Pakiṇṇakakathā
Imasmiṃ pana sikkhāpade kosallatthaṃ idaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ –
‘‘ Samuṭṭhānañca kiriyā , atho saññā sacittakaṃ ;
Lokavajjañca kammañca , kusalaṃ vedanāya cā ’’ ti .
Tattha ‘‘ samuṭṭhānan ’’ ti sabbasaṅgāhakavasena cha sikkhāpadasamuṭṭhānāni .
Tāni parivāre āvi bhavissanti .
Samāsato pana sikkhāpadaṃ nāma – atthi chasamuṭṭhānaṃ , atthi catusamuṭṭhānaṃ , atthi tisamuṭṭhānaṃ , atthi kathinasamuṭṭhānaṃ , atthi eḷakalomasamuṭṭhānaṃ , atthi dhuranikkhepādisamuṭṭhānanti .
Tatrāpi kiñci kiriyato samuṭṭhāti , kiñci akiriyato samuṭṭhāti , kiñci kiriyākiriyato samuṭṭhāti , kiñci siyā kiriyato , siyā akiriyato samuṭṭhāti , kiñci siyā kiriyato siyā kiriyākiriyato samuṭṭhāti .
Tatrāpi atthi saññāvimokkhaṃ , atthi nosaññāvimokkhaṃ .
Tattha yaṃ cittaṅgaṃ labhatiyeva , taṃ saññāvimokkhaṃ ;
itaraṃ nosaññāvimokkhaṃ .
PunaM1.235 atthi sacittakaṃ , atthi acittakaṃ .
Yaṃ saheva cittena āpajjati , taṃ sacittakaṃ ;
yaṃ vināpi cittena āpajjati , taṃ acittakaṃP1.271 .
Taṃ sabbampi lokavajjaṃ paṇṇattivajjanti duvidhaṃ .
Tesaṃ lakkhaṇaṃ vuttameva .
KammakusalavedanāvasenāpiV1.217 cettha atthi sikkhāpadaṃ kāyakammaṃ , atthi vacīkammaṃ .
Tattha yaṃ kāyadvārikaṃ , taṃ kāyakammaṃ ;
yaṃ vacīdvārikaṃ , taṃ vacīkammanti veditabbaṃ .
Atthi pana sikkhāpadaṃ kusalaṃ , atthi akusalaṃ , atthi abyākataṃ .
Dvattiṃseva hi āpattisamauṭṭhāpakacittāni – aṭṭha kāmāvacarakusalāni , dvādasa akusalāni , dasa kāmāvacarakiriyacittāni , kusalato ca kiriyato ca dve abhiññācittānīti .
Tesu yaṃ kusalacittena āpajjati , taṃ kusalaṃ ;
itarehi itaraṃ .
Atthi ca sikkhāpadaṃ tivedanaṃ , atthi dvivedanaṃ , atthi ekavedanaṃ .
Tattha yaṃ āpajjanto tīsu vedanāsu aññataravedanāsamaṅgī hutvā āpajjati , taṃ tivedanaṃ ;
yaṃ āpajjanto sukhasamaṅgī vā upekkhāsamaṅgī vā āpajjati , taṃ dvivedanaṃ ;
yaṃ āpajjanto dukkhavedanāsamaṅgīyeva āpajjati , taṃ ekavedananti veditabbaṃ .
Evaṃ –
‘‘ Samuṭṭhānañca kiriyā , atho saññā sacittakaṃ ;
Lokavajjañca kammañca , kusalaṃ vedanāya cā ’’ ti .
Imaṃ pakiṇṇakaṃ viditvā tesu samuṭṭhānādīsu idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato ekasamuṭṭhānaṃ .
Aṅgavasena dukasamuṭṭhānaṃ , kāyacittato samuṭṭhāti .
Kiriyasamuṭṭhānañca karontoyeva hi etaṃ āpajjati .
Methunapaṭisaṃyuttāya kāmasaññāya abhāvena muccanato saññāvimokkhaṃ .
‘‘ Anāpatti ajānantassa asādiyantassā ’’ ti hi vuttaṃ .
Methunacitteneva naṃ āpajjati , na vinā cittenāti sacittakaṃ .
Rāgavaseneva āpajjitabbato lokavajjaṃ .
Kāyadvāreneva samuṭṭhānato kāyakammaṃ .
Cittaṃ panettha aṅgamattaṃ hoti , na tassa vasena kammabhāvo labbhati .
Lobhacittena āpajjitabbato akusalacittaṃ .
Sukhasamaṅgī vā upekkhāsamaṅgī vā taṃ āpajjatīti dvivedananti veditabbaṃ .
Sabbañcetaṃ āpattiyaṃ yujjati .
Sikkhāpadasīsena pana sabbaaṭṭhakathāsu desanā ārūḷhā , tasmā evaṃ vuttaṃ .
Pakiṇṇakakathā niṭṭhitā .
M1.235 atthi sacittakaṃ , atthi acittakaṃ .
Yaṃ saheva cittena āpajjati , taṃ sacittakaṃ ;
yaṃ vināpi cittena āpajjati , taṃ acittakaṃP1.271 .
Taṃ sabbampi lokavajjaṃ paṇṇattivajjanti duvidhaṃ .
Tesaṃ lakkhaṇaṃ vuttameva .
KammakusalavedanāvasenāpiV1.217 cettha atthi sikkhāpadaṃ kāyakammaṃ , atthi vacīkammaṃ .
Tattha yaṃ kāyadvārikaṃ , taṃ kāyakammaṃ ;
yaṃ vacīdvārikaṃ , taṃ vacīkammanti veditabbaṃ .
Atthi pana sikkhāpadaṃ kusalaṃ , atthi akusalaṃ , atthi abyākataṃ .
Dvattiṃseva hi āpattisamauṭṭhāpakacittāni – aṭṭha kāmāvacarakusalāni , dvādasa akusalāni , dasa kāmāvacarakiriyacittāni , kusalato ca kiriyato ca dve abhiññācittānīti .
Tesu yaṃ kusalacittena āpajjati , taṃ kusalaṃ ;
itarehi itaraṃ .
Atthi ca sikkhāpadaṃ tivedanaṃ , atthi dvivedanaṃ , atthi ekavedanaṃ .
Tattha yaṃ āpajjanto tīsu vedanāsu aññataravedanāsamaṅgī hutvā āpajjati , taṃ tivedanaṃ ;
yaṃ āpajjanto sukhasamaṅgī vā upekkhāsamaṅgī vā āpajjati , taṃ dvivedanaṃ ;
yaṃ āpajjanto dukkhavedanāsamaṅgīyeva āpajjati , taṃ ekavedananti veditabbaṃ .
Evaṃ –
‘‘ Samuṭṭhānañca kiriyā , atho saññā sacittakaṃ ;
Lokavajjañca kammañca , kusalaṃ vedanāya cā ’’ ti .
Imaṃ pakiṇṇakaṃ viditvā tesu samuṭṭhānādīsu idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato ekasamuṭṭhānaṃ .
Aṅgavasena dukasamuṭṭhānaṃ , kāyacittato samuṭṭhāti .
Kiriyasamuṭṭhānañca karontoyeva hi etaṃ āpajjati .
Methunapaṭisaṃyuttāya kāmasaññāya abhāvena muccanato saññāvimokkhaṃ .
‘‘ Anāpatti ajānantassa asādiyantassā ’’ ti hi vuttaṃ .
Methunacitteneva naṃ āpajjati , na vinā cittenāti sacittakaṃ .
Rāgavaseneva āpajjitabbato lokavajjaṃ .
Kāyadvāreneva samuṭṭhānato kāyakammaṃ .
Cittaṃ panettha aṅgamattaṃ hoti , na tassa vasena kammabhāvo labbhati .
Lobhacittena āpajjitabbato akusalacittaṃ .
Sukhasamaṅgī vā upekkhāsamaṅgī vā taṃ āpajjatīti dvivedananti veditabbaṃ .
Sabbañcetaṃ āpattiyaṃ yujjati .
Sikkhāpadasīsena pana sabbaaṭṭhakathāsu desanā ārūḷhā , tasmā evaṃ vuttaṃ .
Pakiṇṇakakathā niṭṭhitā .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .Makkaṭī
M1.236P1.272 vajjiputtā ca … pe … vuḍḍhapabbajito migoti idaṃ kiṃ ?
Imā vinītavatthūnaṃ bhagavatā sayaṃ vinicchitānaṃ tesaṃ tesaṃ vatthūnaṃ uddānagāthā nāma .
Tāni vatthūni ‘‘ sukhaṃ vinayadharāV1.218 uggaṇhissantī ’’ ti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitāni .
Vatthugāthā pana dharamāneyeva bhagavati upālittherena ṭhapitā ‘‘ iminā lakkhaṇena āyatiṃ vinayadharā vinayaṃ vinicchinissantī ’’ ti .
Tasmā ettha vuttalakkhaṇaṃ sādhukaṃ sallakkhetvā paṭhamasikkhāpadaṃ vinicchinitabbaṃ .
Dutiyādīnañca vinītavatthūsu vuttalakkhaṇena dutiyādīni .
Vinītavatthūni hi sippikānaṃ paṭicchannakarūpāni viya vinayadharānaṃ paṭicchannakavatthūni hontīti .