281. Vinītavatthūsu – mātuyā mātupemenāti mātupemena mātuyā kāyaṃ āmasi .
Esa nayo dhītubhaginivatthūsu .
Tattha yasmā mātā vā hotu dhītā vā itthī nāma sabbāpi brahmacariyassa pāripanthikāva .
Tasmā ‘‘ ayaṃ me mātā ayaṃ dhītā ayaṃ me bhaginī ’’ ti gehassitapemena āmasatopi dukkaṭameva vuttaṃ .
Imaṃ pana bhagavato āṇaṃ anussarantena sacepi nadīsotena vuyhamānaṃ mātaraṃ passati neva hatthena parāmasitabbā .
Paṇḍitena pana bhikkhunā nāvā vā phalakaṃ
P3.542 vā kadalikkhandho vā dārukkhandho vā upasaṃharitabbo .
Tasmiṃ asati kāsāvampi upasaṃharitvā purato ṭhapetabbaṃ ,‘‘ etthaM2.129V2.116 gaṇhāhī ’’ ti pana na vattabbā .
Gahite parikkhāraṃ kaḍḍhāmīti kaḍḍhantena gantabbaṃ .
Sace bhāyati purato purato gantvā ‘‘ mā bhāyī ’’ ti samassāsetabbā .
Sace bhāyamānā puttassa sahasā khandhe vā abhiruhati , hatthe vā gaṇhāti , na ‘‘ apehi mahallike ’’ ti niddhunitabbā , thalaṃ pāpetabbā .
Kaddame laggāyapi kūpe patitāyapi eseva nayo .
Tatrapi hi yottaṃ vā vatthaṃ vā pakkhipitvā hatthena gahitabhāvaṃ ñatvā uddharitabbā , natveva āmasitabbā .
Na kevalañca mātugāmassa sarīrameva anāmāsaṃ , nivāsanapāvuraṇampi ābharaṇabhaṇḍampi tiṇaṇḍupakaṃ vā tāḷapaṇṇamuddikaṃ vā upādāya anāmāsameva , tañca kho nivāsanapārupanaṃ piḷandhanatthāya ṭhapitameva .
Sace pana nivāsanaṃ vā pārupanaṃ vā parivattetvā cīvaratthāya pādamūle ṭhapeti vaṭṭati .
Ābharaṇabhaṇḍesu pana sīsapasādhanakadantasūciādikappiyabhaṇḍaṃ ‘‘ imaṃ bhante tumhākaṃ gaṇhathā ’’ ti diyyamānaṃ sipāṭikāsūciādiupakaraṇatthāya gahetabbaṃ .
Suvaṇṇarajatamuttādimayaṃ pana anāmāsameva dīyyamānampi na gahetabbaṃ .
Na kevalañca etāsaṃ sarīrūpagameva anāmāsaṃ , itthisaṇṭhānena kataṃ kaṭṭharūpampi dantarūpampi ayarūpampi loharūpampi tipurūpampi potthakarūpampi sabbaratanarūpampi antamaso piṭṭhamayarūpampi anāmāsameva .
Paribhogatthāya pana ‘‘ idaṃ tumhākaṃ hotū ’’ ti labhitvā ṭhapetvā sabbaratanamayaṃ avasesaṃ bhinditvā upakaraṇārahaṃ upakaraṇe paribhogārahaṃ paribhoge upanetuṃ vaṭṭati .
Yathā ca itthirūpakaṃ ;
evaṃ sattavidhampi dhaññaṃ anāmāsaṃ .
Tasmā khettamajjhena gacchatā tatthajātakampi dhaññaphalaṃ na āmasantena gantabbaṃ .
Sace gharadvāre vā antarāmagge vā dhaññaṃ pasāritaṃ hoti passena ca maggo atthiP3.543 na maddantena gantabbaṃ .
Gamanamagge asati maggaṃ adhiṭṭhāya gantabbaṃ .
Antaraghare dhaññassa upari āsanaṃ paññāpetvā denti nisīdituṃ vaṭṭati .
Keci āsanasālāyaṃ dhaññaṃ ākiranti , sace sakkā hoti harāpetuṃ harāpetabbaṃ , no ce ekamantaṃ dhaññaṃ amaddantena pīṭhakaṃ paññapetvā nisīditabbaṃ .
Sace okāso na hoti , manussā dhaññamajjheyeva āsanaṃ paññapetvā denti , nisīditabbaṃ .
Tatthajātakāni muggamāsādīni aparaṇṇānipi tālapanasādīni vā phalāni kīḷantena na āmasitabbāni .
Manussehi rāsikatesupi eseva nayo .
Araññe pana rukkhato patitāni phalāni ‘‘ anupasampannānaṃ dassāmī ’’ ti gaṇhituṃ vaṭṭati .
MuttāM2.130 , maṇi , veḷuriyo , saṅkho , silā , pavāḷaṃ , rajataṃ , jātarūpaṃ , lohitaṅko , masāragallantiV2.117 imesu dasasu ratanesu muttā adhotā anividdhā yathājātāva āmasituṃ vaṭṭati .
Sesā anāmāsāti vadanti .
Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ muttā dhotāpi adhotāpi anāmāsā bhaṇḍamūlatthāya ca sampaṭicchituṃ na vaṭṭati , kuṭṭharogassa bhesajjatthāya pana vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Antamaso jātiphalikaṃ upādāya sabbopi nīlapītādivaṇṇabhedo maṇi dhotaviddhavaṭṭito anāmāso , yathājāto pana ākaramutto pattādibhaṇḍamūlatthaṃ sampaṭicchituṃ vaṭṭatīti vutto .
Sopi mahāpaccariyaṃ paṭikkhitto , pacitvā kato kācamaṇiyeveko vaṭṭatīti vutto .
Veḷuriyepi maṇisadisova vinicchayo .
Saṅkho dhamanasaṅkho ca dhotaviddho ca ratanamisso anāmāso .
Pānīyasaṅkho dhotopi adhotopi āmāsova sesañca añjanādibhesajjatthāyapi bhaṇḍamūlatthāyapi sampaṭicchituṃ vaṭṭati .
Silā dhotaviddhā ratanasaṃyuttā muggavaṇṇāva anāmāsā .
Sesā satthakanisānādiatthāya gaṇhituṃ vaṭṭati .
Ettha ca ratanasaṃyuttāti suvaṇṇena saddhiṃ yojetvā pacitvā katāti vadanti .
Pavāḷaṃ dhotaviddhaṃ anāmāsaṃ .
Sesaṃ āmāsaṃ bhaṇḍamūlatthañca sampaṭicchituṃ vaṭṭati .
MahāpaccariyaṃP3.544 pana ‘‘ dhotampi adhotampi sabbaṃ anāmāsaṃ , na ca sampaṭicchituṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Rajataṃ jātarūpañca katabhaṇḍampi akatabhaṇḍampi sabbena sabbaṃ bījato paṭṭhāya anāmāsañca asampaṭicchiyañca , uttararājaputto kira suvaṇṇacetiyaṃ kāretvā mahāpadumattherassa pesesi .
Thero ‘‘ na kappatī ’’ ti paṭikkhipi .
Cetiyaghare suvaṇṇapadumasuvaṇṇabubbuḷakādīni honti , etānipi anāmāsāni .
Cetiyagharagopakā pana rūpiyachaḍḍakaṭṭhāne ṭhitā , tasmā tesaṃ keḷāpayituṃ vaṭṭatīti vuttaṃ .
Kurundiyaṃ pana taṃ paṭikkhittaṃ .
Suvaṇṇacetiye kacavarameva harituṃ vaṭṭatīti ettakameva anuññātaṃ .
Ārakūṭalohampi jātarūpagatikameva anāmāsanti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ .
Senāsanaparibhogo pana sabbakappiyo , tasmā jātarūparajatamayā sabbepi senāsanaparikkhārā āmāsā .
Bhikkhūnaṃ dhammavinayavaṇṇanaṭṭhāne ratanamaṇḍapeM2.131 karonti phalikatthambhe ratanadāmapatimaṇḍite , tattha sabbūpakaraṇāni bhikkhūnaṃ paṭijaggituṃ vaṭṭati .
Lohitaṅkamasāragallā dhotaviddhā anāmāsā , itare āmāsā , bhaṇḍamūlatthāya vaṭṭantīti vuttā .
Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ dhotāpi adhotāpi sabbaso anāmāsā na ca sampaṭicchituṃ vaṭṭantī ’’ ti vuttaṃ .
Sabbaṃ āvudhabhaṇḍaṃ anāmāsaṃ , bhaṇḍamūlatthāya dīyyamānampi na sampaṭicchitabbaṃ .
SatthavaṇijjāV2.118 nāma na vaṭṭati .
Suddhadhanudaṇḍopi dhanujiyāpi patodopi aṅkusopi antamaso vāsipharasuādīnipi āvudhasaṅkhepena katāni anāmāsāni .
Sace kenaci vihāre satti vā tomaro vā ṭhapito hoti , vihāraṃ jaggantena ‘‘ harantū ’’ ti sāmikānaṃ pesetabbaṃ .
Sace na haranti , taṃ acālentena vihāro paṭijaggitabbo .
Yuddhabhūmiyaṃ patitaṃ asiṃ vā sattiṃ vā tomaraṃ vā disvā pāsāṇena vā kenaci vā asiṃ bhinditvā satthakatthāya gahetuṃ vaṭṭati , itarānipi viyojetvāP3.545 kiñci satthakatthāya gahetuṃ vaṭṭati kiñci kattaradaṇḍādiatthāya .
‘‘ Idaṃ gaṇhathā ’’ ti dīyyamānaṃ pana ‘‘ vināsetvā kappiyabhaṇḍaṃ karissāmī ’’ ti sabbampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati .
Macchajālapakkhijālādīnipi phalakajālikādīni saraparittānānīpi sabbāni anāmāsāni .
Paribhogatthāya labbhamānesu pana jālaṃ tāva ‘‘ āsanassa vā cetiyassa vā upari bandhissāmi , chattaṃ vā veṭhessāmī ’’ ti gahetuṃ vaṭṭati .
Saraparittānaṃ sabbampi bhaṇḍamūlatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭati .
Parūparodhanivāraṇañhi etaṃ na uparodhakaranti phalakaṃ dantakaṭṭhabhājanaṃ karissāmīti gahetuṃ vaṭṭati .
Cammavinaddhāni vīṇābheriādīni anāmāsāni .
Kurundiyaṃ pana ‘‘ bherisaṅghāṭopi vīṇāsaṅghāṭopi tucchapokkharampi mukhavaṭṭiyaṃ āropitacammampi vīṇādaṇḍakopi sabbaṃ anāmāsan ’’ ti vuttaṃ .
Onahituṃ vā onahāpetuṃ vā vādetuṃ vā vādāpetuṃ vā na labbhatiyeva .
Cetiyaṅgaṇe pūjaṃ katvā manussehi chaḍḍitaṃ disvāpi acāletvāva antarantare sammajjitabbaṃ , kacavarachaḍḍanakāle pana kacavaraniyāmeneva haritvā ekamantaṃ nikkhipituṃ vaṭṭatīti mahāpaccariya ṃ vuttaṃ .
Bhaṇḍamūlatthāya sampaṭicchitumpi vaṭṭati .
Paribhogatthāya labbhamānesu pana vīṇādoṇikañca bheripokkharañca dantakaṭṭhabhājanaṃM2.132 karissāma cammaṃ satthakakosakanti evaṃ tassa tassa parikkhārassa upakaraṇatthāya gahetvā tathā tathā kātuṃ vaṭṭati .Esa nayo dhītubhaginivatthūsu .
Purāṇadutiyikāvatthu uttānameva .
Yakkhivatthusmiṃ sacepi paranimmitavasavattideviyā kāyasaṃsaggaṃ samāpajjati thullaccayameva .
Paṇḍakavatthu ca suttitthivatthu ca pākaṭameva .
Paṇḍakavatthu ca suttitthivatthu ca pākaṭameva .
Matitthivatthusmiṃ pārājikappahonakakāle thullaccayaṃ , tato paraṃ dukkaṭaṃ .
Tiracchānagatavatthusmiṃ
P3.546 nāgamāṇavikāyapi supaṇṇamāṇavikāyapi kinnariyāpi gāviyāpi dukkaṭameva .Dārudhītalikāvatthusmiṃ
V2.119 na kevalaṃ dārunā eva , antamaso cittakammalikhitepi itthirūpe dukkaṭameva . 282. Sampīḷanavatthu uttānatthameva .
Saṅkamavatthusmiṃ ekapadikasaṅkamo vā hotu sakaṭamaggasaṅkamo vā , cālessāmīti payoge katamatteva cāletu vā mā vā , dukkaṭaṃ .
Maggavatthu pākaṭameva .
Rukkhavatthusmiṃ rukkho mahanto vā hotu mahājambuppamāṇo khuddako vā , taṃ cāletuṃ sakkotu vā mā vā , payogamattena dukkaṭaṃ .
Nāvāvatthusmimpi eseva nayo .
Rajjavatthusmiṃ yaṃ rajjuṃ āviñchanto ṭhānā cāletuṃ sakkoti , tattha thullaccayaṃ .
Yā mahārajju hoti , īsakampi ṭhānā na calati , tattha dukkaṭaṃ .
Daṇḍepi eseva nayo .
Bhūmiyaṃ patitamahārukkhopi hi daṇḍaggahaṇeneva idha gahito .
Pattavatthu pākaṭameva .
Vandanavatthusmiṃ itthī pāde sambāhitvā vanditukāmā vāretabbā pādā vā paṭicchādetabbā , niccalena vā bhavitabbaṃ .
Niccalassa hi cittena sādiyatopi anāpatti .
Avasāne gahaṇavatthu pākaṭamevāti .
Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .