16. Gocaranānattañāṇaniddesavaṇṇanā
67. Gocaranānattañāṇaniddese
P1.290M1.264 rūpe bahiddhā vavatthetīti ajjhattato bahiddhābhūte rūpāyatanadhamme vavatthapetīti attho .Avijjāsambhūtātiādi attabhāvapariyāpannakammajarūpattā vuttaṃ .
Āhāropi hi kammajarūpassa upatthambhakapaccayo hoti .
Saddassa pana utucittasamuṭṭhānattā avijjāsambhūtādicatukkaṃ na vuttaṃ .
Phoṭṭhabbānaṃ sayaṃ mahābhūtattā ‘‘ catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyā ’’ ti na vuttaṃ .
Dhammāti cettha bhavaṅgamanosampayuttā tayo arūpino khandhā , dhammāyatanapariyāpannāni
V1.240 sukhumarūpāni ca kammasamuṭṭhānāni , sabbānipi rūpādīni ca .Apica yāni yāni yena yena samuṭṭhahanti , tāni tāni tena tena veditabbāni .
Itarathā hi sakasantānapariyāpannāpi rūpādayo dhammā sabbe na saṅgaṇheyyuṃ .
Yasmā anindriyabaddharūpādayopi vipassanūpagā , tasmā tesaṃ kammasambhūtapadena saṅgaho veditabbo .
Tepi hi sabbasattasādhāraṇakammapaccayautusamuṭṭhānā .
Aññe pana ‘‘ anindriyabaddhā rūpādayo avipassanūpagā ’’ ti vadanti .
Taṃ pana –
‘‘ Sabbe saṅkhārā aniccāti , yadā paññāya passati ;
Atha nibbindati dukkhe , esa maggo visuddhiyā ’’ ti .( dha . pa .277)–
Ādikāya pāḷiyā virujjhati .
Vuttañca visuddhimagge –
‘‘ idhekacco āditova ajjhattasaṅkhāre abhinivisitvā vipassati , yasmā pana na suddhaajjhattadassanamatteneva maggavuṭṭhānaṃ hoti , bahiddhāpi daṭṭhabbameva , tasmā parassa
P1.291 khandhepi anupādinnasaṅkhārepi aniccaṃ dukkhamanattāti vipassatī ’’ ti ( visuddhi .2.784).Tasmā paresaṃ cakkhādivavatthānampi anindriyabaddharūpādivavatthānampi icchitabbameva , tasmā tebhūmakasaṅkhārā avipassanūpagā nāma natthi .
Gocaranānattañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .