593. Tena
V2.252 samayenāti kayavikkayasikkhāpadaṃ .Tattha kati hipi tyāyan ti kati te ayaṃ , hikāro panettha padapūraṇo , pikāro garahāyaṃ , ayaṃ dubbalasaṅghāṭi tava kati divasāni bhavissatīti attho .
Atha vā katihampi tyāyan tipi pāṭho .
Tattha katihanti kati ahāni , kati divasānīti vuttaṃ hoti .
Katihipi myāyan ti idampi
M2.279 eteneva nayena veditabbaṃ .Gihīpi naṃ gihissāti ettha nan ti nāmatthe nipāto , gihī nāma gihissāti vuttaṃ hoti .
594. Nānappakārakan ti cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidhaṃ .
Tenevassa padabhājane cīvaraṃ ādiṃ katvā dasikasuttapariyosānaṃ kappiyabhaṇḍameva dassitaṃ .
Akappiyabhaṇḍaparivattanañhi kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchati .
Kayavikkayan ti kayañceva vikkayañca .
‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ tiādinā hi nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati , attano kappiyabhaṇḍaṃ dento vikkayaṃ
P3.700 . 595. Ajjhācaratīti abhibhavitvā carati , vītikkamavācaṃ bhāsatīti attho .
Yato kayitañca hoti vikkayitañcāti yadā kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena , vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontena .
‘‘ Iminā iman ’’ tiādivacanānurūpato pana pāṭhe paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ .
Nissajjitabban ti evaṃ parassa hatthato kayavasena gahitakappiyabhaṇḍaṃ nissajjitabbaṃ .
Ayañhi kayavikkayo ṭhapetvā pañca sahadhammike avasesehi gihipabbajitehi antamaso mātāpitūhipi saddhiṃ na vaṭṭati .
Tatrāyaṃ vinicchayo – vatthena vā vatthaṃ hotu bhattena vā bhattaṃ , yaṃ kiñci kappiyaṃ ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ ti vadati , dukkaṭaṃ .
Evaṃ vatvā mātuyāpi attano bhaṇḍaṃ deti , dukkaṭaṃ .
‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ ti vutto vā ‘‘ imaṃ dehi , imaṃ te dassāmī ’’ ti vatvā vā mātuyāpi bhaṇḍaṃ attanā gaṇhāti , dukkaṭaṃ .
Attano bhaṇḍe parahatthaṃ parabhaṇḍe ca attano hatthaṃ sampatte nissaggiyaṃ .
Mātaraṃ pana pitaraṃ vā ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññatti na hoti .
‘‘ Imaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti .
Aññātakaṃ ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññatti
V2.253 hoti .
‘‘ Imaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ hoti .
‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ ti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyaṃ .
Tasmā kappiyabhaṇḍaṃ parivattentena mātāpitūhipi saddhiṃ kayavikkayaṃ aññātakehi saddhiṃ tisso āpattiyo mocentena parivattetabbaṃ .
TatrāyaṃM2.280 parivattanavidhi – bhikkhussa pātheyyataṇḍulā honti , so antarāmagge bhattahatthaṃ purisaṃ disvā ‘‘ amhākaṃ taṇḍulā atthi , na ca no imehi attho , bhattena pana attho ’’ ti vadati .
Puriso taṇḍule gahetvā bhattaṃ deti , vaṭṭati .
Tissopi āpattiyo na honti .
Antamaso nimittakammamattampi na hoti .
Kasmā ?
Mūlassa atthitāya .
Parato ca vuttameva ‘‘ idaṃ amhākaṃ atthi , amhākañca iminā ca iminā ca atthoti bhaṇatī ’’ ti .
Yo pana evaṃ akatvā ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ ti parivatteti ;
yathāvatthukamevaP3.701 .
Vighāsādaṃ disvā ‘‘ imaṃ odanaṃ bhuñjitvā , rajanaṃ vā dārūni vā āharā ’’ ti vadati , rajanachalligaṇanāya dārugaṇanāya ca nissaggiyāni honti .
‘‘ Imaṃ odanaṃ bhuñjitvā idaṃ nāma karothā ’’ ti dantakārādīhi sippikehi dhamakaraṇādīsu taṃ taṃ parikkhāraṃ kāreti , rajakehi vā vatthaṃ dhovāpeti ;
yathāvatthukameva .
Nhāpitena kese chindāpeti , kammakārehi navakammaṃ kāreti ;
yathāvatthukameva .
Sace pana ‘‘ idaṃ bhattaṃ bhuñjitvā idaṃ karothā ’’ ti na vadati ‘‘ idaṃ bhattaṃ bhuñja bhuttosi bhuñjissasi , idaṃ nāma karohī ’’ ti vadati , vaṭṭati .
Ettha ca kiñcāpi vatthadhovane vā kesacchedane vā bhūmisodhanādinavakamme vā parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ nissajjitabbaṃ nāma natthi .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana daḷhaṃ katvā vuttattā na sakkā etaṃ paṭikkhipituṃ , tasmā yathā nissaggiyavatthumhi paribhutte vā naṭṭhe vā pācittiyaṃ deseti , evamidhāpi desetabbaṃ . 596. Kayavikkaye kayavikkayasaññītiādimhi yo kayavikkayaṃ samāpajjati , so tasmiṃ kayavikkayasaññī vā bhavatu vematiko vā , na kayavikkayasaññī vā nissaggiyapācittiyameva .
Cūḷattike dvīsu padesu dukkaṭamevāti evamattho daṭṭhabbo .
597. Agghaṃ pucchatīti ‘‘ ayaṃ tava patto kiṃ agghatī ’’ ti pucchati .
‘‘ Idaṃ nāmā ’’ ti vutte pana sace tassa kappiyabhaṇḍaṃ mahagghaṃ hoti , evañca naṃ paṭivadati ‘‘ upāsaka , mama idaṃ vatthu mahagghaṃ , tava pattaṃ aññassa dehī ’’ ti .
Taṃ sutvā itaro ‘‘ aññaṃ thālakampi dassāmī ’’ ti vadati gaṇhituṃ vaṭṭati ,‘‘ idaṃ amhākaṃ atthī ’’ ti vuttalakkhaṇe patati
V2.254 .
Sace so patto mahaggho , bhikkhuno vatthu appagghaṃ , pattasāmiko cassa appagghabhāvaṃ na jānāti , patto na gahetabbo ,‘‘ mama vatthu appagghan ’’ ti ācikkhitabbaṃ .
Mahagghabhāvaṃ ñatvāM2.281 vañcetvā gaṇhanto hi gahitabhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbataṃ āpajjati .
Sace pattasāmiko ‘‘ hotu , bhante , sesaṃ mama puññaṃ bhavissatī ’’ ti deti , vaṭṭati .
KappiyakārakassaP3.702 ācikkhatīti yassa hatthato bhaṇḍaṃ gaṇhāti , taṃ ṭhapetvā aññaṃ antamaso tassa puttabhātikampi kappiyakārakaṃ katvā ‘‘ iminā imaṃ nāma gahetvā dehī ’’ ti ācikkhati .
So ce cheko hoti , punappunaṃ apanetvā vivaditvā gaṇhāti , tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ .
No ce cheko hoti , na jānāti gahetuṃ , vāṇijako taṃ vañceti ,‘‘ mā gaṇhā ’’ ti vattabbo .
Idaṃ amhākan tiādimhi ‘‘ idaṃ paṭiggahitaṃ telaṃ vā sappi vā amhākaṃ atthi , amhākañca aññena appaṭiggahitakena attho ’’ ti bhaṇati .
Sace so taṃ gahetvā aññaṃ deti , paṭhamaṃ attano telaṃ na mināpetabbaṃ .
Kasmā ?
Nāḷiyañhi avasiṭṭhatelaṃ hoti , taṃ pacchā minantassa appaṭiggahitakaṃ dūseyyāti .
Sesaṃ uttānameva .
Chasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammavacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .