3. Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā
618. Tena samayenāti bhesajjasikkhāpadaṃ .
Tattha attho , bhanteti rājā bhikkhū uyyuttappayutte therassa leṇatthāya pabbhāraṃ sodhente disvā ārāmikaṃ dātukāmo pucchi .
622. Paṭisāyanīyānīti paṭisāyitabbāni , paribhuñjitabbānīti attho .
Bhesajjānīti bhesajjakiccaṃ karontu vā mā vā , evaṃ laddhavohārāni .
‘‘ Gosappī ’’ tiādīhi loke pākaṭaṃ dassetvā ‘‘ yesaṃ maṃsaṃ kappatī ’’ ti iminā aññesampi migarohitasasādīnaṃ sappiṃ saṅgahetvā dassesi .
Yesañhi khīraṃ atthi , sappipi tesaṃ atthiyeva , taṃ pana sulabhaṃ vā hotu dullabhaṃ vā , asammohatthaṃ vuttaṃ .
Evaṃ navanītampi .
Sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānīti sannidhiṃ katvā nidahitvā paribhuñjitabbāni .
Kathaṃ ?
Pāḷiyā āgatasappiādīsu sappi tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi nirāmisampi
V2.262 paribhuñjituṃ vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaṃ paribhuñjitabbaṃ .
Sattāhātikkame sace ekabhājane ṭhapitaṃ , ekaṃ nissaggiyaṃ .
Sace bahūsu vatthugaṇanāya nissaggiyāni , pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati .
Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati ;
abbhañjanādīsu upanetabbaṃ .
Sattāhātikkamepi anāpatti , anajjhoharaṇīyataṃ āpannattā .
‘‘ Paṭisāyanīyānī ’’ ti hi vuttaṃ .
Sace anupasampanno purebhattaṃ paṭiggahitanavanītena sappiṃ katvā deti , purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati .
Sace sayaṃ karoti , sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati .
Pacchābhattaṃ paṭiggahitanavanītena pana yena kenaci katasappi sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati .
Uggahitakena kate pubbe vuttasuddhasappinayeneva vinicchayo veditabbo .
Purebhattaṃ paṭiggahitakhīrena vā dadhinā vā katasappiP3.711 anupasampannena kataṃ sāmisampi tadahupurebhattaṃ vaṭṭati .
Sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭatiM2.290 .
Navanītaṃ tāpentassa hi sāmaṃpāko na hoti , sāmaṃpakkena pana tena saddhiṃ āmisaṃ na vaṭṭati .
Pacchābhattato paṭṭhāya ca na vaṭṭatiyeva .
Sattāhātikkamepi anāpatti , savatthukassa paṭiggahitattā ,‘‘ tāni paṭiggahetvā ’’ ti hi vuttaṃ .
Pacchābhattaṃ paṭiggahitehi kataṃ pana abbhañjanādīsu upanetabbaṃ .
Purebhattampi ca uggahitakehi kataṃ ubhayesampi sattāhātikkame anāpatti .
Eseva nayo akappiyamaṃsasappimhi .
Ayaṃ pana viseso – yattha pāḷiyaṃ āgatasappinā nissaggiyaṃ , tattha iminā dukkaṭaṃ .
Andhakaṭṭhakathāyaṃ kāraṇapatirūpakaṃ vatvā manussasappi ca navanītañca paṭikkhittaṃ , taṃ duppaṭikkhittaṃ , sabbaaṭṭhakathāsu anuññātattā .
Parato cassa vinicchayopi āgacchissati .
Pāḷiyaṃ āgataṃ navanītampi purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva .
Sattāhātikkame nānābhājanesu ṭhapite bhājanagaṇanāya ekabhājanepi amissetvā piṇḍapiṇḍavasena ṭhapite piṇḍagaṇanāya nissaggiyāni .
Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sappinayeneva veditabbaṃ .
Ettha pana dadhiguḷikāyopi takkabindūnipi honti , tasmā taṃ dhotaṃ vaṭṭatīti upaḍḍhattherā āhaṃsu .
Mahāsīvatthero pana ‘‘ bhagavatā anuññātakālato paṭṭhāya takkato uddhaṭamattameva khādiṃsū ’’ ti āha .
Tasmā navanītaṃ paribhuñjantena dhovitvā dadhitakkamakkhikākipillikādīni apanetvā paribhuñjitabbaṃ .
Pacitvā sappiṃ katvā paribhuñjitukāmena adhotampi pacituṃ vaṭṭati .
Yaṃ tattha dadhigataṃ vā takkagataṃ vā taṃ khayaṃ gamissati , ettāvatā hi savatthukapaṭiggahitaṃ nāma na hotīti ayamettha adhippāyo .
ĀmisenaV2.263 saddhiṃ pakkattā pana tasmimpi kukkuccāyanti kukkuccakā .
Idāni uggahetvā ṭhapitanavanīte ca purebhattaṃ khīradadhīniP3.712 paṭiggahetvā katanavanīte ca pacchābhattaṃ tāni paṭiggahetvā katanavanīte ca uggahitehi katanavavīte ca akappiyamaṃsanavanīte ca sabbo āpattānāpattiparibhogāparibhoganayo sappimhi vuttakkameneva gahetabbo .
Telabhikkhāya paviṭṭhānaṃ pana bhikkhūnaṃ tattheva sappimpi navanītampi pakkatelampi apakkatelampi ākiranti , tattha takkadadhibindūnipi bhattasitthānipi taṇḍulakaṇāpi makkhikādayopi honti .
Ādiccapākaṃ katvāM2.291 parissāvetvā gahitaṃ sattāhakālikaṃ hoti , paṭiggahetvā ṭhapitabhesajjehi saddhiṃ pacitvā natthupānampi kātuṃ vaṭṭati .
Sace vaddalisamaye lajji sāmaṇero yathā tattha patitataṇḍulakaṇādayo na paccanti , evaṃ sāmisapākaṃ mocento aggimhi vilīyāpetvā parissāvetvā puna pacitvā deti , purimanayeneva sattāhaṃ vaṭṭati .
Telesu tilatelaṃ tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva .
Sattāhātikkame panassa bhājanagaṇanāya nissaggiyabhāvo veditabbo .
Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati .
Uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti .
Purebhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya anajjhoharaṇīyaṃ hoti , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti .
Pacchābhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ anajjhoharaṇīyameva , savatthukapaṭiggahitattā , sattāhātikkamepi anāpatti , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ .
Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakatilehi katatelepi eseva nayo .
Purebhattaṃ paṭiggahitakatile bhajjitvā vā tilapiṭṭhaṃ vā sedetvā uṇhodakena vā temetvā katatelaṃ sace anupasampannena kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati .
Attanā katatelaṃ pana nibbaṭṭitattā purebhattaṃ nirāmisameva vaṭṭati .
SāmaṃpakkattāP3.713 sāmisaṃ na vaṭṭati , savatthukapaṭiggahitattā pana pacchābhattato paṭṭhāya ubhayampi anajjhoharaṇīyaṃ , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti .
Yadi pana appaṃ uṇhodakaṃ hoti abbhukkiraṇamattaṃ , abbohārikaṃ hoti , sāmapākagaṇanaṃ na gacchati .
Sāsapatelādīsupi avatthukapaṭiggahitesu avatthukatilatele vuttasadisova vinicchayo .
SaceV2.264 pana purebhattaṃ paṭiggahitānaṃ sāsapādīnaṃ cuṇṇehi ādiccapākena sakkā telaṃ kātuṃ , taṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva , sattāhātikkame nissaggiyaṃ .
Yasmā pana sāsapamadhukacuṇṇādīni sedetvā eraṇḍakaṭṭhīni ca bhajjitvā eva telaṃ karonti , tasmā tesaṃ telaṃ anupasampannehi kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati .
Vatthūnaṃ yāvajīvikattā pana savatthukapaṭiggahaṇe doso natthīti .
Attanā kataṃM2.292 sattāhaṃ nirāmisaparibhogeneva paribhuñjitabbaṃ .
Uggahitakehi kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ bāhiraparibhoge vaṭṭati , sattāhātikkamepi anāpatti .
Telakaraṇatthāya sāsapamadhukaeraṇḍakaṭṭhīni vā paṭiggahetvā kataṃ telaṃ sattāhakālikaṃ .
Dutiyadivase kataṃ chāhaṃ vaṭṭati .
Tatiyadivase kataṃ pañcāhaṃ vaṭṭati .
Catuttha-pañcama-chaṭṭhasattāmadivase kataṃ tadaheva vaṭṭati .
Sace yāva aruṇassa uggamanā tiṭṭhati , nissaggiyaṃ .
Aṭṭhame divase kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ .
Anissaggiyattā pana bāhiraparibhoge vaṭṭati .
Sacepi na karoti , telatthāya gahitasāsapādīnaṃ sattāhātikkamane dukkaṭameva .
Pāḷiyaṃ pana anāgatāni aññānipi nāḷikeranimbakosambakakaramandaatasīādīnaṃ telāni atthi , tāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmayato dukkaṭaṃ hoti .
Ayametesu viseso .
Sesaṃ yāvakālikavatthuṃ yāvajīvikavatthuñca sallakkhetvā sāmaṃpākasavatthukapurebhattapacchābhattapaṭiggahitauggahitakavatthuvidhānaṃ sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ . 623. Vasātelan ti
P3.714 ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , vasāni bhesajjāni , acchavasaṃ , macchavasaṃ , susukāvasaṃ , sūkaravasaṃ , gadrabhavasan ’’ ti ( mahāva .262) evaṃ anuññātavasānaṃ telaṃ .
Ettha ca ‘‘ acchavasan ’’ ti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsāna vasā anuññātā .
Macchaggahaṇena ca susukāpi gahitā honti , vāḷamacchattā pana visuṃ vuttaṃ .
Macchādiggahaṇena cettha sabbesampi kappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā .
Maṃsesu hi dasamanaussa-hatthi-assa-sunakha-ahi-sīha-byaggha-dīpi-accha-taracchānaṃ maṃsāni akappiyāni .
Vasāsu ekā manussavasāva .
Khīrādīsu akappiyaṃ nāma natthi .
Anupasampannehi katanibbaṭṭitavasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati .
Pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati .
Yaṃ pana tattha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti , taṃ abbohārikaṃ .
Sace pana vasaṃ paṭiggahetvā sayaṃ karoti , purebhattaṃ paṭiggahetvā pacitvā parissāvetvā sattāhaṃ nirāmisaparibhogena paribhuñjitabbaṃV2.265 .
Nirāmisaparibhogañhi sandhāya idaṃ vuttaṃ –
‘‘ kāleM2.293 paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitun ’’ ti ( mahāva .262).
Tatrāpi abbohārikaṃ abbohārikameva .
Pacchābhattaṃ pana paṭiggahituṃ vā kātuṃ vā na vaṭṭatiyeva .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Vikāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ .
Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ .
Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dukkaṭassa .
Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , anāpattī ’’ ti .
Upatissattheraṃ pana antevāsikā pucchiṃsu –
‘‘ bhante , sappinavanītavasāniP3.715 ekato pacitvā nibbaṭṭitāni vaṭṭanti , na vaṭṭantī ’’ ti ?
‘‘ Na vaṭṭanti , āvuso ’’ ti .
Thero kirettha pakkatelakasaṭe viya kukkuccāyati .
Tato naṃ uttari pucchiṃsu –
‘‘ bhante , navanīte dadhiguḷikā vā takkabindu vā hoti , etaṃ vaṭṭatī ’’ ti ?
‘‘ Etampi , āvuso , na vaṭṭatī ’’ ti .
Tato naṃ āhaṃsu –
‘‘ bhante , ekato pacitvā saṃsaṭṭhāni tejavantāni honti , rogaṃ niggaṇhantī ’’ ti ?
‘‘ Sādhāvuso ’’ ti thero sampaṭicchi .
Mahāsumatthero panāha –
‘‘ kappiyamaṃsavasā sāmisaparibhoge vaṭṭati , itarā nirāmisaparibhoge vaṭṭatī ’’ ti .
Mahāpadumatthero pana ‘‘ idaṃ kin ’’ ti paṭikkhipitvā ‘‘ nanu vātābādhikā bhikkhū pañcamūlakasāvayāguyaṃ acchasūkaratelādīni pakkhipitvā yāguṃ pivanti , sā tejussadattā rogaṃ niggaṇhātī ’’ ti vatvā ‘‘ vaṭṭatī ’’ ti āha .Madhu nāma makkhikāmadhūti madhukarīhi nāma madhumakkhikāhi khuddakamakkhikāhi bhamaramakkhikāhi ca kataṃ madhu .
Taṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaparibhogameva vaṭṭati .
Sattāhātikkame sace silesasadisaṃ mahāmadhuṃ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ katvā ṭhapitaṃ , itaraṃ vā nānābhājanesu , vatthugaṇanāya nissaggiyāni .
Sace ekameva khaṇḍaṃ , ekabhājane vā itaraṃ ekameva nissaggiyaṃ .
Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ , arumakkhanādīsu upanetabbaṃ .
Madhupaṭalaṃ
M2.294 vā madhusitthakaṃ vā sace madhunā amakkhitaṃV2.266 parisuddhaṃ , yāvajīvikaṃ .
Madhumakkhitaṃ pana madhugatikameva .
Cīrikā nāma sapakkhā dīghamakkhikā , tumbalanāmikā ca aṭṭhipakkhā kāḷamahābhamarā honti , tesaṃ āsayesu niyyāsasadisaṃ madhu hoti , taṃ yāvajīvikaṃ .Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbattan ti ucchurasaṃ upādāya apakkā vā avatthukapakkā vā sabbāpi avatthukā ucchuvikati phāṇitanti veditabbā .
Taṃ phāṇitaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati .
Sattāhātikkame vatthugaṇanāya
P3.716 nissaggiyaṃ .
Bahū piṇḍā cuṇṇetvā ekabhājane pakkhittā honti ghanasannivesā , ekameva nissaggiyaṃ .
Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ , gharadhūpanādīsu upanetabbaṃ .
Purebhattaṃ paṭiggahitena aparissāvitaucchurasena kataphāṇitaṃ sace anupasampannena kataṃ , sāmisampi vaṭṭati .
Sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭati .
Pacchābhattato paṭṭhāya pana savatthukapaṭiggahitattā anajjhoharaṇīyaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti .
Pacchābhattaṃ aparissāvitapaṭiggahitena katampi anajjhoharaṇīyameva , sattāhātikkamepi anāpatti .
Esa nayo ucchuṃ paṭiggahetvā kataphāṇitepi .
Purebhattaṃ pana parissāvitapaṭiggahitakena kataṃ sace anupasampannena kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva .
Sayaṃkataṃ purebhattampi nirāmisameva .
Pacchābhattaṃ parissāvitapaṭiggahitena kataṃ pana nirāmisameva sattāhaṃ vaṭṭati .
Uggahitakakataṃ vuttanayameva .
‘‘ Jhāmaucchuphāṇitaṃ vā koṭṭitaucchuphāṇitaṃ vā purebhattameva vaṭṭatī ’’ ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ etaṃ savatthukapakkaṃ vaṭṭati , no vaṭṭatī ’’ ti pucchaṃ katvā ‘‘ ucchuphāṇitaṃ pacchābhattaṃ novaṭṭanakaṃ nāma natthī ’’ ti vuttaṃ , taṃ yuttaṃ .
Sītudakena kataṃ madhukapupphaphāṇitaṃ purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva .
Sattāhātikkame vatthugaṇanāya dukkaṭaṃ .
Khīraṃ pakkhipitvā kataṃ madhukaphāṇitaṃ yāvakālikaṃ .
Khaṇḍasakkharaṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā sodhenti , tasmā vaṭṭati .
Madhukapupphaṃ pana purebhattaṃ allaṃ vaṭṭati , bhajjitampi vaṭṭati .
Bhajjitvā tilādīhi missaṃ vāM2.295 amissaṃ vā katvā koṭṭitampi vaṭṭati .
Yadi pana taṃ gahetvā merayatthāya yojenti , yojitaṃ bījato paṭṭhāya na vaṭṭati .
Kadalī-khajjūrī-amba-labuja-panasa-ciñcādīnaṃ sabbesaṃ yāvakālikaphalānaṃP3.717 phāṇitaṃ yāvakālikameva .
Maricapakkehi phāṇitaṃ karonti , taṃ yāvajīvikaṃ .Tāni paṭiggahetvāti sacepi sabbānipi paṭiggahetvā eka ghaṭe avinibbhogāni katvā nikkhipati
V2.267 , sattāhātikkame ekameva nissaggiyaṃ .
Vinibhuttesu pañca nissaggiyāni .
Sattāhaṃ pana anatikkāmetvā gilānenapi agilānenapi vuttanayeneva yathāsukhaṃ paribhuñjitabbaṃ .
Sattavidhañhi odissaṃ nāma – byādhiodissaṃ , puggalodissaṃ , kālodissaṃ , samayodissaṃ , desodissaṃ , vasodissaṃ , bhesajjodissanti .
Tattha byādhiodissaṃ nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohitan ’’ ti ( mahāva .264) evaṃ byādhiṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ teneva ābādhena ābādhikassa vaṭṭati , na aññassa .
Tañca kho kālepi vikālepi kappiyampi akappiyampi vaṭṭatiyeva .
Puggalodissaṃ nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , romanthakassa romanthanaṃ .
Na ca , bhikkhave , bahimukhadvāraṃ nīharitvā ajjhoharitabban ’’ ti ( cūḷava .273) evaṃ puggalaṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ tasseva vaṭṭati , na aññassa .
Kālodissaṃ nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , cattāri mahāvikaṭāni dātuṃ – gūthaṃ , muttaṃ , chārikaṃ , mattikan ’’ ti ( mahāva .268) evaṃ ahinā daṭṭhakālaṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ tasmiṃyeva kāle appaṭiggahitakampi vaṭṭati , na aññasmiṃ .
Samayodissaṃ nāma –
‘‘ gaṇabhojane aññatra samayā ’’ tiādinā ( pāci .217) nayena taṃ taṃ samayaṃ uddissa anuññātā anāpattiyo , tā tasmiṃ tasmiṃyeva samaye anāpattiyo honti , na aññadā .
Desodissaṃ nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , evarūpesu paccantimesu janapadesu vinayadharapañcamena gaṇena upasampadan ’’ ti ( mahāva .259) evaṃ paccantadese uddissa anuññātāni upasampadādīni , tāni tattheva vaṭṭanti , na majjhimadese .
VasodissaṃM2.296 nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , vasāni bhesajjānī ’’ ti ( mahāva .262) evaṃ vasānāmena anuññātaṃP3.718 , taṃ ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ kappiyākappiyavasānaṃ telaṃ taṃtadatthikānaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ vaṭṭati .
BhesajjodissaṃV2.268 nāma –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , pañca bhesajjānī ’’ ti ( mahāva .260-261) evaṃ bhesajjanāmena anuññātāni āhāratthaṃ pharituṃ samatthāni sappinavanītatelamadhuphāṇitanti .
Tāni paṭiggahetvā tadahupurebhattaṃ yathāsukhaṃ pacchābhattato paṭṭhāya sati paccaye vuttanayeneva sattāhaṃ paribhuñjitabbāni . 624. Sattāhātikkante atikkantasaññī nissaggiyaṃ pācittiyan ti sacepi sāsapamattaṃ hoti sakiṃ vā aṅguliyā gahetvā jivhāya sāyanamattaṃ nissajjitabbameva , pācittiyañca desetabbaṃ .
Na kāyikena paribhogena paribhuñjitabban ti kāyo vā kāye aru vā na makkhetabbaṃ .
Tehi makkhitāni kāsāvakattarayaṭṭhiupāhanapādakathalikamañcapīṭhādīnipi aparibhogāni .
‘‘ Dvāravātapānakavāṭesupi hatthena gahaṇaṭṭhānaṃ na makkhetabban ’’ ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ .
‘‘ Kasāve pana pakkhipitvā dvāravātapānakavāṭāni makkhetabbānī ’’ ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Anāpatti antosattāhaṃ adhiṭṭhetīti sattāhabbhantare sappiñca telañca vasañca muddhanitelaṃ vā abbhañjanaṃ vā madhuṃ arumakkhanaṃ phāṇitaṃ gharadhūpanaṃ adhiṭṭheti , anāpatti .
Sace adhiṭṭhitatelaṃ anadhiṭṭhitatelabhājane ākiritukāmo hoti , bhājane ce sukhumaṃ chiddaṃ paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ telaṃ purāṇatelena ajjhottharīyati , puna adhiṭṭhātabbaṃ .
Atha mahāmukhaṃ hoti , sahasāva bahutelaṃ pavisitvā purāṇatelaṃ ajjhottharati , puna adhiṭṭhānakiccaṃ natthi .
Adhiṭṭhitagatikameva hi taṃ hoti , etena nayena adhiṭṭhitatelabhājane anadhiṭṭhitatelākiraṇampi
P3.719 veditabbaṃ . 625. Vissajjetīti ettha sace dvinnaṃ santakaṃ ekena paṭiggahitaṃ avibhattaṃ hoti , sattāhātikkame dvinnampi anāpatti , paribhuñjituṃ pana na vaṭṭati .
Sace yena paṭiggahitaṃ , so itaraṃ bhaṇati –
‘‘ āvuso , imaṃ telaṃ sattāhamattaṃ paribhuñja tvan ’’ ti .
So ca paribhogaṃ na karoti , kassa āpatti ?
Na kassacipi āpatti
M2.297 .
Kasmā ?
Yena paṭiggahitaṃ tena vissajjitattā , itarassa appaṭiggahitattā .
Vinassatīti aparibhogaṃ hoti .
Cattenātiādīsu yena cittena bhesajjaṃ cattañca vantañca muttañca hoti , taṃ cittaṃ cattaṃ vantaṃ muttanti vuccati .
Tena cittena puggalo anapekkhoti vuccatti , evaṃ anapekkho sāmaṇerassa datvāti attho .
Idaṃ kasmā vuttaṃ ?
‘‘ EvaṃV2.269 antosattāhe datvā pacchā labhitvā paribhuñjantassa anāpattidassanatthan ’’ ti mahāsumatthero āha .
Mahāpadumatthero panāha –
‘‘ nayidaṃ yācitabbaṃ , antosattāhe dinnassa hi puna paribhoge āpattiyeva natthi .
Sattāhātikkantassa pana paribhoge anāpattidassanatthamidaṃ vuttan ’’ ti .
Tasmā evaṃ dinnaṃ bhesajjaṃ sace sāmaṇero abhisaṅkharitvā vā anabhisaṅkharitvā vā tassa bhikkhuno natthukammatthaṃ dadeyya , gahetvā natthukammaṃ kātabbaṃ .
Sace bālo hoti , dātuṃ na jānāti , aññena bhikkhunā vattabbo –
‘‘ atthi te , sāmaṇera , telan ’’ ti ‘‘ āma , bhante , atthī ’’ ti .
‘‘ Āhara , therassa bhesajjaṃ karissāmā ’’ ti .
Evampi vaṭṭati .
Sesaṃ uttānatthameva .
Kathinasamuṭṭhānaṃ , akiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammavacīkammaṃ ,
Ticittaṃ , tivedananti .Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .