(15)5. Tikaṇḍakīvaggo
1. Avajānātisuttavaṇṇanā
141. Pañcamassa
V3.45M3.47 paṭhame datvā avajānātīti ettha eko bhikkhu mahāpuñño catupaccayalābhī hoti , so cīvarādīni labhitvā aññaṃ appapuññaṃ āpucchati .
Sopi tasmiṃ punappunaṃ āpucchantepi gaṇhātiyeva .
Athassa itaro thokaṃ kupito hutvā maṅkubhāvaṃ uppādetukāmo vadati ‘‘ ayaṃ attano dhammatāya cīvarādīni na labhati , amhe nissāya labhatī ’’ ti .
Evampi datvā avajānāti nāma .Eko pana ekena saddhiṃ dve tīṇi vassāni vasanto pubbe taṃ puggalaṃ garuṃ katvā gacchante gacchante kāle cittīkāraṃ na karoti , āsananisinnaṭṭhānampi na gacchati .
Ayampi puggalo saṃvāsena avajānāti nāma .
Ādheyyamukhoti ādito dheyyamukho , paṭhamavacanasmiṃyeva ṭhapitamukhoti attho .
Tatthāyaṃ nayo – eko puggalo sāruppaṃyeva bhikkhuṃ ‘‘ asāruppo eso ’’ ti katheti .
Taṃ sutvā esa niṭṭhaṃ gacchati , puna aññena sabhāgena bhikkhunā ‘‘ sāruppo ayan ’’ ti vuttepi tassa vacanaṃ na gaṇhāti .
Asukena nāma ‘‘ asāruppo ayan ’’ ti amhākaṃ kathitanti purimabhikkhunova kathaṃ gaṇhāti .
Aparopissa dussīlaṃ ‘‘ sīlavā ’’ ti katheti .
Tassa vacanaṃ saddahitvā puna aññena ‘‘ asāruppo eso bhikkhu , nāyaṃ tumhākaṃ santikaṃ upasaṅkamituṃ yutto ’’ ti vuttepi tassa vacanaṃ aggahetvā purimaṃyeva kathaṃ gaṇhāti .
Aparo vaṇṇampi kathitaṃ gaṇhāti , avaṇṇampi kathitaṃ gaṇhātiyeva .
Ayampi ādheyyamukho yeva nāma ādhātabbamukho , yaṃ yaṃ suṇāti , tattha tattha ṭhapitamukhoti attho .
Loloti saddhādīnaṃ ittarakālappatitattā assaddhiyādīhi lulitabhāvena lolo .
Ittarabhattītiādīsu punappunaṃ bhajanena saddhāva bhattipemaṃ .
Saddhāpemampi gehassitapemampi vaṭṭati , pasādo saddhāpasādo .
Evaṃ puggalo lolo hotīti evaṃ ittarasaddhāditāya puggalo lolo nāma hoti .
Haliddirāgo viya , thusarāsimhi koṭṭitakhānuko viya , assapiṭṭhiyaṃ ṭhapitakumbhaṇḍaṃ viya ca anibaddhaṭṭhāne muhuttena kuppati .
Mando momūhoti aññāṇabhāvena mando , avisayatāya momūho , mahāmūḷhoti attho .
Avajānātisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2-3.
Ārabhatisuttādivaṇṇanā
147-150.
Sattame
M3.50 asakkaccan ti anādaraṃ katvā .
Deyyadhammassa asakkaccakaraṇaṃ nāma asampannaṃ karotīti āha ‘‘ na sakkaritvā suciṃ katvā detī ’’ ti , uttaṇḍulādidosavirahitaṃV3.48 sucisampannaṃ katvā na detīti attho .Acittīkatvāti na citte katvā , na pūjetvāti attho .
Pūjento hi pūjetabbavatthuṃ citte ṭhapeti , na tato bahi karoti .
Cittaṃ vā acchariyaṃ katvā paṭipattivikaraṇaṃ sambhāvanakiriyā , tappaṭikkhepato acittīkaraṇaṃ asambhāvanakiriyā .
Agāravena detīti puggale agaruṃ karonto nisīdanaṭṭhāne asammajjitvā yattha vā tattha vā nisīdāpetvā yaṃ vā taṃ vā ādhārakaṃ ṭhapetvā dānaṃ deti .
Asahatthāti na attano hatthena deti , dāsakammakarodīhi dāpeti .
Apaviddhaṃ detīti antarā apaviddhaṃ vicchedaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ na nirantaraṃ detī ’’ ti .
Atha vā apaviddhaṃ detīti ucchiṭṭhādichaḍḍanīyadhammaṃ viya avakkhittakaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ chaḍḍetukāmo viya detī ’’ ti .
‘‘ Addhā imassa dānassa phalameva āgacchatī ’’ ti evaṃ yassa kammassakatādiṭṭhi atthi , so āgamanadiṭṭhiko , ayaṃ pana na tādisoti anāgamanadiṭṭhiko .
Tenāha ‘‘ katassa nāma phalaṃ āgamissatī ’’ tiādi .
Aṭṭhamādīsu natthi vattabbaṃ .
Asappurisadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Tikaṇḍakīvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
4. Catutthapaṇṇāsakaṃ
(16)1. Saddhammavaggo
147-150.
Sattame
M3.50 asakkaccan ti anādaraṃ katvā .
Deyyadhammassa asakkaccakaraṇaṃ nāma asampannaṃ karotīti āha ‘‘ na sakkaritvā suciṃ katvā detī ’’ ti , uttaṇḍulādidosavirahitaṃV3.48 sucisampannaṃ katvā na detīti attho .
Acittīkatvāti na citte katvā , na pūjetvāti attho .
Pūjento hi pūjetabbavatthuṃ citte ṭhapeti , na tato bahi karoti .
Cittaṃ vā acchariyaṃ katvā paṭipattivikaraṇaṃ sambhāvanakiriyā , tappaṭikkhepato acittīkaraṇaṃ asambhāvanakiriyā .
Agāravena detīti puggale agaruṃ karonto nisīdanaṭṭhāne asammajjitvā yattha vā tattha vā nisīdāpetvā yaṃ vā taṃ vā ādhārakaṃ ṭhapetvā dānaṃ deti .
Asahatthāti na attano hatthena deti , dāsakammakarodīhi dāpeti .
Apaviddhaṃ detīti antarā apaviddhaṃ vicchedaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ na nirantaraṃ detī ’’ ti .
Atha vā apaviddhaṃ detīti ucchiṭṭhādichaḍḍanīyadhammaṃ viya avakkhittakaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ chaḍḍetukāmo viya detī ’’ ti .
‘‘ Addhā imassa dānassa phalameva āgacchatī ’’ ti evaṃ yassa kammassakatādiṭṭhi atthi , so āgamanadiṭṭhiko , ayaṃ pana na tādisoti anāgamanadiṭṭhiko .
Tenāha ‘‘ katassa nāma phalaṃ āgamissatī ’’ tiādi .
Aṭṭhamādīsu natthi vattabbaṃ .
Asappurisadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Tikaṇḍakīvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
4. Catutthapaṇṇāsakaṃ
(16)1. Saddhammavaggo 147-150.
Sattame
M3.50 asakkaccan ti anādaraṃ katvā .
Deyyadhammassa asakkaccakaraṇaṃ nāma asampannaṃ karotīti āha ‘‘ na sakkaritvā suciṃ katvā detī ’’ ti , uttaṇḍulādidosavirahitaṃV3.48 sucisampannaṃ katvā na detīti attho .
Acittīkatvāti na citte katvā , na pūjetvāti attho .
Pūjento hi pūjetabbavatthuṃ citte ṭhapeti , na tato bahi karoti .
Cittaṃ vā acchariyaṃ katvā paṭipattivikaraṇaṃ sambhāvanakiriyā , tappaṭikkhepato acittīkaraṇaṃ asambhāvanakiriyā .
Agāravena detīti puggale agaruṃ karonto nisīdanaṭṭhāne asammajjitvā yattha vā tattha vā nisīdāpetvā yaṃ vā taṃ vā ādhārakaṃ ṭhapetvā dānaṃ deti .
Asahatthāti na attano hatthena deti , dāsakammakarodīhi dāpeti .
Apaviddhaṃ detīti antarā apaviddhaṃ vicchedaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ na nirantaraṃ detī ’’ ti .
Atha vā apaviddhaṃ detīti ucchiṭṭhādichaḍḍanīyadhammaṃ viya avakkhittakaṃ katvā deti .
Tenāha ‘‘ chaḍḍetukāmo viya detī ’’ ti .
‘‘ Addhā imassa dānassa phalameva āgacchatī ’’ ti evaṃ yassa kammassakatādiṭṭhi atthi , so āgamanadiṭṭhiko , ayaṃ pana na tādisoti anāgamanadiṭṭhiko .
Tenāha ‘‘ katassa nāma phalaṃ āgamissatī ’’ tiādi .Aṭṭhamādīsu natthi vattabbaṃ .
Asappurisadānasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Tikaṇḍakīvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatiyapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
4. Catutthapaṇṇāsakaṃ