Vinītavatthuvaṇṇanā
67. Tattha purimāni dve vatthūni anupaññattiyaṃyeva vuttatthāni .
Tatiye vatthumhi gihiliṅgenāti gihivesena odātavattho hutvā .
Catutthe natthi kiñci vattabbaṃ .
Tato paresu sattasu vatthūsu kusacīran ti kuse ganthetvā katacīraṃ .
Vākacīraṃ nāma tāpasānaṃ vakkalaṃ .
Phalakacīraṃ nāma phalakasaṇṭhānāni phalakāni sibbitvā katacīraṃ .
Kesakambaloti kesehi tante vāyitvā katakambalo .
Vālakambaloti camaravālehi vāyitvā katakambalo .
Ulūkapakkhikan ti ulūkasakuṇassa pakkhehi katanivāsanaṃ .
Ajinakkhipan ti salomaṃ sakhuraṃ ajinamigacammaṃ .
Dvādasame vatthumhi sārattoti kāyasaṃsaggarāgena sāratto ;
taṃ rāgaṃ ñatvā bhagavā ‘‘ āpatti saṅghādisesassā ’’ ti āha .
68. Terasame vatthumhi uppalavaṇṇāti sā therī sāvatthiyaṃ seṭṭhidhītā satasahassakappe abhinīhārasampannā .
Tassā pakatiyāpi atidassanīyā nīluppalavaṇṇā kāyacchavi , abbhantare pana
P1.273 kilesasantāpassa abhāvena ativiya virocati .
Sā tāyeva vaṇṇapokkharatāya ‘‘ uppalavaṇṇā ’’ ti nāmaṃ labhi .Paṭibaddhacittoti gihikālato paṭṭhāya rattacitto ;
so kira tassā ñātidārako hoti .
Atha khoti anantaratthe nipāto ;
mañcake nisinnānantaramevāti vuttaṃ hoti .
Divā bāhirato āgantvā dvāraṃ pidhāya nisinnānañhi paṭhamaṃ andhakāraṃ hoti .
So yāvassā taṃ andhakāraṃ na nassati , tāvadeva
M1.237 evamakāsīti attho .Dūsesīti padhaṃsesi .
Therī pana anavajjā attano samaṇasaññaṃ paccupaṭṭhapetvā asādiyantī nisīdi asaddhammādhippāyena parāmaṭṭhā aggikkhandha-silāthambha-khadirasārakhāṇukā viya .
Sopi attano manorathaṃ pūretvā gato .
Tassā theriyā dassanapathaṃ vijahantasseva ayaṃ mahāpathavī sinerupabbataṃ dhāretuṃ samatthāpi taṃ pāpapurisaṃ byāmamattakaḷevaraṃ dhāretuṃ asakkontī viya bhijjitvā vivaramadāsi .
So taṅkhaṇaññeva avīcijālānaṃ indhanabhāvaṃ agamāsi .
Bhagavā taṃ sutvā ‘‘ anāpatti , bhikkhave , asādiyantiyā ’’ ti vatvā theriṃ sandhāya dhammapade imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘ Vāri
V1.219 pokkharapatteva , āraggeriva sāsapo ;
Yo na limpati kāmesu , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .401); 69. Cuddasame vatthumhi itthiliṅgaṃ pātubhūtan ti rattibhāge niddaṃ okkantassa purisasaṇṭhānaṃ massudāṭhikādi sabbaṃ antarahitaṃ itthisaṇṭhānaṃ uppannaṃ .
Tameva upajjhaṃ tameva upasampadan ti pubbe gahitaupajjhāyameva pubbe kataupasampadameva anujānāmi .
Puna upajjhā na gahetabbā ;
upasampadā na kātabbāti attho .
Tāniyeva
P1.274 vassānīti bhikkhuupasampadato pabhuti yāva vassagaṇanā , taṃyeva vassagaṇanaṃ anujānāmi .
Na ito paṭṭhāya vassagaṇanā kātabbāti attho .
Bhikkhunīhi saṅgamitun ti bhikkhunīhi saddhiṃ saṅgamituṃ saṅgantuṃ samaṅgī bhavituṃ anujānāmīti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – appatirūpaṃ dānissā bhikkhūnaṃ majjhe vasituṃ , bhikkhunupassayaṃ gantvā bhikkhunīhi saddhiṃ vasatūti .Yā āpattiyo bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi sādhāraṇāti yā desanāgāminiyo vā vuṭṭhānagāminiyo vā āpattiyo bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi saddhiṃ sādhāraṇā .
Tā āpattiyo bhikkhunīnaṃ santike vuṭṭhātun ti tā sabbāpi bhikkhunīhi kātabbaṃ vinayakammaṃ katvā bhikkhunīnaṃ santike vuṭṭhātuṃ anujānāmīti attho .
Tāhi āpattīhi anāpattīti yā pana bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā sukkavissaṭṭhi-ādikā āpattiyo , tāhi anāpatti .
Liṅgaparivattanena tā āpattiyo vuṭṭhitāva honti .
Puna pakatiliṅge uppannepi tāhi āpattīhi tassa anāpattiyevāti ayaṃ tāvettha pāḷivinicchayo .
Ayaṃ
M1.238 pana pāḷimutto okkantikavinicchayo – imesu tāva dvīsu liṅgesu purisaliṅgaṃ uttamaṃ , itthiliṅgaṃ hīnaṃ ;
tasmā purisaliṅgaṃ balavaakusalena antaradhāyati .
Itthiliṅgaṃ dubbalakusalena patiṭṭhāti .
Itthiliṅgaṃ pana antaradhāyantaṃ dubbalaakusalena antaradhāyati .
Purisaliṅgaṃ balavakusalena patiṭṭhāti .
Evaṃ ubhayampi akusalena antaradhāyati , kusalena paṭilabbhati .
Tattha sace dvinnaṃ bhikkhūnaṃ ekato sajjhāyaṃ vā dhammasākacchaṃ vā katvā ekāgāre nipajjitvā niddaṃ okkantānaṃ ekassa itthiliṅgaṃ pātubhavati , ubhinnampi sahaseyyāpatti hoti .
So ce paṭibujjhitvā attano taṃ vippakāraṃ disvā dukkhī dummano rattibhāgeyeva itarassa āroceyya , tena samassāsetabbo –
‘‘ hotu , mā cintayittha .
Vaṭṭasseveso doso .
Sammāsambuddhena dvāraṃ dinnaṃ , bhikkhu vā hotu bhikkhunī vā , anāvaṭo dhammoP1.275 avārito saggamaggo ’’ ti .
Samassāsetvā ca evaṃ vattabbaṃ –
‘‘ tumhehi bhikkhunupassayaṃ gantuṃ vaṭṭati .
AtthiV1.220 vo kāci sandiṭṭhā bhikkhuniyo ’’ ti .
Sacassā honti tādisā bhikkhuniyo atthīti , no ce honti natthīti vatvā so bhikkhu vattabbo –
‘‘ mama saṅgahaṃ karotha ;
idāni maṃ paṭhamaṃ bhikkhunupassayaṃ nethā ’’ ti .
Tena bhikkhunā taṃ gahetvā tassā vā sandiṭṭhānaṃ attano vā sandiṭṭhānaṃ bhikkhunīnaṃ santikaṃ gantabbaṃ .
Gacchantena ca na ekakena gantabbaṃ .
Catūhi pañcahi bhikkhūhi saddhiṃ jotikañca kattaradaṇḍañca gahetvā saṃvidahanaṃ parimocetvā ‘‘ mayaṃ asukaṃ nāma ṭhānaṃ gacchāmā ’’ ti gantabbaṃ .
Sace bahigāme dūre vihāro hoti , antarāmagge gāmantara-nadīpāra-rattivippavāsa-gaṇaohīyanāpattīhi anāpatti .
Bhikkhunupassayaṃ gantvā tā bhikkhuniyo vattabbā –
‘‘ asukaṃ nāma bhikkhuṃ jānāthā ’’ ti ?
‘‘ Āma , ayyā ’’ ti .
‘‘ Tassa itthiliṅgaṃ pātubhūtaṃ , saṅgahaṃ dānissa karothā ’’ ti .
Tā ce ‘‘ sādhu , ayyā , idāni mayampi sajjhāyissāma , dhammaṃ sossāma , gacchatha tumhe ’’ ti vatvā saṅgahaṃ karonti , ārādhikā ca honti saṅgāhikā lajjiniyo , tā kopetvā aññattha na gantabbaṃ .
Gacchati ce , gāmantara-nadīpāra-rattivippavāsa-gaṇaohīyanāpattīhi na muccati .
Sace pana lajjiniyo honti , na saṅgāhikāyo ;
aññattha gantuṃ labbhati .
Sacepi alajjiniyo honti , saṅgahaṃ pana karonti ;
tāpi pariccajitvā aññattha gantuṃ labbhati .
Sace lajjiniyo ca saṅgāhikāM1.239 ca , ñātikā na honti , āsannagāme pana aññā ñātikāyo honti paṭijagganikā , tāsampi santikaṃ gantuṃ vaṭṭatīti vadanti .
Gantvā sace bhikkhubhāvepi nissayapaṭipanno , patirūpāya bhikkhuniyā santike nissayo gahetabbo .
Mātikā vā vinayo vā uggahito suggahito , puna uggaṇhanakāraṇaṃ natthi .
Sace bhikkhubhāve parisāvacaro , tassa santikeyeva upasampannā sūpasampannā .
AññassaP1.276 santike nissayo gahetabbo .
Pubbe taṃ nissāya vasantehipi aññassa santikeyeva nissayo gahetabbo .
Paripuṇṇavassasāmaṇerenāpi aññassa santikeyeva upajjhā gahetabbā .
Yaṃ panassa bhikkhubhāve adhiṭṭhitaṃ ticīvarañca patto ca , taṃ adhiṭṭhānaṃ vijahati , puna adhiṭṭhātabbaṃ .
Saṅkaccikā ca udakasāṭikā ca gahetabbā .
Yaṃ atirekacīvaraṃ vā atirekapatto vā vinayakammaṃ katvā ṭhapito hoti , taṃ sabbampi vinayakammaṃ vijahati , puna kātabbaṃ .
Paṭiggahitatelamadhuphāṇitādīnipi paṭiggahaṇaṃ vijahanti .
Sace paṭiggahaṇato sattame divase liṅgaṃ parivattati , puna paṭiggahetvā sattāhaṃ vaṭṭati .
Yaṃ pana bhikkhukāle aññassa bhikkhuno santakaṃ paṭiggahitaṃ , taṃ paṭiggahaṇaṃ na vijahati .
Yaṃ ubhinnaṃ sādhāraṇaṃ avibhajitvā ṭhapitaṃ , taṃ pakatatto rakkhati .
Yaṃ pana vibhattaṃ etasseva santakaṃ , taṃ paṭiggahaṇaṃ vijahati .
Vuttampi cetaṃ parivāre –
‘‘ TelaṃV1.221 madhuṃ phāṇitañcāpi sappiṃ ;
Sāmaṃ gahetvāna nikkhipeyya ;
Avītivatte sattāhe ;
Sati paccaye paribhuñjantassa āpatti ;
Pañhā mesā kusalehi cintitā ’’ ti .( pari .480);
Idañhi liṅgaparivattanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Paṭiggahaṇaṃ nāma liṅgaparivattanena , kālaṃkiriyāya , sikkhāpaccakkhānena , hīnāyāvattanena , anupasampannassa dānena , anapekkhavissajjanena , acchinditvā gahaṇena ca vijahati .
Tasmā sacepi harītakakhaṇḍampi paṭiggahetvā ṭhapitamatthi , sabbamassa paṭiggahaṇaṃ vijahati .
Bhikkhuvihāre pana yaṃkiñcissā santakaṃ paṭiggahetvā vā appaṭiggahetvāM1.240 vā ṭhapitaṃ , sabbassa sāva issarā , āharāpetvā gahetabbaṃ .
Yaṃ panettha thāvaraṃ tassā santakaṃ senāsanaṃ vā uparopakā vā , te yassicchati tassa dātabbā .
Terasasu sammutīsuP1.277 yā bhikkhukāle laddhā sammuti , sabbā sā paṭippassambhati .
Purimikāya senāsanaggāho paṭippassambhati .
Sace pacchimikāya senāsane gahite liṅgaṃ parivattati , bhikkhunisaṅgho cassā uppannaṃ lābhaṃ dātukāmo hoti , apaloketvā dātabbo .
Sace bhikkhunīhi sādhāraṇāya paṭicchannāya āpattiyā parivasantassa liṅgaṃ parivattati , pakkhamānattameva dātabbaṃ .
Sace mānattaṃ carantassa parivattati , puna pakkhamānattameva dātabbaṃ .
Sace ciṇṇamānattassa parivattati , bhikkhunīhi abbhānakammaṃ kātabbaṃ .
Sace akusalavipāke parikkhīṇe pakkhamānattakāle punadeva liṅgaṃ parivattati , chārattaṃ mānattameva dātabbaṃ .
Sace ciṇṇe pakkhamānatte parivattati , bhikkhūhi abbhānakammaṃ kātabbanti .
Anantare bhikkhuniyā liṅgaparivattanavatthumhi idha vuttanayeneva sabbo vinicchayo veditabbo .Ayaṃ pana viseso – sacepi bhikkhunikāle āpannā sañcarittāpatti paṭicchannā hoti , parivāsadānaṃ natthi , chārattaṃ mānattameva dātabbaṃ .
Sace pakkhamānattaṃ carantiyā liṅgaṃ parivattati , na tenattho , chārattaṃ mānattameva dātabbaṃ .
Sace ciṇṇamānattāya parivattati , puna mānattaṃ adatvā bhikkhūhi abbhetabbo .
Atha bhikkhūhi mānatte adinne puna liṅgaṃ parivattati , bhikkhunīhi pakkhamānattameva dātabbaṃ .
Atha chārattaṃ mānattaṃ carantassa puna parivattati , pakkhamānattameva dātabbaṃ .
Ciṇṇamānattassa pana liṅgaparivatte jāte bhikkhunīhi abbhānakammaṃ kātabbaṃ
V1.222 .
Puna parivatte ca liṅge bhikkhunibhāve ṭhitāyapi yā āpattiyo pubbe paṭippassaddhā , tā suppaṭippassaddhā evāti . 70. Ito parāni ‘‘ mātuyā methunaṃ dhamman ’’ tiādīni cattāri vatthūni uttānatthāniyeva .
71. Mudupiṭṭhikavatthumhi so kira bhikkhu naṭapubbako .
Tassa sippakosallatthaṃ parikammakatā
P1.278 piṭṭhi mudukā ahosi .
Tasmā evaṃ kātuṃ asakkhi .Lambīvatthumhi
M1.241 tassa bhikkhussa aṅgajātaṃ dīghaṃ hoti lambati , tasmā lambīti vutto .Ito parāni dve vaṇavatthūni uttānāneva .
Lepacittavatthumhi lepacittaṃ nāma cittakammarūpaṃ .
Dārudhītalikavatthumhi dārudhītalikā nāma kaṭṭharūpaṃ .
Yathā ca imesu dvīsu evaṃ aññesupi dantarūpa-potthakarūpa-loharūpādīsu anupādinnakesu itthirūpesu nimitte methunarāgena upakkamantassa asuci muccatu vā mā vā , dukkaṭameva .
Kāyasaṃsaggarāgena upakkamantassāpi tatheva dukkaṭaṃ .
Mocanarāgena pana upakkamantassa mutte saṅghādiseso , amutte thullaccayanti .
72. Sundaravatthumhi ayaṃ sundaro nāma rājagahe kuladārako saddhāya pabbajito ;
attabhāvassa abhirūpatāya ‘‘ sundaro ’’ ti nāmaṃ labhi .
Taṃ rathikāya gacchantaṃ disvā samuppannachandarāgā sā itthī imaṃ vippakāraṃ akāsi .
Thero pana anāgāmī .
Tasmā so na sādiyi .
Aññesaṃ pana avisayo eso .
73. Akkhāyitādīni tīṇi vatthūni uttānatthāneva .
Dvīsu chinnasīsavatthūsu ayaṃ vinicchayo – vaṭṭakate mukhe vivaṭe aṅgajātaṃ pavesento sace heṭṭhā vā upari vā ubhayapassehi vā chupantaṃ paveseti , pārājikaṃ .
Catūhipi passehi achupantaṃ pavesetvā abbhantare tālukaṃ chupati , pārājikameva .
Cattāri passāni tālukañca achupanto ākāsagatameva
V1.223 katvā paveseti ca nīharati ca , dukkaṭaṃ .
Yadi pana dantā suphusitā , antomukhe okāso natthi , dantā ca bahi oṭṭhamaṃsena paṭicchannā , tattha vātena asamphuṭṭhaṃ allokāsaṃ tilaphalamattampi pavesentassa pārājikameva .
Uppāṭite pana oṭṭhamaṃse dantesuyeva upakkamantassa thullaccayaṃ .
Yopi danto bahi nikkhamitvā tiṭṭhatiP1.279 , na sakkā oṭṭhehi pidahituṃ .
Tattha upakkamantepi bahi nikkhantajivhāya upakkamantepi thullaccayameva .
Jīvamānakasarīrepi bahi nikkhantajivhāya thullaccayameva .
Yadi pana bahijivhāya paliveṭhetvā antomukhaṃ paveseti , pārājikameva .
UparigīvāyaM1.242 chinnasīsassapi adhobhāgena aṅgajātaṃ pavesetvā tālukaṃ chupantassa pārājikameva .Aṭṭhikavatthumhi susānaṃ gacchantassāpi dukkaṭaṃ .
Aṭṭhikāni saṅkaḍḍhantassāpi , nimitte methunarāgena upakkamantassāpi , kāyasaṃsaggarāgena upakkamantassāpi , muccatu vā mā vā , dukkaṭameva .
Mocanarāgena pana upakkamantassa muccante saṅghādiseso , amuccante thullaccayameva .
Nāgīvatthumhi nāgamāṇavikā vā hotu kinnarīādīnaṃ vā aññatarā , sabbattha pārājikaṃ .
Yakkhīvatthumhi sabbāpi devatā yakkhīyeva .
Petīvatthumhi nijjhāmataṇhikādipetiyo allīyitumpi na sakkā .
Vimānapetiyo pana atthi ;
yāsaṃ kāḷapakkhe akusalaṃ vipaccati , juṇhapakkhe devatā viya sampattiṃ anubhonti .
Evarūpāya petiyā vā yakkhiyā vā sace dassana-gahaṇa-āmasana-phusana-ghaṭṭanāni paññāyanti , pārājikaṃ .
Athāpi dassanaṃ natthi , itarāni paññāyanti , pārājikameva .
Atha dassanagahaṇāni na paññāyanti , āmasanaphusanaghaṭṭanehi paññāyamānehi taṃ puggalaṃ visaññaṃ katvā attano manorathaṃ pūretvā gacchati , ayaṃ avisayo nāma .
Tasmā ettha avisayattā anāpatti .
Paṇḍakavatthu pākaṭameva .
Upahatindriyavatthumhi upahatindriyoti upahatakāyappasādo khāṇukaṇṭakamiva sukhaṃ vā dukkhaṃ vā na vedayati .
Avedayantassāpi sevanacittavasena āpatti .
Chupitamattavatthusmiṃ
V1.224 yo ‘‘ methunaṃ dhammaṃ paṭisevissāmī ’’ ti mātugāmaṃP1.280 gaṇhitvā methune virajjitvā vippaṭisārī hoti , dukkaṭamevassa hoti .
Methunadhammassa hi pubbapayogā hatthaggāhādayo yāva sīsaṃ na pāpuṇāti , tāva dukkaṭe tiṭṭhanti .
Sīse patte pārājikaṃ hoti .
Paṭhamapārājikassa hi dukkaṭameva sāmantaṃ .
Itaresaṃ tiṇṇaṃ thullaccayaṃ .
Ayaṃ pana bhikkhu methunadhamme virajjitvā kāyasaṃsaggaṃ sādiyīti veditabbo .Tenāha bhagavā –
‘‘ āpatti saṅghādisesassā ’’ ti .
74. Bhaddiyavatthusmiṃ
M1.243 bhaddiyaṃ nāma taṃ nagaraṃ .
Jātiyāvanaṃ nāma jātipupphagumbānaṃ ussannatāya evaṃ laddhanāmaṃ ;
taṃ tassa nagarassa upacāre vanaṃ hoti .
So tattha nipanno tena vātupatthambhena mahāniddaṃ okkami .
Ekarasaṃ bhavaṅgameva vattati .Kilinnaṃ passitvāti asucikiliṭṭhaṃ passitvā .
75. Ito parāni sādiyanapaṭisaṃyuttāni cattāri vatthūni , ajānanavatthu cāti pañca uttānatthāneva .
76. Dvīsu asādiyanavatthūsu sahasā vuṭṭhāsīti āsīvisena daṭṭho viya agginā daḍḍho viya ca turitaṃ vuṭṭhāsi .
Akkamitvā pavattesīti appamatto bhikkhu āraddhavipassako upaṭṭhitassati khippaṃ vuṭṭhahantova akkamitvā bhūmiyaṃ vaṭṭento parivaṭṭento viheṭhento pātesi .
Puthujjanakalyāṇakena hi evarūpesu ṭhānesu cittaṃ rakkhitabbaṃ .
Ayañca tesaṃ aññataro saṅgāmasīsayodho bhikkhu .
77. Dvāraṃ vivaritvā nipannavatthumhi divā paṭisallīyantenāti divā nipajjantena .
Dvāraṃ saṃvaritvā paṭisallīyitun ti dvāraṃ pidahitvā nipajjituṃ .
Ettha ca kiñcāpi pāḷiyaṃ ‘‘ ayaṃ nāma āpattī ’’ ti na vuttā .
Vivaritvā nipannadosena pana uppanne vatthusmiṃ ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , divā paṭisallīyantena dvāraṃ saṃvaritvā paṭisallīyitun ’’ ti vuttattā asaṃvaritvā paṭisallīyantassa dukkaṭaṃ vuttaṃ .
Bhagavato hi adhippāyaṃ ñatvā upālittherādīhi aṭṭhakathā ṭhapitā .
‘‘ Atthāpatti divā āpajjati no rattin ’’ ti ( pari .323) imināpi cetaṃ siddhaṃ .
Kīdisaṃ
P1.281 pana dvāraṃ saṃvaritabbaṃ , kīdisaṃ na saṃvaritabbaṃ ?
RukkhapadaraveḷupadarakilañjapaṇṇādīnaṃV1.225 yena kenaci kavāṭaṃ katvā heṭṭhā udukkhale upari uttarapāsake ca pavesetvā kataṃ parivattakadvārameva saṃvaritabbaṃ .
Aññaṃ gorūpānaṃ vajesu viya rukkhasūcikaṇṭakadvāraṃ , gāmathakanakaṃ cakkalakayuttadvāraṃ , phalakesu vā kiṭikāsu vā dve tīṇi cakkalakāni yojetvā kataṃ saṃsaraṇakiṭikadvāraṃ , āpaṇesu viya kataṃ ugghāṭanakiṭikadvāraṃ , dvīsu tīsu ṭhānesu veṇusalākā gopphetvā paṇṇakuṭīsu kataṃ salākahatthakadvāraṃ , dussasāṇidvāranti evarūpaṃ dvāraṃ na saṃvaritabbaṃ .
Pattahatthassa kavāṭappaṇāmane panaM1.244 ekaṃ dussasāṇidvārameva anāpattikaraṃ , avasesāni paṇāmentassa āpatti .
Divā paṭisallīyantassa pana parivattakadvārameva āpattikaraṃ , sesāni saṃvaritvā vā asaṃvaritvā vā nipannassa āpatti natthi .
Saṃvaritvā pana nipajjitabbaṃ , etaṃ vattaṃ .
Parivattakadvāraṃ pana kittakena saṃvutaṃ hoti ?
Sūcighaṭikādīsu dinnāsu saṃvutameva hoti .
Apica kho sūcimattepi dinne vaṭṭati .
Ghaṭikamattepi dinne vaṭṭati .
Dvārabāhaṃ phusitvā pihitamattepi vaṭṭati .
Īsakaṃ aphusitepi vaṭṭati .
Sabbantimena vidhinā yāvatā sīsaṃ nappavisati tāvatā aphusitepi vaṭṭatīti .
Sace bahūnaṃ vaḷañjanaṭṭhānaṃ hoti , bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā ‘‘ dvāraṃ , āvuso , jaggāhī ’’ ti vatvāpi nipajjituṃ vaṭṭati .
Atha bhikkhū cīvarakammaṃ vā aññaṃ vā kiñci karontā nisinnā honti ,‘‘ ete dvāraṃ jaggissantī ’’ ti ābhogaṃ katvāpi nipajjituṃ vaṭṭati .
Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ upāsakampi āpucchitvā vā ,‘ esa jaggissatī ’ ti ābhogaṃ katvā vā nipajjituṃ vaṭṭati .
Kevalaṃ bhikkhuniṃ vā mātugāmaṃ vā āpucchituṃ na vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ .
Atha dvārassaP1.282 udukkhalaṃ vā uttarapāsako vā bhinno vā hoti aṭṭhapito vā , saṃvarituṃ na sakkoti , navakammatthaṃ vā pana iṭṭhakapuñjo vā mattikādīnaṃ vā rāsi antodvāre kato hoti , aṭṭaṃ vā bandhanti , yathā saṃvarituṃ na sakkoti ;
evarūpe antarāye sati asaṃvaritvāpi nipajjituṃ vaṭṭati .
Yadi pana kavāṭaṃ natthi , laddhakappameva .
Upari sayantena nisseṇiṃ āropetvā nipajjitabbaṃ .
Sace nisseṇimatthake thakanakaṃ hoti , thaketvāpi nipajjitabbaṃ .
Gabbhe nipajjantena gabbhadvāraṃ vā pamukhadvāraṃ vā yaṃkiñci saṃvaritvā nipajjituṃ vaṭṭati .
Sace ekakuṭṭake gehe dvīsu passesu dvārāni katvā vaḷañjanti , dvepi dvārāni jaggitabbāni .
Tibhūmakepi pāsāde dvāraṃ jaggitabbameva .
Sace bhikkhācārā paṭikkamma lohapāsādasadisaṃ pāsādaṃ bahū bhikkhū divāvihāratthaṃ pavisanti , saṅghattherena dvārapālassa ‘‘ dvāraṃ jaggāhī ’’ ti vatvā vā ‘‘ dvārajagganaṃ etassa bhāro ’’ ti ābhogaṃ katvā vā pavisitvā nipajjitabbaṃV1.226 .
Yāva saṅghanavakena evameva kattabbaṃ .
Pure pavisantānaṃ ‘‘ dvārajagganaṃ nāma pacchimānaṃ bhāro ’’ ti evaṃ ābhogaṃ kātumpi vaṭṭati .
Anāpucchā vā ābhogaṃ vā akatvā antogabbhe vā asaṃvutadvāre bahi vā nipajjantānaṃ āpatti .
Gabbhe vā bahi vā nipajjanakālepi ‘‘ dvārajagganaṃ nāma mahādvāre dvārapālassa bhāro ’’ tiM1.245 ābhogaṃ katvā nipajjituṃ vaṭṭatiyeva .
Lohapāsādādīsu ākāsatale nipajjantenāpi dvāraṃ saṃvaritabbameva .
Ayañhettha saṅkhepo – idaṃ divāpaṭisallīyanaṃ yena kenaci parikkhitte sadvārabandhe ṭhāne kathitaṃ .
Tasmā abbhokāse vā rukkhamūle vā maṇḍape vā yattha katthaci sadvārabandhe nipajjantena dvāraṃ saṃvaritvāva nipajjitabbaṃ .
Sace mahāpariveṇaṃ hoti , mahābodhiyaṅgaṇalohapāsādaṅgaṇasadisaṃ bahūnaṃ osaraṇaṭṭhānaṃ , yattha dvāraṃ saṃvutampi saṃvutaṭṭhāne na tiṭṭhati , dvāraṃ alabhantā pākāraṃ āruhitvāpi vicaranti , tattha saṃvaraṇakiccaṃ natthi .
Rattiṃ dvāraṃP1.283 vivaritvā nipanno aruṇe uggate uṭṭhahati , anāpatti .
Sace pabujjhitvā puna supati , āpatti .
Yo pana ‘‘ aruṇe uggate vuṭṭhahissāmī ’’ ti paricchinditvāva dvāraṃ asaṃvaritvā rattiṃ nipajjati , yathāparicchedameva ca na vuṭṭhāti , tassa āpattiyeva .
Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ evaṃ nipajjanto anādariyadukkaṭāpi na muccatī ’’ ti vuttaṃ .
Yo pana bahudeva rattiṃ jaggitvā addhānaṃ vā gantvā divā kilantarūpo mañce nisinno pāde bhūmito amocetvāva niddāvasena nipajjati , tassa anāpatti .
Sace okkantaniddo ajānantopi pāde mañcakaṃ āropeti , āpattiyeva .
Nisīditvā apassāya supantassa anāpatti .
Yopi ca ‘‘ niddaṃ vinodessāmī ’’ ti caṅkamanto patitvā sahasāva vuṭṭhāti , tassāpi anāpatti .
Yo pana patitvā tattheva sayati , na vuṭṭhāti , tassa āpatti .
Ko muccati , ko na muccatīti ?
Mahāpaccariyaṃ tāva ‘‘ ekabhaṅgena nipannakoyeva muccati .
Pāde pana bhūmito mocetvā nipanno yakkhagahitakopi visaññībhūtopi na muccatī ’’ ti vuttaṃ .
Kurundaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ bandhitvā nipajjāpitova muccatī ’’ ti vuttaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ yo caṅkamanto muccitvā patito tattheva supati , tassāpi avisayattā āpatti na dissati .
Ācariyā pana evaṃ na kathayanti .
Tasmā āpattiyevāti mahāpadumattherena vuttaṃ .
Dve pana janā āpattito muccantiyeva , yo ca yakkhagahitako , yo ca bandhitvā nipajjāpito ’’ ti . 78. Bhārukacchakavatthumhi
V1.227M1.246 anāpatti supinantenāti yasmā supinante avisayattā evaṃ hoti , tasmā upālitthero bhagavatā avinicchitapubbampi imaṃ vatthuṃ nayaggāhena vinicchini .
Bhagavāpi ca sutvā ‘‘ sukathitaṃ , bhikkhave , upālinā ;
apade padaṃ karonto viya , ākāse padaṃ dassento viya upāli imaṃ pañhaṃ kathesī ’’ ti vatvā theraṃ etadagge ṭhapesi –
‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ vinayadharānaṃ yadidaṃ upālī ’’ ti ( a . ni .1.219,228).Ito parāni
P1.284 supabbādīni vatthūni uttānatthāneva . 80. Bhikkhunīsampayojanādīsu te licchavikumārakā khiḍḍāpasutā attano anācārena evaṃ akaṃsu .
Tato paṭṭhāya ca licchavīnaṃ vināso eva udapādi .
82. Vuḍḍhapabbajitavatthumhi dassanaṃ agamāsīti anukampāya ‘‘ taṃ dakkhissāmī ’’ ti gehaṃ agamāsi .
Athassa sā attano ca dārakānañca nānappakārehi anāthabhāvaṃ saṃvaṇṇesi .
Anapekkhañca naṃ ñatvā kupitā ‘‘ ehi vibbhamāhī ’’ ti balakkārena aggahesi .
So attānaṃ mocetuṃ paṭikkamanto jarādubbalatāya uttāno paripati .
Tato sā attano manaṃ akāsi .
So pana bhikkhu anāgāmī samucchinnakāmarāgo tasmā na sādiyīti .
83. Migapotakavatthu uttānatthamevāti .
Vinītavatthu niṭṭhitaṃ .
Samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya
Paṭhamapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatridaṃ samantapāsādikāya samantapāsādikattasmiṃ –
Ācariyaparamparato , nidānavatthuppabhedadīpanato ;
Parasamayavivajjanato , sakasamayavisuddhito ceva .
Byañjanaparisodhanato , padatthato pāḷiyojanakkamato ;
Sikkhāpadanicchayato , vibhaṅganayabhedadassanato .
Sampassataṃ
V1.228M1.247 na dissati , kiñci apāsādikaṃ yato ettha ;
Viññūnamayaṃ tasmā , samantapāsādikātveva .
Saṃvaṇṇanā pavattā , vinayassa vineyyadamanakusalena ;
Vuttassa lokanāthena , lokamanukampamānenāti .
Paṭhamapārājikavaṇṇanā niṭṭhitā .