2. Doṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā
192. Dutiye
M3.57 pavattāroti ( dī . ni . ṭī .1.285) pāvacanabhāvena vattāro .
Yasmā te tesaṃ mantānaṃ pavattanakā , tasmā āha ‘‘ pavattayitāro ’’ ti .Sudde bahi katvā rahobhāsitabbaṭṭhena mantā eva taṃtaṃatthappaṭipattihetutāya mantapadaṃ .
Anupanītāsādhāraṇatāya rahassabhāvena vattabbakiriyāya adhigamūpāyaṃ .
Tesan ti mantānaṃ kattūnaṃ .
Sajjhāyitan ti gāyanavasena sajjhāyitaṃ .
Taṃ pana udattānudattādīnaṃ sarānaṃ sampadāvaseneva icchitanti āha ‘‘ sarasampattivasenā ’’ ti .
Aññesaṃ vuttan ti pāvacanabhāvena aññesaṃ vuttaṃ .
Samupabyūḷhan ti saṅgahetvā uparūpari saññūḷhaṃ .
Rāsikatan ti iruvedayajuvedasāmavedādivasena , tatthāpi paccekaṃ mantabrahmādivasena , ajjhāyānuvākādivasena ca rāsikataṃ .
Dibbena cakkhunā oloketvāti dibbacakkhuparibhaṇḍena yathākammūpagañāṇena sattānaṃ kammassakatādiṃ , paccakkhato dassanaṭṭhena dibbacakkhusadisena pubbenivāsañāṇena atītakappe brāhmaṇānaṃ mantajjhenavidhiñca oloketvā .
Pāvacanena saha saṃsandetvāti kassapasammāsambuddhassa yaṃ vacanaṃ vaṭṭasannissitaṃ , tena saha aviruddhaṃ katvā .
Na hi tesaṃ vivaṭṭasannissito attho paccakkho hoti .
Aparāpareti aṭṭhakādīhi aparāpare pacchimā okkākarājakālādīsu uppannā .
Pakkhipitvāti aṭṭhakādīhi ganthitamantapadesu kilesasannissitapadānaṃ tattha tattha pade pakkhipanaṃ katvā .
Viruddhe akaṃsūti
V3.56 brāhmaṇadhammikasuttādīsu ( su . ni . brāhmaṇadhammikasuttaṃ 286 ādayo ) āgatanayena saṃkilesatthadīpanato paccanīkabhūte akaṃsu .Usūnaṃ asanakammaṃ issatthaṃ , dhanusippena jīvikā .
Idha pana issatthaṃ viyāti issatthaṃ , sabbaāvudhajīvikāti āha ‘‘ yodhājīvakammenā ’’ ti , āvudhaṃ gahetvā upaṭṭhānakammenāti attho .
Rājaporisaṃ nāma vinā āvudhena poroheccāmaccakammādirājakammaṃ katvā rājupaṭṭhānaṃ .
Sippaññatarenāti gahitāvasesena hatthiassasippādinā .
Kumārabhāvato pabhuti caraṇena komārabrahmacariyaṃ .
Udakaṃ pātetvā dentīti dvāre ṭhitasseva brāhmaṇassa hatthe udakaṃ āsiñcantā ‘‘ idaṃ te , brāhmaṇa , bhariyaṃ posāpanatthāya demā ’’ ti vatvā
M3.58 denti .Kasmā pana te evaṃ brahmacariyaṃ caritvāpi dāraṃ pariyesanti , na yāvajīvaṃ brahmacārino hontīti ?
Micchādiṭṭhivasena .
Tesañhī evaṃ diṭṭhi hoti ‘‘ yo puttaṃ na uppādeti , so kulavaṃsacchedakaro hoti , tato niraye paccatī ’’ ti .
Cattāro kira abhāyitabbaṃ bhāyanti gaṇḍuppādako , kikī , kontinī , brāhmaṇoti .
Gaṇḍuppādā kira mahāpathaviyā khayanabhayena mattabhojanā honti , na bahuṃ mattikaṃ khādanti .
Kikī sakuṇikā ākāsapatanabhayena aṇḍassa upari uttānā seti .
Kontinī sakuṇī pathavīkampanabhayena pādehi bhūmiṃ na suṭṭhu akkamati .
Brāhmaṇā kulavaṃsūpacchedabhayena dāraṃ pariyesanti .
Āhu cettha –
‘‘ Gaṇḍuppādo kikī ceva , kontī brāhmaṇadhammiko ;
Ete abhayaṃ bhāyanti , sammūḷhā caturo janā ’’ ti .( su . ni . aṭṭha .2.293);
Sesamettha uttānameva .
Doṇabrāhmaṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .