Issues
Select Version
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā

Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

4. Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

194. Catutthe paṇḍito maññeti ettha maññeti idaṃ ‘‘ maññatī ’’ ti iminā samānatthaṃ nipātapadaṃ . Tassa iti-saddaṃ ānetvā atthaṃ dassento ‘‘ paṇḍitoti maññatī ’’ ti āha . Anumatipucchāvasena cetaṃ vuttaṃ . Tenevāha ‘‘ udāhu no ’’ ti . ‘‘ Taṃ kiṃ maññati bhavaṃ piṅgiyānī samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyan ’’ ti vuttamevatthaṃ puna gaṇhanto ‘‘ paṇḍito maññe ’’ ti āha , tasmā vuttaṃ ‘‘ bhavaṃ piṅgiyānī samaṇaṃ gotamaṃ paṇḍitoti maññati udāhu no ’’ ti , yathā te khameyya , tathā naṃ kathehīti adhippāyo .
Ahaṃ ko nāma , mama avisayo esoti dasseti . Ko cāti hetunissakke paccattavacananti āha ‘‘ kuto cā ’’ ti . Tathā cāha ‘‘ kena kāraṇena jānissāmī ’’ ti , yena kāraṇena samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jāneyyaṃV3.58 , taṃ kāraṇaṃ mayi natthīti adhippāyo .
Buddhoyeva bhaveyya abuddhassa sabbathā buddhañāṇānubhāvaṃ jānituṃ asakkuṇeyyattāti . Vuttañhetaṃ – ‘‘ appamattakaṃ panetaṃ , bhikkhave , oramattakaṃ sīlamattakaṃ , yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya ( dī . ni .1.7). Atthi , bhikkhave , aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā … pe … yehi tathāgatassa yathābhūtaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamāno vadeyyā ’’ ti ( dī . ni .1.28) ca . Etthāti ‘‘ sopi nūnassa tādiso ’’ ti etasmiṃ pade .
PasatthappasatthotiM3.60 pasatthehi pāsaṃsehi attano guṇeheva so pasattho , na tassa kittinā , pasaṃsāsabhāveneva pāsaṃsoti attho . Tenāha ‘‘ sabbaguṇānan ’’ tiādi . Maṇiratanan ti cakkavattino maṇiratanaṃ . Sadevake pāsaṃsānampi pāsaṃsoti dassetuṃ ‘‘ pasatthehi vā ’’ ti dutiyavikappo gahito .
Araṇīyato attho , so eva vasatīti vasoti atthavaso . Tassa tassa payogassa ānisaṃsabhūtaṃ phalanti āha ‘‘ atthavasanti atthānisaṃsan ’’ ti . Attho vā phalaṃ tadadhīnavuttitāya vaso etassāti atthavaso , kāraṇaṃ .
Khuddakamadhūti khuddakamakkhikāhi katadaṇḍakamadhu . Aneḷakan ti niddosaṃ apagatamakkhikaṇḍakaṃ .
Udāharīyati ubbegapītivasenāti udānaṃ , tathā vā udāharaṇaṃ udānaṃ . Tenāha ‘‘ udāhāraṃ udāharī ’’ ti . Yathā pana taṃ vacanaṃ udānanti vuccati , taṃ dassetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .