Issues
Select Version
(VN)Pārājikapāḷi
(VN)Pārājikapāḷi

10. Kayavikkayasikkhāpadaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

593. TenaV2.252 samayenāti kayavikkayasikkhāpadaṃ .
Tattha kati hipi tyāyan ti kati te ayaṃ , hikāro panettha padapūraṇo , pikāro garahāyaṃ , ayaṃ dubbalasaṅghāṭi tava kati divasāni bhavissatīti attho . Atha vā katihampi tyāyan tipi pāṭho . Tattha katihanti kati ahāni , kati divasānīti vuttaṃ hoti .
Katihipi myāyan ti idampiM2.279 eteneva nayena veditabbaṃ .
Gihīpi naṃ gihissāti ettha nan ti nāmatthe nipāto , gihī nāma gihissāti vuttaṃ hoti .
594. Nānappakārakan ti cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidhaṃ . Tenevassa padabhājane cīvaraṃ ādiṃ katvā dasikasuttapariyosānaṃ kappiyabhaṇḍameva dassitaṃ . Akappiyabhaṇḍaparivattanañhi kayavikkayasaṅgahaṃ na gacchati . Kayavikkayan ti kayañceva vikkayañca . ‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ tiādinā hi nayena parassa kappiyabhaṇḍaṃ gaṇhanto kayaṃ samāpajjati , attano kappiyabhaṇḍaṃ dento vikkayaṃP3.700 .
595. Ajjhācaratīti abhibhavitvā carati , vītikkamavācaṃ bhāsatīti attho .
Yato kayitañca hoti vikkayitañcāti yadā kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena , vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontena . ‘‘ Iminā iman ’’ tiādivacanānurūpato pana pāṭhe paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ .
Nissajjitabban ti evaṃ parassa hatthato kayavasena gahitakappiyabhaṇḍaṃ nissajjitabbaṃ . Ayañhi kayavikkayo ṭhapetvā pañca sahadhammike avasesehi gihipabbajitehi antamaso mātāpitūhipi saddhiṃ na vaṭṭati . Tatrāyaṃ vinicchayo – vatthena vā vatthaṃ hotu bhattena vā bhattaṃ , yaṃ kiñci kappiyaṃ ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ ti vadati , dukkaṭaṃ . Evaṃ vatvā mātuyāpi attano bhaṇḍaṃ deti , dukkaṭaṃ . ‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ ti vutto vā ‘‘ imaṃ dehi , imaṃ te dassāmī ’’ ti vatvā vā mātuyāpi bhaṇḍaṃ attanā gaṇhāti , dukkaṭaṃ . Attano bhaṇḍe parahatthaṃ parabhaṇḍe ca attano hatthaṃ sampatte nissaggiyaṃ . Mātaraṃ pana pitaraṃ vā ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññatti na hoti . ‘‘ Imaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ na hoti . Aññātakaṃ ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññattiV2.253 hoti . ‘‘ Imaṃ gaṇhāhī ’’ ti vadato saddhādeyyavinipātanaṃ hoti . ‘‘ Iminā imaṃ dehī ’’ ti kayavikkayaṃ āpajjato nissaggiyaṃ . Tasmā kappiyabhaṇḍaṃ parivattentena mātāpitūhipi saddhiṃ kayavikkayaṃ aññātakehi saddhiṃ tisso āpattiyo mocentena parivattetabbaṃ . TatrāyaṃM2.280 parivattanavidhi – bhikkhussa pātheyyataṇḍulā honti , so antarāmagge bhattahatthaṃ purisaṃ disvā ‘‘ amhākaṃ taṇḍulā atthi , na ca no imehi attho , bhattena pana attho ’’ ti vadati . Puriso taṇḍule gahetvā bhattaṃ deti , vaṭṭati . Tissopi āpattiyo na honti . Antamaso nimittakammamattampi na hoti . Kasmā ? Mūlassa atthitāya . Parato ca vuttameva ‘‘ idaṃ amhākaṃ atthi , amhākañca iminā ca iminā ca atthoti bhaṇatī ’’ ti . Yo pana evaṃ akatvā ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ ti parivatteti ; yathāvatthukamevaP3.701 . Vighāsādaṃ disvā ‘‘ imaṃ odanaṃ bhuñjitvā , rajanaṃ vā dārūni vā āharā ’’ ti vadati , rajanachalligaṇanāya dārugaṇanāya ca nissaggiyāni honti . ‘‘ Imaṃ odanaṃ bhuñjitvā idaṃ nāma karothā ’’ ti dantakārādīhi sippikehi dhamakaraṇādīsu taṃ taṃ parikkhāraṃ kāreti , rajakehi vā vatthaṃ dhovāpeti ; yathāvatthukameva . Nhāpitena kese chindāpeti , kammakārehi navakammaṃ kāreti ; yathāvatthukameva . Sace pana ‘‘ idaṃ bhattaṃ bhuñjitvā idaṃ karothā ’’ ti na vadati ‘‘ idaṃ bhattaṃ bhuñja bhuttosi bhuñjissasi , idaṃ nāma karohī ’’ ti vadati , vaṭṭati . Ettha ca kiñcāpi vatthadhovane vā kesacchedane vā bhūmisodhanādinavakamme vā parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ nissajjitabbaṃ nāma natthi . Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana daḷhaṃ katvā vuttattā na sakkā etaṃ paṭikkhipituṃ , tasmā yathā nissaggiyavatthumhi paribhutte vā naṭṭhe vā pācittiyaṃ deseti , evamidhāpi desetabbaṃ .
596. Kayavikkaye kayavikkayasaññītiādimhi yo kayavikkayaṃ samāpajjati , so tasmiṃ kayavikkayasaññī vā bhavatu vematiko vā , na kayavikkayasaññī vā nissaggiyapācittiyameva .
Cūḷattike dvīsu padesu dukkaṭamevāti evamattho daṭṭhabbo .
597. Agghaṃ pucchatīti ‘‘ ayaṃ tava patto kiṃ agghatī ’’ ti pucchati . ‘‘ Idaṃ nāmā ’’ ti vutte pana sace tassa kappiyabhaṇḍaṃ mahagghaṃ hoti , evañca naṃ paṭivadati ‘‘ upāsaka , mama idaṃ vatthu mahagghaṃ , tava pattaṃ aññassa dehī ’’ ti . Taṃ sutvā itaro ‘‘ aññaṃ thālakampi dassāmī ’’ ti vadati gaṇhituṃ vaṭṭati ,‘‘ idaṃ amhākaṃ atthī ’’ ti vuttalakkhaṇe patatiV2.254 . Sace so patto mahaggho , bhikkhuno vatthu appagghaṃ , pattasāmiko cassa appagghabhāvaṃ na jānāti , patto na gahetabbo ,‘‘ mama vatthu appagghan ’’ ti ācikkhitabbaṃ . Mahagghabhāvaṃ ñatvāM2.281 vañcetvā gaṇhanto hi gahitabhaṇḍaṃ agghāpetvā kāretabbataṃ āpajjati . Sace pattasāmiko ‘‘ hotu , bhante , sesaṃ mama puññaṃ bhavissatī ’’ ti deti , vaṭṭati . KappiyakārakassaP3.702 ācikkhatīti yassa hatthato bhaṇḍaṃ gaṇhāti , taṃ ṭhapetvā aññaṃ antamaso tassa puttabhātikampi kappiyakārakaṃ katvā ‘‘ iminā imaṃ nāma gahetvā dehī ’’ ti ācikkhati . So ce cheko hoti , punappunaṃ apanetvā vivaditvā gaṇhāti , tuṇhībhūtena ṭhātabbaṃ . No ce cheko hoti , na jānāti gahetuṃ , vāṇijako taṃ vañceti ,‘‘ mā gaṇhā ’’ ti vattabbo . Idaṃ amhākan tiādimhi ‘‘ idaṃ paṭiggahitaṃ telaṃ vā sappi vā amhākaṃ atthi , amhākañca aññena appaṭiggahitakena attho ’’ ti bhaṇati . Sace so taṃ gahetvā aññaṃ deti , paṭhamaṃ attano telaṃ na mināpetabbaṃ . Kasmā ? Nāḷiyañhi avasiṭṭhatelaṃ hoti , taṃ pacchā minantassa appaṭiggahitakaṃ dūseyyāti . Sesaṃ uttānameva . Chasamuṭṭhānaṃ , kiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammavacīkammaṃ , ticittaṃ , tivedananti .
Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .