4. Catutthasuttantaniddesavaṇṇanā
198. Puna
P3.545 paṭhamasuttameva nikkhipitvā aparena ākārena indriyāni niddisati .Tattha katihākārehi kenaṭṭhena daṭṭhabbānīti katihi ākārehi
M2.142 daṭṭhabbāni .Kenaṭṭhena daṭṭhabbānīti daṭṭhabbākāre ca daṭṭhabbaṭṭhañca pucchati .
Chahākārehi tenaṭṭhena daṭṭhabbānīti chahi ākārehi daṭṭhabbāni , teneva chaākārasaṅkhātenaṭṭhena daṭṭhabbāni .
Ādhipateyyaṭṭhenāti adhipatibhāvaṭṭhena .
Ādivisodhanaṭṭhenāti kusalānaṃ dhammānaṃ ādibhūtassa sīlassa visodhanaṭṭhena .
Adhimattaṭṭhenāti balavaṭṭhena
V2.130 .Balavañhi adhikā mattā pamāṇaṃ assāti adhimattanti vuccati .
Adhiṭṭhānaṭṭhenāti patiṭṭhānaṭṭhena .
Pariyādānaṭṭhenāti khepanaṭṭhena .
Patiṭṭhāpakaṭṭhenāti patiṭṭhāpanaṭṭhena .
Ka .ādhipateyyaṭṭhaniddesavaṇṇanā
199. Ādhipateyyaṭṭhaniddese assaddhiyaṃ pajahatotiādi ekekasseva indriyassa paṭipakkhapajahanavacanaṃ ekakkhaṇepi attano attano paṭipakkhapahānakiccasādhane adhipatibhāvasādhanatthaṃ vuttaṃ .
Sesāni cattāri indriyāni taṃsampayuttāneva vuttāni .
Nānākkhaṇesu vā ekekaṃ indriyaṃ dhuraṃ katvā tassa tassa paṭipakkhassa taṃ taṃ indriyaṃ jeṭṭhakaṃ katvā sesāni tadanvayāni katvā vuttantipi veditabbaṃ .
Kāmacchandaṃ pajahatotiādi pana ekakkhaṇavaseneva vuttaṃ .
Kha .ādivisodhanaṭṭhaniddesavaṇṇanā
200. Ādivisodhanaṭṭhaniddese assaddhiyasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhīti assaddhiyassa nivāraṇaṭṭhena viratiatthena sīlamalavisodhanato sīlavisuddhi nāma .
Saddhindriyassa ādivisodhanāti saddhindriyassa upanissayavasena ādibhūtassa sīlassa visodhanā .
Imināva nayena sesānipi kāmacchandādisaṃvaraṇamūlakāni ca indriyāni veditabbāni .
Ga .adhimattaṭṭhaniddesavaṇṇanā
201. Adhimattaṭṭhaniddese saddhindriyassa bhāvanāya chando uppajjatīti saddhassa puggalassa saddhāpaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ sutvā vā saddhindriyabhāvanāya assādaṃ disvā vā saddhindriye kusalo dhammacchando jāyati .
Pāmojjaṃ uppajjatīti chandajātattā dubbalapīti uppajjati .
Pīti uppajjatīti
V2.131 pamuditattā balavapīti uppajjati .Passaddhi uppajjatīti pītiyā pīṇitattā kāyacittapassaddhi uppajjati .
Sukhaṃ uppajjatīti passaddhakāyacittattā cetasikaṃ sukhaṃ uppajjati
P3.546M2.143 .Obhāso uppajjatīti sukhena abhisannattā ñāṇobhāso uppajjati .
Saṃvego uppajjatīti ñāṇobhāsena viditasaṅkhārādīnavattā saṅkhārapavattiyaṃ saṃvego uppajjati .
Saṃvejetvā cittaṃ samādahatīti saṃvegaṃ uppādetvā teneva saṃvegena cittaṃ samāhitaṃ karoti .
Sādhukaṃ paggaṇhātīti līnuddhatabhāvaṃ mocetvā suṭṭhu paggaṇhāti .
Sādhukaṃ ajjhupekkhatīti vīriyassa samaṃ hutvā pavattattā puna vīriyasamatāniyojane byāpāraṃ akaronto tatramajjhattupekkhāvasena sādhukaṃ ajjhupekkhati nāma .
Upekkhāvasenāti samavāhitalakkhaṇāya tatramajjhattupekkhāya vasena .
Nānattakilesehīti vipassanāya paṭipakkhabhūtehi nānāsabhāvehi kilesehi .
Vimokkhavasenāti bhaṅgānupassanato paṭṭhāya nānattakilesehi vimuccanavasena .
Vimuttattāti nānattakilesehi vimuttattā .
Te dhammāti chandādayo dhammā .
Ekarasā hontīti vimuttirasena ekarasā honti .
Bhāvanāvasenāti ekarasabhāvanāvasena .
Tato paṇītatare vivaṭṭantīti tena kāraṇena vipassanārammaṇato paṇītatare nibbānārammaṇe vivaṭṭanānupassanāsaṅkhātena gotrabhuñāṇena chandādayo dhammā nivattanti , saṅkhārārammaṇato apagantvā nibbānārammaṇe pavattantīti attho .
Vivaṭṭanāvasenāti evaṃ gotrabhukhaṇe saṅkhārārammaṇato vivaṭṭanavasena .
Vivaṭṭitattā tato vosajjatīti maggasamaṅgipuggalo maggassa uppādakkhaṇeyeva dubhatovuṭṭhānavasena vivaṭṭitattā teneva kāraṇena kilese ca khandhe ca vosajjati .
Vosajjitattā tato nirujjhantīti maggassa uppādakkhaṇeyeva kilese ca khandhe ca vosajjitattā teneva kāraṇena kilesā ca khandhā ca anuppattinirodhavasena nirujjhanti .
Vosajjitattāti ca āsaṃsāyaṃ bhūtavacanaṃ kataṃ .
Kilesanirodhe sati khandhanirodhasabbhāvato ca khandhanirodho vutto .
Nirodhavasenāti yathāvuttanirodhavasena .
Tasseva maggassa uppādakkhaṇe dve vosagge dassetukāmo nirodhavasena dve vosaggātiādimāha .
Dvepi heṭṭhā vuttatthā eva .
Assaddhiyassa pahānāya chando uppajjatītiādīsupi imināva nayena vitthārato attho veditabbo .
Vīriyindriyādimūlakesupi vāresu eseva nayo .
Imināva nayena adhiṭṭhānaṭṭhaniddesopi vitthārato veditabbo .
Kevalañhettha adhiṭṭhātīti viseso , patiṭṭhātīti attho .
Gha-ṅa .pariyādānaṭṭhapatiṭṭhāpakaṭṭhaniddesavaṇṇanā
202-203.
Pariyādānaṭṭhaniddese
V2.132M2.144P3.547 pariyādiyatīti khepeti .Patiṭṭhāpakaṭṭhaniddese saddho saddhindriyaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpetīti saddhāsampanno ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccā dukkhā anattā ’’ ti adhimuccanto saddhindriyaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpeti .
Iminā puggalavisesena indriyabhāvanāviseso niddiṭṭho .
Saddhassa saddhindriyaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpetīti saddhāsampannassa puggalassa saddhindriyaṃ taṃyeva saddhaṃ patiṭṭhāpeti .
Tathā adhimuccantaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpetīti .
Iminā indriyabhāvanāvisesena puggalaviseso niddiṭṭho .
Evaṃ cittaṃ paggaṇhanto paggahe patiṭṭhāpeti , satiṃ upaṭṭhāpento upaṭṭhāne patiṭṭhāpeti , cittaṃ samādahanto avikkhepe patiṭṭhāpeti , aniccaṃ dukkhaṃ anattāti passanto dassane patiṭṭhāpetīti sesesupi yojanā veditabbā .
Yogāvacaroti samathayoge , vipassanāyoge vā avacaratīti yogāvacaro .
Avacaratīti pavisitvā caratīti .
Catutthasuttantaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .