Makkaṭīvatthukathā
40. Idāni
P1.227V1.176 yaṃ taṃ aññaṃ vatthu uppannaṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ tena kho pana samayenā ’’ tiādimāha .
Tatrāyaṃ anuttānapadavaṇṇanā – makkaṭiṃ āmisenāti mahāvane bhikkhūnaṃ khantimettādiguṇānubhāvena nirāsaṅkacittā bahū migamorakukkuṭamakkaṭādayo tiracchānā padhānāgāraṭṭhānesu vicaranti .
Tatra ekaṃ makkaṭiṃ āmisena yāgubhattakhajjakādinā upalāpetvā , saṅgaṇhitvāti vuttaṃ hoti .
Tassāti bhummavacanaṃ .
Paṭisevatīti pacurapaṭisevano hoti ;
pacuratthe hi vattamānavacanaṃ .So bhikkhūti so methunadhammapaṭisevanako bhikkhu .
Senāsanacārikaṃ āhiṇḍantāti te bhikkhū āgantukā buddhadassanāya āgatā pātova āgantukabhattāni labhitvā katabhattakiccā bhikkhūnaṃ nivāsanaṭṭhānāni passissāmāti vicariṃsu .
Tena vuttaṃ –
‘‘ senāsanacārikaṃ āhiṇḍantā ’’ ti .
Yena te bhikkhū tenupasaṅkamīti tiracchānagatā nāma ekabhikkhunā saddhiṃ vissāsaṃ katvā aññesupi tādisaññeva cittaṃ uppādenti .
Tasmā sā makkaṭī yena te bhikkhū tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā ca attano vissāsikabhikkhusseva tesampi taṃ vikāraṃ dassesi .
Cheppan ti naṅguṭṭhaṃ .
Oḍḍīti abhimukhaṃ ṭhapesi .
Nimittampi akāsīti yena niyāmena yāya kiriyāya methunādhippāyaṃ te jānanti taṃ akāsīti attho
M1.192 .So bhikkhūti yassāyaṃ vihāro .
Ekamantaṃ nilīyiṃsūti ekasmiṃ okāse paṭicchannā acchiṃsu .
41. Saccaṃ , āvusoti sahoḍḍhaggahito coro viya paccakkhaṃ disvā coditattā ‘‘ kiṃ vā mayā katan ’’ tiādīni vattuṃ asakkonto ‘‘ saccaṃ , āvuso ’’ ti āha .
Nanu , āvuso , tatheva taṃ hotīti āvuso yathā manussitthiyā , nanu tiracchānagatitthiyāpi taṃ sikkhāpadaṃ tatheva hoti .
Manussitthiyāpi hi dassanampi gahaṇampi āmasanampi phusanampi ghaṭṭanampi duṭṭhullameva .
Tiracchānagatitthiyāpi taṃ sabbaṃ duṭṭhullameva .
Ko ettha viseso ?
Alesaṭṭhāne tvaṃ lesaṃ oḍḍesīti .
42. Antamaso tiracchānagatāyapi pārājiko hoti asaṃvāsoti tiracchānagatāyapi methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā pārājiko yeva hotīti daḷhataraṃ sikkhāpadamakāsi .
Duvidhañhi
P1.228 sikkhāpadaṃ – lokavajjaṃ , paṇṇattivajjañca .
Tattha yassa sacittakapakkhe cittaṃ akusalameva hoti , taṃ lokavajjaṃ nāma .
Sesaṃ paṇṇattivajjaṃ .
Tattha lokavajje anupaññatti uppajjamānā rundhantī dvāraṃ pidahantī sotaṃ pacchindamānā gāḷhataraṃ karontī uppajjati , aññatra adhimānā , aññatra supinantāti ayaṃ pana vītikkamābhāvā abbohārikattā ca vuttā .
Paṇṇattivajje akate vītikkame uppajjamānā sithilaṃ karontī mocentī dvāraṃ dadamānā aparāparampi anāpattiṃ kurumānā uppajjati , gaṇabhojanaparamparabhojanādīsu anupaññattiyo viya .
‘‘ Antamaso taṅkhaṇikāyapī ’’ ti evarūpā pana kate vītikkame uppannattā paññattigatikāva hoti .
Idaṃ pana paṭhamasikkhāpadaṃ yasmā lokavajjaṃ , na paṇṇattivajjaṃ ;
tasmā ayamanupaññatti rundhantīV1.177 dvāraṃ pidahantī sotaṃ pacchindamānā gāḷhataraṃ karontī uppajji .
Evaṃ dvepi vatthūni sampiṇḍetvā mūlacchejjavasena daḷhataraṃ katvā paṭhamapārājike paññatte aparampi anupaññattatthāya vajjiputtakavatthu udapādi .
Tassuppattidassanatthametaṃ vuttaṃ –
‘‘ evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hotī ’’ tiM1.193 .
Tassattho – bhagavatā bhikkhūnaṃ idaṃ sikkhāpadaṃ evaṃ paññattaṃ hoti ca idañca aññampi vatthu udapādīti .Makkaṭīvatthukathā niṭṭhitā .
Santhatabhāṇavāro
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā