Issues
Select Version
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā
Pañcakanipāta-aṭṭhakathā

1. Āvaraṇasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

51-52. DutiyassaV3.21M3.22 paṭhame āvarantīti āvaraṇā , nīvārayantīti nīvaraṇā . Ettha ca āvarantīti kusaladhammuppattiṃ ādito parivārenti . Nīvārayantīti niravasesato vārayantīti attho , tasmā āvaraṇavasenāti ādito kusaluppattivāraṇavasena . Nīvaraṇavasenāti niravasesato vāraṇavasenāti evamettha attho daṭṭhabbo .
Yasmā pañca nīvaraṇā uppajjamānā anuppannāya lokiyalokuttarāya paññāya uppajjituṃ na denti , uppannāpi aṭṭha samāpattiyo pañca vā abhiññā upacchinditvā pātenti , tasmā ‘‘ paññāya dubbalīkaraṇā ’’ ti vuccanti . Upacchindanaṃ pātanañcettha tāsaṃ paññānaṃ anuppannānaṃ uppajjituṃ appadānameva . Iti mahaggatānuttarapaññānaṃ ekaccāya ca parittapaññāya anuppattihetubhūtā nīvaraṇadhammā itarāsaṃ samatthataṃ vihanantiyevāti paññāya dubbalīkaraṇā vuttā .
Bhāvanāmanasikārena vinā pakatiyā manussehi nibbattetabbo dhammoti manussadhammo , manussattabhāvāvaho vā dhammo manussadhammo , anuḷāraṃ parittakusalaṃ . Yaṃ asatipi buddhuppāde vattati , yañca sandhāyāha ‘‘ hīnena brahmacariyena , khattiye upapajjatī ’’ ti ( jā .1.8.75). Alaṃ ariyāya ariyabhāvāyāti alamariyo , ariyabhāvāya samatthoti vuttaṃ hoti . Ñāṇadassanameva ñāṇadassanaviseso , alamariyo ca so ñāṇadassanaviseso cāti alamariyañāṇadassanaviseso . Ñāṇadassanan ti ca dibbacakkhupi vipassanāpi maggopi phalampi paccavekkhaṇañāṇampi sabbaññutaññāṇampi vuccati . ‘‘ Appamatto samāno ñāṇadassanaṃ ārādhetī ’’ ti ( ma . ni .1.311) hi ettha dibbacakkhu ñāṇadassanaṃ nāma . ‘‘ Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmetī ’’ ti ( dī . ni .1.234) ettha vipassanāñāṇaṃ . ‘‘ Abhabbā te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāyā ’’ ti ( a . ni .4.196) ettha maggo . ‘‘ AyamaññoM3.23 uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ( ma . ni .1.328) etthaV3.22 phalaṃ . ‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi , akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’ ti ( saṃ . ni .5.1081; mahāva .16; paṭi . ma .2.30) ettha paccavekkhaṇañāṇaṃ . ‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi ‘ sattāhakālakato āḷāro kālāmo ’’’ ti ( ma . ni .1.284;2.340) ettha sabbaññutaññāṇaṃ . Idha pana lokuttaradhammo adhippeto . Ettha ca rūpāyatanaṃ jānāti cakkhuviññāṇaṃ viya passati cāti ñāṇadassanaṃ , dibbacakkhu . Sammasanūpacāre ca dhammalakkhaṇattayañca tathā jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ , vipassanā . Nibbānaṃ cattāri vā saccāni asammohappaṭivedhato jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ , maggo . Phalaṃ pana nibbānavaseneva yojetabbaṃ . Paccavekkhaṇā maggādhigatassa atthassa sabbaso jotanaṭṭhena ñāṇadassanaṃ . Sabbaññutā anāvaraṇatāya samantacakkhutāya ca ñāṇadassanaṃ .
Byādiṇṇakāloti pariyādinnakālo .
Dutiyaṃ uttānameva . Āvaraṇasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .