ca samayena bhagavā sāvatthiṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge te dārake ahiṃ daṇḍena hanante disvā ‘‘ kasmā kumārakā imaṃ ahiṃ daṇḍena hanathā ’’ ti pucchitvā ‘‘ ḍaṃsanabhayena , bhante ’’ ti ca vutte ‘‘ ime attano sukhaṃ karissāmāti imaṃ paharantā nibbattaṭṭhāne dukkhaṃ anubhavissanti , aho avijjāya nikatikosallan ’’ ti dhammasaṃvegaṃ uppādesi . Teneva ca dhammasaṃvegena udānaṃ udānesi . Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā ’’ tiādi .
TatthaM0.98 etamatthaṃ viditvāti ‘‘ ime dārakā attasukhāya paradukkhaṃ karontā sayaṃ parattha sukhaṃ na labhissantī ’’ ti etamatthaṃ jānitvāti evameke vaṇṇenti . Aññesaṃ duppaṭipannānaṃ sukhapariyesanaṃ āyatiṃ dukkhāya saṃvattati , suppaṭipannānaṃ ekantena sukhāya saṃvattati . Tasmā ‘‘ paravihesāvinimuttā accantameva sukhabhāgino vata mayhaṃ ovādappaṭikarā ’’ ti somanassavasenevetampi satthā udānaṃ udānesīti vadanti . Apare pana bhaṇanti ‘‘ evaṃ tehi kumārakehi pavattitaṃ paraviheṭhanaṃ sabbākārena ādīnavato viditvā paravihesāyaP0.111 parānukampāya ca yathākkamaṃ ādīnavānisaṃsavibhāvanaṃ imaṃ udānaṃ udānesī ’’ ti .
Tattha sukhakāmānīti ekanteneva attano sukhassa icchanato sukhānugiddhāni . Bhūtānīti pāṇino . Yo daṇḍena vihiṃsatīti ettha daṇḍenāti desanāmattaṃ , daṇḍena vā leḍḍusatthapāṇippahārādīhi vāti attho . Atha vā daṇḍenāti daṇḍanena . Idaṃ vuttaṃ hoti – yo sukhakāmāni sabbabhūtāni jātiādinā ghaṭṭanavasena vacīdaṇḍena vā pāṇimuggarasatthādīhi pothanatāḷanacchedanādivasena sarīradaṇḍena vā sataṃ vā sahassaṃ vā ṭhāpanavasena dhanadaṇḍena vāti imesu daṇḍesu yena kenaci daṇḍena vihiṃsati viheṭheti dukkhaṃ pāpeti , attano sukhamesāno , pecca so na labhate sukhan ti so puggalo attano sukhaṃ esanto gavesanto patthentoV0.88 pecca paraloke manussasukhaṃ dibbasukhaṃ nibbānasukhanti tividhampi sukhaṃ na labhati , aññadatthu tena daṇḍena dukkhameva labhatīti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – yo sukhakāmāni sabbabhūtāni jātiādinā ghaṭṭanavasena vacīdaṇḍena vā pāṇimuggarasatthādīhi pothanatāḷanacchedanādivasena sarīradaṇḍena vā sataṃ vā sahassaṃ vā ṭhāpanavasena dhanadaṇḍena vāti imesu daṇḍesu yena kenaci daṇḍena vihiṃsati viheṭheti dukkhaṃ pāpeti , attano sukhamesāno , pecca so na labhate sukhan ti so puggalo attano sukhaṃ esanto gavesanto patthentoV0.88 pecca paraloke manussasukhaṃ dibbasukhaṃ nibbānasukhanti tividhampi sukhaṃ na labhati , aññadatthu tena daṇḍena dukkhameva labhatīti attho .
Pecca so labhate sukhan ti yo khantimettānuddayasampanno ‘‘ yathāhaṃ sukhakāmo dukkhappaṭikūlo , evaṃ sabbepī ’’ ti cintetvā sampattaviratiādīsu ṭhito vuttanayena kenaci daṇḍena sabbānipi bhūtāni na hiṃsati na bādhati , so puggalo paraloke manussabhūto manussasukhaṃ , devabhūto dibbasukhaṃ , ubhayaṃ atikkamanto nibbānasukhaṃ labhatīti . Ettha ca tādisassa puggalassa avassaṃbhāvitāya taṃ sukhaṃ paccuppannaṃ viya hotīti dassanatthaṃ ‘‘ labhate ’’ ti vuttaṃ . Purimagāthāyapi eseva nayo .
Pecca so labhate sukhan ti yo khantimettānuddayasampanno ‘‘ yathāhaṃ sukhakāmo dukkhappaṭikūlo , evaṃ sabbepī ’’ ti cintetvā sampattaviratiādīsu ṭhito vuttanayena kenaci daṇḍena sabbānipi bhūtāni na hiṃsati na bādhati , so puggalo paraloke manussabhūto manussasukhaṃ , devabhūto dibbasukhaṃ , ubhayaṃ atikkamanto nibbānasukhaṃ labhatīti . Ettha ca tādisassa puggalassa avassaṃbhāvitāya taṃ sukhaṃ paccuppannaṃ viya hotīti dassanatthaṃ ‘‘ labhate ’’ ti vuttaṃ . Purimagāthāyapi eseva nayo .
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .