Issues
Select Version
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā

4. Samayasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

53-54. Tatiye padahatīti padahano , bhāvanamanuyutto yogī , tassa bhāvo bhāvanānuyogo padahanabhāvo . Padhānamassa atthīti padhāniko , ka-kārassa ya-kāraṃ katvā ‘‘ padhāniyo ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Abhinīhārato paṭṭhāya āgatattā ’’ ti vuttattā paccekabodhisattasāvakabodhisattānampi paṇidhānato pabhuti āgatasaddhā āgamanasaddā eva , ukkaṭṭhaniddesena pana ‘‘ sabbaññubodhisattānan ’’ ti vuttaṃ . Adhigamato samudāgatattā aggamaggaphalasampayuttā cāpi adhigamasaddhā nāma , yā sotāpannassa aṅgabhāvena vuttā . Acalabhāvenāti paṭipakkhena anadhibhavanīyattā niccalabhāvena . Okappanan ti okkanditvā adhimuccanaṃ , pasāduppattiyā pasādanīyavatthusmiṃ pasīdanameva . Suppaṭividdhan ti suṭṭhu paṭividdhaṃ . Yathā tena paṭividdhena sabbaññutaññāṇaṃ hatthagataṃ ahosi , tathā paṭividdhaṃ . Yassa buddhasubuddhatāya saddhā acalā asampavedhi , tassa dhammasudhammatāya saṅghasuppaṭipannatāyaM3.24 tena paṭivedhena saddhā na tathāti aṭṭhānametaṃ anavakāso . Tenāha bhagavā – ‘‘ yo , bhikkhave , buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno ’’ tiādi . Padhānavīriyaṃ ijjhati ‘‘ addhā imāya paṭipadāya jarāmaraṇato muccissāmī ’’ ti sakkaccaṃ padahanato . Appa -saddoV3.23 abhāvattho ‘‘ appasaddassa … pe … kho panā ’’ tiādīsu viyāti āha ‘‘ arogo ’’ ti . Samavepākiniyāti yathābhuttamāhāraṃ samākāreneva pacanasīlāya . Daḷhaṃ katvā pacantī hi gahaṇī ghorabhāvena pittavikārādivasena rogaṃ janeti , sithilaṃ katvā pacantī mandabhāvena vātavikārādivasena tenāha ‘‘ nātisītāya nāccuṇhāyā ’’ ti . Gahaṇitejassa mandapaṭutāvasena sattānaṃ yathākkamaṃ sītuṇhasahatāti āha ‘‘ atisītalaggahaṇiko ’’ tiādi . Yāthāvato accayadesanā attano āvikaraṇaṃ nāmāti āha ‘‘ yathābhūtaṃ attano aguṇaṃ pakāsetā ’’ ti . Udayatthagāminiyāti saṅkhārānaṃ udayañca vayañca paṭivijjhantiyāti ayamettha atthoti āha ‘‘ udayañcā ’’ tiādi . Parisuddhāyāti nirupakkilesāya . Nibbijjhituṃ samatthāyāti tadaṅgavasena savisesaṃ pajahituṃ samatthāya . Tassa dukkhassa khayagāminiyāti yaṃ dukkhaṃ imasmiṃ ñāṇe anadhigate pavattirahaṃ , adhigate na pavatti , taṃ sandhāya vadati . Tathāhesa yogāvacaro ‘‘ cūḷasotāpanno ’’ ti vuccati .
Catutthaṃ uttānameva . Padhāniyaṅgasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .