Issues
Select Version
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā

Paṭhamacakkānuvattanasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Paṭhamacakkānuvattanasuttavaṇṇanā

131. Catutthassa paṭhame atthaññūti hitaññū . Hitapariyāyo hettha attha-saddo ‘‘ attattho parattho ’’ tiādīsu ( mahāni .69; cūḷani . mogharājamāṇavapucchāniddeso 85; paṭi . ma .3.5) viya . Yasmā cesa paresaṃ hitaṃ jānanto te attani rañjeti , tasmā vuttaṃ ‘‘ rañjituṃ jānātī ’’ ti .
Daṇḍeti aparādhānurūpe daṇḍane . Balamhīti balakāye .
Pañca attheti attattho , parattho , ubhayattho , diṭṭhadhammiko attho , samparāyiko atthoti evaṃ pañcappabhede atthe .
Cattāro dhammeti catusaccadhamme , kāmarūpārūpalokuttarabhede vā cattāro dhamme .
Paṭiggahaṇaparibhogamattaññutāya eva pariyesanavissajjanamattaññutāpi bodhitā hontīti ‘‘ paṭiggahaṇaparibhogamattaṃ jānāti ’’ icceva vuttaṃ .
Uttarati atikkamati , abhibhavatīti vā uttaraṃ , natthi ettha uttaranti anuttaraṃ .
Anatisayaṃ , appaṭibhāgaṃ vā anekāsu devamanussaparisāsu anekasatakkhattuṃ tesaṃ ariyasaccappaṭivedhasampādanavasena pavattā bhagavato dhammadesanā dhammacakkaṃ . Apica sabbapaṭhamaṃ aññātakoṇḍaññappamukhāya aṭṭhārasaparisagaṇāya brahmakoṭiyā catusaccassa paṭivedhavidhāyinī yā dhammadesanā , tassā sātisayā dhammacakkasamaññā . Tattha satipaṭṭhānātidhammo eva pavattanaṭṭhena cakkanti dhammacakkaṃ . Cakkan ti vā āṇā dhammato anapetattā , dhammañca taṃ cakkañcāti dhammacakkaṃ . Dhammena ñāyena cakkantipi dhammacakkaṃ . Yathāha ‘‘ dhammañca pavatteti cakkañcāti dhammacakkaṃ , cakkañca pavatteti dhammañcāti dhammacakkaṃ , dhammena pavattetīti dhammacakkan ’’ tiādi ( paṭi . ma .2.40-41). Appaṭivattiyan ti dhammissarassa bhagavato sammāsambuddhassa dhammacakkassaV3.42 anuttarabhāvato appaṭisedhanīyaṃ . Kehi pana appaṭivattiyanti āha – ‘‘ samaṇena vā ’’ tiādi . Tattha samaṇenāti pabbajjaṃ upagatena . Brāhmaṇenāti jātibrāhmaṇena . Sāsanaparamatthasamaṇabrāhmaṇānañhi paṭilomacittaṃyeva natthi . Devenāti kāmāvacaradevena . Kenacīti yenaM3.44 kenaci avasiṭṭhapārisajjena . Ettāvatā aṭṭhannampi parisānaṃ anavasesapariyādānaṃ daṭṭhabbaṃ . Lokasmin ti sattaloke .