Issues
Select Version
(VN)Pārājikapāḷi
(VN)Pārājikapāḷi

1. Paṭhamakathinasikkhāpadaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

459. TenaV2.197 samayena buddho bhagavā vesāliyaṃ viharati gotamake cetiye .
Tena kho pana samayena bhagavatā bhikkhūnaṃ ticīvaraṃ anuññātaṃ hotīti ettha ticīvaran ti antaravāsako uttarāsaṅgo saṅghāṭīti idaṃ cīvarattayaṃ paribhuñjituṃ anuññātaṃ hoti . Yattha panetaṃ anuññātaṃ , yadā ca anuññātaṃ , yena ca kāraṇena anuññātaṃ , taṃ sabbaṃ cīvarakkhandhake jīvakavatthusmiṃ ( mahāva .326 ādayo ) āgatameva .
Aññeneva ticīvarena gāmaṃ pavisantīti yena vihāre acchanti nhānañca otaranti , tato aññena , evaṃ divase divase nava cīvarāni dhārenti .
460. Uppannaṃ hotīti anupaññattiyā dvāraṃ dadamānaṃ paṭilābhavasena uppannaṃ hoti , no nipphattivasena . Āyasmato sāriputtassa dātukāmo hotīti āyasmā kira ānando bhagavantaṃ ṭhapetvā añño evarūpo guṇavisiṭṭho puggalo natthīti guṇabahumānena āyasmantaṃ sāriputtaṃ atimamāyati . So sadāpi manāpaṃ cīvaraṃ labhitvā rajitvā kappabinduṃ datvā therasseva deti , purebhatte paṇītaṃ yāgukhajjakaṃ vā piṇḍapātaṃ vā labhitvāpi therasseva deti , pacchābhatte madhuphāṇitādīni labhitvāpi therasseva deti , upaṭṭhākakulehi dārake nikkhāmetvā pabbājetvāpi therassaV2.198 santike upajjhaṃ gāhāpetvā sayaṃ anusāvanakammaṃ karoti . Āyasmāpi sāriputto ‘‘ pitu kattabbakiccaṃ nāma jeṭṭhaputtassa bhāro , taṃ mayā bhagavato kattabbaṃ kiccaṃ ānando karoti , ahaṃP3.637 ānandaṃ nissāya appossukko viharituṃ labhāmī ’’ ti āyasmantaṃ ānandaṃ ativiya mamāyati , sopi manāpaṃ cīvaraṃ labhitvā ānandattherasseva detīti sabbaṃ purimasadisamevaM2.220 . Evaṃ guṇabahumānena mamāyanto tadā uppannampi taṃ cīvaraṃ āyasmato sāriputtassa dātukāmo hotīti veditabbo . Navamaṃ vā bhagavā divasaṃ dasamaṃ vāti ettha pana sace bhaveyya ‘‘ kathaṃ thero jānātī ’’ ti ? Bahūhi kāraṇehi jānāti . Sāriputtatthero kira janapadacārikaṃ pakkamanto ānandattheraṃ āpucchitvāva pakkamati ‘‘ ahaṃ ettakena nāma kālena āgacchissāmi , etthantare bhagavantaṃ mā pamajjī ’’ ti . Sace sammukhā na āpucchati , bhikkhū pesetvāpi āpucchitvāva gacchati . Sace aññattha vassaṃ vasati , ye paṭhamataraṃ bhikkhū āgacchanti , te evaṃ pahiṇati ‘‘ mama vacanena bhagavato ca pāde sirasā vandatha , ānandassa ca ārogyaṃ vatvā maṃ ‘ asukadivase nāma āgamissatī ’ ti vadathā ’’ ti sadā ca yathāparicchinnadivaseyeva eti . Apicāyasmā ānando anumānenapi jānāti ‘‘ ettake divase bhagavatā viyogaṃ sahanto adhivāsento āyasmā sāriputto vasi , ito dāni paṭṭhāya asukaṃ nāma divasaṃ na atikkamissati addhā āgamissatī ’’ ti . Yesaṃ yesañhi paññā mahatī tesaṃ tesaṃ bhagavati pemañca gāravo ca mahā hotīti iminā nayenāpi jānāti . Evaṃ bahūhi kāraṇehi jānāti . Tenāha – ‘‘ navamaṃ vā bhagavā divasaṃ dasamaṃ vā ’’ ti . Evaṃ vutte yasmā idaṃ sikkhāpadaṃ paṇṇattivajjaṃ , na lokavajjaṃ ; tasmā āyasmatā ānandena vuttasadisameva paricchedaṃ karonto ‘‘ atha kho bhagavā … pe … dhāretun ’’ ti . Sace pana therena addhamāso vā māso vā uddiṭṭho abhavissa , sopi bhagavatā anuññāto assa .
468. Dasāhātikkante atikkantasaññīti dasāhaṃ atikkante cīvare ‘‘ atikkantaṃ idan ’’ ti evaṃsaññī , dasāhe vā atikkante ‘‘ atikkantoP3.642 dasāho ’’ ti evaṃsaññī . Nissaggiyaṃ pācittiyan ti na idha saññā rakkhati . Yopi evaṃsaññī , tassapi taṃ cīvaraṃ nissaggiyaṃ pācittiyāpatti ca . Sanissaggiyavinayakammaṃ vā pācittiyanti ubhopi atthavikappā yujjanti . Esa nayo sabbattha .
AvissajjiteM2.225 vissajjitasaññīti kassaci adinne apariccatte ‘‘ pariccattaṃ mayā ’’ ti evaṃsaññī .
Anaṭṭhe naṭṭhasaññīti attano cīvarena saddhiṃ bahūni aññesaṃ cīvarāni ekato ṭhapitāni corā haranti . Tatresa attano cīvare anaṭṭhe naṭṭhasaññī hoti . Esa nayo avinaṭṭhādīsupi .
Avilutteti ettha pana gabbhaṃ bhinditvā pasayhāvahāravasena avilutteti veditabbaṃ .
Anissajjitvā paribhuñjati āpatti dukkaṭassāti sakiṃ nivatthaṃ vā sakiṃ pārutaṃ vā kāyato amocetvā divasampi vicarati , ekāva āpatti . Mocetvā mocetvā nivāseti vā pārupatiV2.203 vā payoge payoge dukkaṭaṃ . Dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā saṇṭhapentassa anāpatti . Aññassa taṃ paribhuñjatopi anāpatti ,‘‘ anāpatti aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjatī ’’ ti ( pārā .570) ādivacanañcettha sādhakaṃ .
Anatikkante atikkantasaññino vematikassa ca dukkaṭaṃ paribhogaṃ sandhāya vuttaṃ .
469.‘‘ Anāpatti antodasāhaṃ adhiṭṭheti , vikappetī ’’ ti ettha pana adhiṭṭhānupagaṃ vikappanupagañca veditabbaṃ . Tatrāyaṃ pāḷi – atha kho bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘ yāni tāni bhagavatā anuññātāni ‘ ticīvaran ’ ti vā ‘ vassikasāṭikā ’ ti vā ‘ nisīdanan ’ ti vā ‘ paccattharaṇan ’ ti vā ‘ kaṇḍuppaṭicchādī ’ ti vā mukhapuñchanacoḷakanti vā parikkhāracoḷanti vā sabbāni tāni adhiṭṭhātabbānīti nu kho udāhu vikappetabbānī ’’ ti , bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ ; vassikasāṭikaṃ vassānaṃ cātumāsaṃ adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ ; nisīdanaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ ; paccattharaṇaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetuṃ ; kaṇḍuppaṭicchādiṃ yāvaābādhā adhiṭṭhātuṃ tato paraṃ vikappetuṃ ; mukhapuñchanacoḷaṃ adhiṭṭhātuṃP3.643 na vikappetuṃ ; parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetun ’’ ti ( mahāva .358). ‘‘ TatthaM2.226 ticīvaraṃ ’’ adhiṭṭhahantena rajitvā kappabinduṃ datvā pamāṇayuttameva adhiṭṭhātabbaṃ . Tassa pamāṇaṃ ukkaṭṭhaparicchedena sugatacīvarato ūnakaṃ vaṭṭati , lāmakaparicchedena saṅghāṭiyā uttarāsaṅgassa ca dīghato muṭṭhipañcakaṃ tiriyaṃ muṭṭhittikaṃ pamāṇaṃ vaṭṭati . Antaravāsako dīghato muṭṭhipañcako tiriyaṃ dvihatthopi vaṭṭati . Pārupaṇenapi hi sakkā nābhiṃ paṭicchādetunti . Vuttappamāṇato pana atirekaṃ ūnakañca parikkhāracoḷanti adhiṭṭhātabbaṃ . Tattha yasmā ‘‘ dve cīvarassa adhiṭṭhānā – kāyena vā adhiṭṭheti , vācāya vā adhiṭṭhetī ’’ ti ( pari .322) vuttaṃ , tasmā purāṇasaṅghāṭiṃ ‘‘ imaṃ saṅghāṭiṃ paccuddharāmī ’’ ti paccuddharitvā navaṃ saṅghāṭiṃ hatthena gahetvā ‘‘ imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī ’’ ti cittena ābhogaṃ katvā kāyavikāraṃ karontena kāyena adhiṭṭhātabbā . Idaṃ kāyena adhiṭṭhānaṃ , taṃ yena kenaci sarīrāvayavena aphusantassa na vaṭṭati . Vācāya adhiṭṭhāne pana vacībhedaṃ katvā vācāya adhiṭṭhātabbā . Tatra duvidhaṃ adhiṭṭhānaṃ – sace hatthapāse hoti ‘‘ imaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī ’’ ti vācā bhinditabbā . Atha antogabbhe vā uparipāsāde vā sāmantavihāre vā hoti ṭhapitaṭṭhānaṃ sallakkhetvā ‘‘ etaṃ saṅghāṭiṃ adhiṭṭhāmī ’’ ti vācāV2.204 bhinditabbā . Esa nayo uttarāsaṅge antaravāsake ca . Nāmamattameva hi viseso . Tasmā sabbāni saṅghāṭiṃ uttarāsaṅgaṃ antaravāsakanti evaṃ attano nāmeneva adhiṭṭhātabbāni . Sace adhiṭṭhahitvā ṭhapitavatthehi saṅghāṭiādīni karoti , niṭṭhite rajane ca kappe ca imaṃ ‘‘ paccuddharāmī ’’ ti paccuddharitvā puna adhiṭṭhātabbāni . Adhiṭṭhitena pana saddhiṃ mahantatarameva dutiyapaṭṭaṃ vā khaṇḍaṃ vā saṃsibbantena puna adhiṭṭhātabbameva . Same vā khuddake vā adhiṭṭhānakiccaṃ natthi . Ticīvaraṃ pana parikkhāracoḷaṃ adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatiP3.644 na vaṭṭatīti ? Mahāpadumatthero kirāha – ‘‘ ticīvaraṃ ticīvarameva adhiṭṭhātabbaṃ . Sace parikkhāracoḷādhiṭṭhānaṃ labheyya udositasikkhāpade parihāro niratthako bhaveyyā ’’ ti . Evaṃ vutte kira avasesā bhikkhū āhaṃsu – ‘‘ parikkhāracoḷampi bhagavatāva adhiṭṭhātabbanti vuttaṃ , tasmā vaṭṭatī ’’ ti . Mahāpaccariyampi vuttaṃ ‘‘ parikkhāracoḷaṃ nāma pāṭekkaṃ nidhānamukhametanti ticīvaraṃM2.227 parikkhāracoḷanti adhiṭṭhahitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati . Udositasikkhāpade pana ticīvaraṃ adhiṭṭhahitvā pariharantassa parihāro vutto ’’ ti . Ubhatovibhaṅgabhāṇako puṇṇavālikavāsī mahātissattheropi kira āha – ‘‘ mayaṃ pubbe mahātherānaṃ assumha , araññavāsino bhikkhū rukkhasusirādīsu cīvaraṃ ṭhapetvā padhānaṃ padahanatthāya gacchanti . Sāmantavihāre dhammasavanatthāya gatānañca nesaṃ sūriye uṭṭhite sāmaṇerā vā daharabhikkhū vā pattacīvaraṃ gahetvā gacchanti , tasmā sukhaparibhogatthaṃ ticīvaraṃ parikkhāracoḷanti adhiṭṭhātuṃ vaṭṭatī ’’ ti . Mahāpaccariyampi vuttaṃ pubbe āraññikā bhikkhū abaddhasīmāyaṃ dupparihāranti ticīvaraṃ parikkhāracoḷameva adhiṭṭhahitvā paribhuñjiṃsū ’’ ti . ‘‘ Vassikasāṭikā ’’ anatirittappamāṇā nāmaṃ gahetvā vuttanayeneva cattāro vassike māse adhiṭṭhātabbā , tato paraṃ paccuddharitvā vikappetabbā . Vaṇṇabhedamattarattāpi cesā vaṭṭati . Dve pana na vaṭṭanti . ‘‘ Nisīdanaṃ ’’ vuttanayena adhiṭṭhātabbameva , tañca kho pamāṇayuttaṃ ekameva , dve na vaṭṭanti . ‘‘ Paccattharaṇa ’’ mpi adhiṭṭhātabbameva , taṃ pana mahantampi vaṭṭati , ekampi vaṭṭati , bahūnipi vaṭṭanti . Nīlampi pītakampi sadasampi pupphadasampīti sabbappakāraṃ vaṭṭati . Sakiṃ adhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhitameva hoti . ‘‘ Kaṇḍuppaṭicchādi ’’ yāva ābādho atthi , tāva pamāṇikā adhiṭṭhātabbā . Ābādhe vūpasante paccuddharitvā vikappetabbā , ekāva vaṭṭatiP3.645 . ‘‘ Mukhapuñchanacoḷaṃ ’’ adhiṭṭhātabbameva , yāva ekaṃ dhoviyati , tāva aññaṃ paribhogatthāya icchitabbantiV2.205 dve vaṭṭanti . Apare pana therā ‘‘ nidhānamukhametaṃ bahūnipi vaṭṭantī ’’ ti vadanti . Parikkhāracoḷe gaṇanā natthi , yattakaṃ icchati tattakaṃ adhiṭṭhātabbameva . Thavikāpi parissāvanampi vikappanupagaṃ pacchimacīvarappamāṇaṃ ‘‘ parikkhāracoḷakan ’’ ti adhiṭṭhātabbameva . Bahūni ekato katvā ‘‘ imāni cīvarāni parikkhāracoḷāni adhiṭṭhāmī ’’ ti adhiṭṭhātumpi vaṭṭatiyeva . Bhesajjanavakammamātāpituādīnaṃ atthāya ṭhapentenapi adhiṭṭhātabbameva . Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ anāpattī ’’ ti vuttaṃ . Mañcabhisi pīṭhakabhisi bimbohanaṃ pāvāro kojavoti etesu pana senāsanaparikkhāratthāya dinnapaccattharaṇe ca adhiṭṭhānakiccaṃ natthiyeva . Adhiṭṭhitacīvaraṃ pana paribhuñjato kathaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahatīti ? Aññassa dānena , acchinditvā gahaṇena , vissāsaggāhena , hīnāyāvattanena , sikkhāpaccakkhānenaM2.228 , kālaṃkiriyāya , liṅgaparivattanena , paccuddharaṇena , chiddabhāvenāti imehi navahi kāraṇehi vijahati . Tattha purimehi aṭṭhahi sabbacīvarāni adhiṭṭhānaṃ vijahanti , chiddabhāvena pana ticīvarasseva sabbaaṭṭhakathāsu adhiṭṭhānavijahanaṃ vuttaṃ , tañca nakhapiṭṭhippamāṇena chiddena . Tattha nakhapiṭṭhippamāṇaṃ kaniṭṭhaṅgulinakhavasena veditabbaṃ , chiddañca vinibbiddhachiddameva . Chiddassa hi abbhantare ekatantu cepi acchinno hoti , rakkhati . Tattha saṅghāṭiyā ca uttarāsaṅgassa ca dīghantato vidatthippamāṇassa tiriyantato aṭṭhaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati , parato na bhindati . Antaravāsakassa pana dīghantato vidatthippamāṇasseva tiriyantato caturaṅgulappamāṇassa padesassa orato chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati , paratoP3.646 na bhindati . Tasmā jāte chidde taṃ cīvaraṃ atirekacīvaraṭṭhāne tiṭṭhati , sūcikammaṃ katvā puna adhiṭṭhātabbaṃ . Mahāsumatthero panāha – ‘‘ pamāṇacīvarassa yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati , mahantassa pana pamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindati , antojātaṃ bhindatī ’’ ti . Karavīkatissatthero āha – ‘‘ khuddakaṃ mahantaṃ na pamāṇaṃ , dve cīvarāni pārupantassa vāmahatthe saṅgharitvā ṭhapitaṭṭhāne chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindati , orabhāge bhindati . Antaravāsakassapi ovaṭṭikaṃ karontena saṅgharitaṭṭhāne chiddaṃ na bhindati , tato oraṃ bhindatī ’’ ti . Andhakaṭṭhakathāyaṃ pana ticīvare mahāsumatthera vādaṃ pamāṇaṃ katvā uttarimpi idaṃ vuttaṃ ‘‘ pacchimappamāṇaṃ adhiṭṭhānaṃ rakkhatī ’’ ti . Parikkhāracoḷe dīghaso aṭṭhaṅgule sugataṅgulena tiriyaṃ caturaṅgule yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati . Mahante coḷe tato parena chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na vijahati . Esa nayo sabbesu adhiṭṭhātabbakesu cīvaresū ’’ ti . Tattha yasmā sabbesampi adhiṭṭhātabbakacīvarānaṃ vikappanupagapacchimappamāṇato aññaṃ pacchimappamāṇaṃV2.206 nāma natthi , yañhi nisīdana-kaṇḍuppaṭicchādi-vassikasāṭikānaṃ pamāṇaṃ vuttaṃ , taṃ ukkaṭṭhaṃ , tato uttari paṭisiddhattā na pacchimaṃ tato heṭṭhā appaṭisiddhattā . Ticīvarassāpi sugatacīvarappamāṇato ūnakattaṃ ukkaṭṭhappamāṇameva . Pacchimaṃ pana visuṃ sutte vuttaṃ natthi . Mukhapuñchanapaccattharaṇaparikkhāracoḷānaṃ ukkaṭṭhaparicchedo natthiyeva . Vikappanupagapacchimena pana pacchimaparicchedo vutto . Tasmā yaṃ tāva andhakaṭṭhakathāyaṃM2.229 ‘‘ pacchimappamāṇaṃ adhiṭṭhānaṃ rakkhatī ’’ ti vatvā tattha parikkhāracoḷasseva sugataṅgulena aṭṭhaṅgulacaturaṅgulapacchimappamāṇaṃ dassetvā itaresaṃ ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādipabhedaṃP3.647 pacchimappamāṇaṃ sandhāya ‘‘ esa nayo sabbesu adhiṭṭhātabbakesucīvaresū ’’ ti vuttaṃ , taṃ na sameti . Karavīkatissatthera vādepi dīghantatoyeva chiddaṃ dassitaṃ , tiriyantato na dassitaṃ , tasmā so aparicchinno . Mahāsumatthera vāde ‘‘ pamāṇacīvarassa yattha katthaci chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ bhindati , mahantassa pana pamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindatī ’’ ti vuttaṃ . Idaṃ pana na vuttaṃ – ‘‘ idaṃ nāma pamāṇacīvaraṃ ito uttari mahantaṃ cīvaran ’’ ti . Apicettha ticīvarādīnaṃ muṭṭhipañcakādibhedaṃ pacchimappamāṇanti adhippetaṃ . Tattha yadi pacchimappamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindeyya , ukkaṭṭhapattassāpi majjhimapattassa vā omakappamāṇato bahi chiddaṃ adhiṭṭhānaṃ na bhindeyya , na ca na bhindati . Tasmā ayampi vādo aparicchinno . Yo panāyaṃ sabbapaṭhamo aṭṭhakathāvādo , ayamevettha pamāṇaṃ . Kasmā ? Paricchedasabbhāvato . Ticīvarassa hi pacchimappamāṇañca chiddappamāṇañca chidduppattidesappamāṇañca sabbaaṭṭhakathāsu yeva paricchinditvā vuttaṃ , tasmā sveva vādo pamāṇaṃ . Addhā hi so bhagavato adhippāyaṃ anugantvā vutto . Itaresu pana neva paricchedo atthi , na pubbāparaṃ sametīti . Yo pana dubbalaṭṭhāne paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā pacchā dubbalaṭṭhānaṃ chinditvā apaneti , adhiṭṭhānaṃ na bhijjati . Maṇḍalaparivattanepi eseva nayo . Dupaṭṭassa ekasmiṃ paṭale chidde vā jāte gaḷite vā adhiṭṭhānaṃ na bhijjati , khuddakaṃ cīvaraṃ mahantaṃ karoti , mahantaṃ vā khuddakaṃ karoti , adhiṭṭhānaṃ na bhijjati . Ubho koṭiyo majjhe karonto sace paṭhamaṃ chinditvā pacchā ghaṭeti , adhiṭṭhānaṃ bhijjati . Atha ghaṭetvā chindati , na bhijjati , rajakehi dhovāpetvā setaṃ kārāpentassāpi adhiṭṭhānaṃ adhiṭṭhānamevātiP3.648 . Ayaṃ tāva ‘‘ antodasāhaṃ adhiṭṭheti vikappetī ’’ ti ettha adhiṭṭhāne vinicchayo . VikappaneM2.230V2.207 pana dve vikappanā – sammukhāvikappanā ca parammukhāvikappanā ca . Kathaṃ sammukhāvikappanā hotīti ? Cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘‘‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’’’ ti vā ‘‘ tuyhaṃ vikappemī ’’ ti vattabbaṃ , ayamekā sammukhāvikappanā . Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhuñjituṃ pana vissajjetuṃ vā adhiṭṭhātuṃ vā na vaṭṭati . ‘‘ Mayhaṃ santakaṃ , mayhaṃ santakāni paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī ’’ ti evaṃ pana vutte paccuddhāro nāma hoti . Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti . Aparopi nayo – tatheva cīvarānaṃ ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā tasseva bhikkhuno santike ‘‘‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’’’ ti vā vatvā pañcasu sahadhammikesu aññatarassa attanā abhirucitassa yassa kassaci nāmaṃ gahetvā ‘‘‘ tissassa bhikkhuno vikappemī ’ ti vā ‘ tissāya bhikkhuniyā , sikkhamānāya , tissassa sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā vikappemī ’’’ ti vā vattabbaṃ , ayaṃ aparāpi sammukhāvikappanā . Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhogādīsu pana ekampi na vaṭṭati . Tena pana bhikkhunā ‘‘ tissassa bhikkhuno santakaṃ … pe … tissāya sāmaṇeriyā santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī ’’ ti vutte paccuddhāro nāma hoti . Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti . Kathaṃ parammukhāvikappanā hotīti ? Cīvarānaṃ tatheva ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvañca ñatvā ‘‘‘ imaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ imāni cīvarānī ’ ti vā ‘ etaṃ cīvaran ’ ti vā ‘ etāni cīvarānī ’’’ ti vā vatvā ‘‘ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī ’’ ti vattabbaṃ . Tena vattabbo – ‘‘ ko te mitto vā sandiṭṭho vā ’’ ti ? Tato itarena purimanayeneva ‘‘ tisso bhikkhūti vā … pe … tissā sāmaṇerī ’’ ti vā vattabbaṃ . Puna tena bhikkhunāP3.649 ‘‘ ahaṃ tissassa bhikkhuno dammīti vā … pe … tissāya sāmaṇeriyā dammī ’’ ti vā vattabbaṃ , ayaṃ parammukhāvikappanā . Ettāvatā nidhetuṃ vaṭṭati , paribhogādīsu pana ekampi na vaṭṭati . Tena pana bhikkhunā dutiyasammukhāvikappanāyaṃ vuttanayeneva ‘‘ itthannāmassa santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī ’’ ti vutte paccuddhāro nāma hoti . Tatopabhuti paribhogādayopi vaṭṭanti . DvinnaṃM2.231 vikappanānaṃ kiṃ nānākaraṇaṃ ? Sammukhāvikappanāyaṃ sayaṃ vikappetvā parena paccuddharāpetiV2.208 . Parammukhāvikappanāya pareneva vikappāpetvā pareneva paccuddharāpeti , idamettha nānākaraṇaṃ . Sace pana yassa vikappeti , so paññattikovido na hoti , na jānāti paccuddharituṃ , taṃ cīvaraṃ gahetvā aññassa byattassa santikaṃ gantvā puna vikappetvā paccuddharāpetabbaṃ . Vikappitavikappanā nāmesā vaṭṭati . Ayaṃ ‘‘ vikappetī ’’ ti imasmiṃ pade vinicchayo . ‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , ticīvaraṃ adhiṭṭhātuṃ na vikappetun ’’ tiādivacanato ca idaṃ ‘‘ vikappetī ’’ ti avisesena vuttavacanaṃ viruddhaṃ viya dissati , na ca viruddhaṃ tathāgatā bhāsanti . Tasmā evamassa attho veditabbo , ticīvaraṃ ticīvarasaṅkhepeneva pariharato adhiṭṭhātumeva anujānāmi , na vikappetuṃ . Vassikasāṭikaṃ pana cātumāsato paraṃ vikappetumeva na adhiṭṭhātuṃ . Evañca sati yo ticīvare ekena cīvarena vippavasitukāmo hoti , tassa ticīvarādhiṭṭhānaṃ paccuddharitvā vippavāsasukhatthaṃ vikappanāya okāso dinno hoti . Dasāhātikkame ca anāpattīti etenupāyena sabbattha vikappanāya appaṭisiddhabhāvo veditabbo . Vissajjetīti aññassa deti . Kathaṃ pana dinnaṃ hoti , kathaṃ gahitaṃ ? ‘‘ Imaṃ tuyhaṃ demi dadāmi dajjāmi oṇojemi pariccajāmi nissajjāmi vissajjāmīti vā ‘‘ itthannāmassa demi … pe … nissajjāmī ’’ ti vā vadati , sammukhāpiP3.650 parammukhāpi dinnaṃyeva hoti . ‘‘ Tuyhaṃ gaṇhāhī ’’ ti vutte ‘‘ mayhaṃ gaṇhāmī ’’ ti vadati , sudinnaṃ suggahitañca . ‘‘ Tava santakaṃ karohi , tava santakaṃ hotu , tava santakaṃ karissasī ’’ ti vutte ‘‘ mama santakaṃ karomi , mama santakaṃ hotu , mama santakaṃ karissāmī ’’ ti vadati , duddinnaṃ duggahitañca . Neva dātā dātuṃ jānāti , na itaro gahetuṃ . Sace pana ‘‘ tava santakaṃ karohī ’’ ti vutte ‘‘ sādhu , bhante , mayhaṃ gaṇhāmī ’’ ti gaṇhāti , suggahitaṃ . Sace pana ‘‘ eko gaṇhāhī ’’ ti vadati , itaro ‘‘ na gaṇhāmī ’’ ti puna so ‘‘ dinnaṃ mayā tuyhaṃ , gaṇhāhī ’’ ti vadati , itaropi ‘‘ na mayhaṃ iminā attho ’’ ti vadati . Tato purimopi ‘‘ mayā dinnan ’’ ti dasāhaṃ atikkāmeti , pacchimopi ‘‘ mayā paṭikkhittan ’’ ti . Kassa āpattīti ? Na kassaci āpatti . Yassa pana ruccati , tena adhiṭṭhahitvā paribhuñjitabbaṃ . YoM2.232 pana adhiṭṭhāne vematiko , tena kiṃ kātabbaṃ ? Vematikabhāvaṃ ārocetvā sace anadhiṭṭhitaṃ bhavissati , evaṃ me kappiyaṃ hotīti vatvā vuttanayeneva nissajjitabbaṃ . Na hi evaṃV2.209 jānāpetvā vinayakammaṃ karontassa musāvādo hoti . Keci pana ‘‘ ekena bhikkhunā vissāsaṃ gahetvā puna dinnaṃ vaṭṭatī ’’ ti vadanti , taṃ na yujjati . Na hi tassetaṃ vinayakammaṃ , nāpi taṃ ettakena aññaṃ vatthuṃ hoti . Nassatītiādi uttānatthameva . Yo na dadeyya āpatti dukkaṭassāti ettha ‘‘ mayhaṃ dinnaṃ iminā ’’ ti imāya saññāya na dentassa dukkaṭaṃ . Tassa santakabhāvaṃ pana ñatvā lesena acchindanto bhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabboti . Samuṭṭhānādīsu idaṃ sikkhāpadaṃ kathinasamuṭṭhānaṃ nāma kāyavācāto ca kāyavācācittato ca samuṭṭhāti , anadhiṭṭhānena ca avikappanena ca āpajjanato akiriyaṃ , saññāya abhāvepi na muccati , ajānantopi āpajjatīti nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammaṃ , vacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti . Paṭhamakathinasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā . 2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā