Ga .nissaraṇaniddesavaṇṇanā
191. Nissaraṇaniddese adhimokkhaṭṭhenātiādīsu ekekasmiṃ indriye pañca pañca katvā pañcannaṃ indriyānaṃ pañcavīsati nissaraṇāni maggaphalavasena niddiṭṭhāni .
Tattha tato paṇītatarasaddhindriyassa paṭilābhāti tato vipassanākkhaṇe pavattasaddhindriyato
P3.540 maggakkhaṇe paṇītatarassa saddhindriyassa paṭilābhavasena .Purimatarasaddhindriyā nissaṭaṃ hotīti tasmiṃ maggakkhaṇe saddhindriyaṃ purimatarato vipassanākkhaṇe pavattasaddhindriyato nikkhantaṃ hoti .
Imināva nayena phalakkhaṇe saddhindriyampi ubhayattha sesindriyānipi yojetabbāni .
192. Pubbabhāge
M2.136 pañcahi indriyehīti paṭhamajjhānūpacāre pañcahi indriyehi paṭhamajjhānādiaṭṭhasamāpattivasena aṭṭha nissaraṇāni , aniccānupassanādiaṭṭhārasamahāvipassanāvasena aṭṭhārasa nissaraṇāni , sotāpattimaggādivasena aṭṭha lokuttaranissaraṇāni .Evaṃ jhānasamāpattimahāvipassanāmaggaphalavasena catuttiṃsa nissaraṇāni purimapurimasamatikkamato niddiṭṭhāni .
Nekkhamme pañcindriyānītiādīni pana sattatiṃsa nissaraṇāni paṭipakkhapahānavasena paṭipakkhato niddiṭṭhāni .
Tattha nekkhammādīsu sattasu satta nissaraṇāni upacārabhūmivasena vuttāni , phalāni pana paṭipakkhapahānābhāvato na vuttāni .
193. Diṭṭhekaṭṭhehīti yāva sotāpattimaggā diṭṭhiyā saha ekasmiṃ puggale ṭhitāti diṭṭhekaṭṭhā .
Tehi diṭṭhekaṭṭhehi .
Oḷārikehīti thūlehi kāmarāgabyāpādehi .
Aṇusahagatehīti sukhumabhūtehi kāmarāgabyāpādehiyeva .
Sabbakilesehīti rūparāgādīhi .
Tesu hi pahīnesu sabbakilesā pahīnā honti , tasmā ‘‘ sabbakilesehī ’’ ti vuttaṃ .
Avuttatthāni panettha padāni heṭṭhā vuttatthānevāti .
Sabbesaññeva khīṇāsavānaṃ tattha tattha pañcindriyānīti ‘‘ adhimokkhaṭṭhenā ’’ tiādīsu
V2.125 pubbe vuttesu ṭhānesu tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne pañcindriyāni buddhapaccekabuddhasāvakānaṃ khīṇāsavānaṃ yathāyogaṃ tato tato nissaṭāni honti .Imasmiṃ vāre paṭhamaṃ vuttanayā eva yathāyogaṃ khīṇāsavavasena vuttā .
Kathaṃ panetāni nissaraṇāni asītisataṃ hontīti ?
Vuccate – maggaphalavasena vuttāni pañcavīsati , samatikkamavasena vuttāni catuttiṃsa , paṭipakkhavasena vuttāni sattatiṃsāti paṭhamavāre sabbāni channavuti nissaraṇāni honti , etāniyeva dutiyavāre khīṇāsavānaṃ vasena dvādasasu apanītesu caturāsīti honti .
Iti purimāni channavuti , imāni ca caturāsītīti asītisataṃ honti .
Katamāni pana dvādasa khīṇāsavānaṃ apanetabbāni ?
Samatikkamato vuttesu maggaphalavasena vuttāni aṭṭha nissaraṇāni , paṭipakkhato vuttesu maggavasena vuttāni cattārīti imāni dvādasa apanetabbāni .
Arahattaphalavasena
P3.541 vuttāni kasmā apanetabbānīti ce ?Sabbapaṭhamaṃ vuttānaṃ pañcavīsatiyā nissaraṇānaṃ maggaphalavaseneva labbhanato .
Arahattaphalavasena nissaraṇāni vuttāneva honti
M2.137 .Heṭṭhimaṃ heṭṭhimaṃ pana phalasamāpattiṃ uparimā uparimā na samāpajjantiyevāti heṭṭhā tīṇipi phalāni na labbhantiyeva .
Jhānasamāpattivipassanānekkhammādīni ca kiriyāvasena labbhanti .
Pañcapi cetāni indriyāni pubbameva paṭipakkhānaṃ paṭippassaddhattā paṭipakkhato nissaṭāneva hontīti .
Dutiyasuttantaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .