问题
选择版本
(VN)Pārājikapāḷi
(VN)Pārājikapāḷi

Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā

作者: _System_commentary_ @ Administrator

3. Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā

618. Tena samayenāti bhesajjasikkhāpadaṃ .
Tattha attho , bhanteti rājā bhikkhū uyyuttappayutte therassa leṇatthāya pabbhāraṃ sodhente disvā ārāmikaṃ dātukāmo pucchi .
622. Paṭisāyanīyānīti paṭisāyitabbāni , paribhuñjitabbānīti attho . Bhesajjānīti bhesajjakiccaṃ karontu vā mā vā , evaṃ laddhavohārāni . ‘‘ Gosappī ’’ tiādīhi loke pākaṭaṃ dassetvā ‘‘ yesaṃ maṃsaṃ kappatī ’’ ti iminā aññesampi migarohitasasādīnaṃ sappiṃ saṅgahetvā dassesi . Yesañhi khīraṃ atthi , sappipi tesaṃ atthiyeva , taṃ pana sulabhaṃ vā hotu dullabhaṃ vā , asammohatthaṃ vuttaṃ . Evaṃ navanītampi . Sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānīti sannidhiṃ katvā nidahitvā paribhuñjitabbāni . Kathaṃ ? Pāḷiyā āgatasappiādīsu sappi tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi nirāmisampiV2.262 paribhuñjituṃ vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaṃ paribhuñjitabbaṃ . Sattāhātikkame sace ekabhājane ṭhapitaṃ , ekaṃ nissaggiyaṃ . Sace bahūsu vatthugaṇanāya nissaggiyāni , pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati . Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati ; abbhañjanādīsu upanetabbaṃ . Sattāhātikkamepi anāpatti , anajjhoharaṇīyataṃ āpannattā . ‘‘ Paṭisāyanīyānī ’’ ti hi vuttaṃ . Sace anupasampanno purebhattaṃ paṭiggahitanavanītena sappiṃ katvā deti , purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati . Sace sayaṃ karoti , sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati . Pacchābhattaṃ paṭiggahitanavanītena pana yena kenaci katasappi sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati . Uggahitakena kate pubbe vuttasuddhasappinayeneva vinicchayo veditabbo . Purebhattaṃ paṭiggahitakhīrena vā dadhinā vā katasappiP3.711 anupasampannena kataṃ sāmisampi tadahupurebhattaṃ vaṭṭati . Sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭatiM2.290 . Navanītaṃ tāpentassa hi sāmaṃpāko na hoti , sāmaṃpakkena pana tena saddhiṃ āmisaṃ na vaṭṭati . Pacchābhattato paṭṭhāya ca na vaṭṭatiyeva . Sattāhātikkamepi anāpatti , savatthukassa paṭiggahitattā ,‘‘ tāni paṭiggahetvā ’’ ti hi vuttaṃ . Pacchābhattaṃ paṭiggahitehi kataṃ pana abbhañjanādīsu upanetabbaṃ . Purebhattampi ca uggahitakehi kataṃ ubhayesampi sattāhātikkame anāpatti . Eseva nayo akappiyamaṃsasappimhi . Ayaṃ pana viseso – yattha pāḷiyaṃ āgatasappinā nissaggiyaṃ , tattha iminā dukkaṭaṃ . Andhakaṭṭhakathāyaṃ kāraṇapatirūpakaṃ vatvā manussasappi ca navanītañca paṭikkhittaṃ , taṃ duppaṭikkhittaṃ , sabbaaṭṭhakathāsu anuññātattā . Parato cassa vinicchayopi āgacchissati . Pāḷiyaṃ āgataṃ navanītampi purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva . Sattāhātikkame nānābhājanesu ṭhapite bhājanagaṇanāya ekabhājanepi amissetvā piṇḍapiṇḍavasena ṭhapite piṇḍagaṇanāya nissaggiyāni . Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sappinayeneva veditabbaṃ . Ettha pana dadhiguḷikāyopi takkabindūnipi honti , tasmā taṃ dhotaṃ vaṭṭatīti upaḍḍhattherā āhaṃsu . Mahāsīvatthero pana ‘‘ bhagavatā anuññātakālato paṭṭhāya takkato uddhaṭamattameva khādiṃsū ’’ ti āha . Tasmā navanītaṃ paribhuñjantena dhovitvā dadhitakkamakkhikākipillikādīni apanetvā paribhuñjitabbaṃ . Pacitvā sappiṃ katvā paribhuñjitukāmena adhotampi pacituṃ vaṭṭati . Yaṃ tattha dadhigataṃ vā takkagataṃ vā taṃ khayaṃ gamissati , ettāvatā hi savatthukapaṭiggahitaṃ nāma na hotīti ayamettha adhippāyo . ĀmisenaV2.263 saddhiṃ pakkattā pana tasmimpi kukkuccāyanti kukkuccakā . Idāni uggahetvā ṭhapitanavanīte ca purebhattaṃ khīradadhīniP3.712 paṭiggahetvā katanavanīte ca pacchābhattaṃ tāni paṭiggahetvā katanavanīte ca uggahitehi katanavavīte ca akappiyamaṃsanavanīte ca sabbo āpattānāpattiparibhogāparibhoganayo sappimhi vuttakkameneva gahetabbo . Telabhikkhāya paviṭṭhānaṃ pana bhikkhūnaṃ tattheva sappimpi navanītampi pakkatelampi apakkatelampi ākiranti , tattha takkadadhibindūnipi bhattasitthānipi taṇḍulakaṇāpi makkhikādayopi honti . Ādiccapākaṃ katvāM2.291 parissāvetvā gahitaṃ sattāhakālikaṃ hoti , paṭiggahetvā ṭhapitabhesajjehi saddhiṃ pacitvā natthupānampi kātuṃ vaṭṭati . Sace vaddalisamaye lajji sāmaṇero yathā tattha patitataṇḍulakaṇādayo na paccanti , evaṃ sāmisapākaṃ mocento aggimhi vilīyāpetvā parissāvetvā puna pacitvā deti , purimanayeneva sattāhaṃ vaṭṭati . Telesu tilatelaṃ tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva . Sattāhātikkame panassa bhājanagaṇanāya nissaggiyabhāvo veditabbo . Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati . Uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti . Purebhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya anajjhoharaṇīyaṃ hoti , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti . Pacchābhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ anajjhoharaṇīyameva , savatthukapaṭiggahitattā , sattāhātikkamepi anāpatti , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ . Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakatilehi katatelepi eseva nayo . Purebhattaṃ paṭiggahitakatile bhajjitvā vā tilapiṭṭhaṃ vā sedetvā uṇhodakena vā temetvā katatelaṃ sace anupasampannena kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati . Attanā katatelaṃ pana nibbaṭṭitattā purebhattaṃ nirāmisameva vaṭṭati . SāmaṃpakkattāP3.713 sāmisaṃ na vaṭṭati , savatthukapaṭiggahitattā pana pacchābhattato paṭṭhāya ubhayampi anajjhoharaṇīyaṃ , sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti . Yadi pana appaṃ uṇhodakaṃ hoti abbhukkiraṇamattaṃ , abbohārikaṃ hoti , sāmapākagaṇanaṃ na gacchati . Sāsapatelādīsupi avatthukapaṭiggahitesu avatthukatilatele vuttasadisova vinicchayo . SaceV2.264 pana purebhattaṃ paṭiggahitānaṃ sāsapādīnaṃ cuṇṇehi ādiccapākena sakkā telaṃ kātuṃ , taṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva , sattāhātikkame nissaggiyaṃ . Yasmā pana sāsapamadhukacuṇṇādīni sedetvā eraṇḍakaṭṭhīni ca bhajjitvā eva telaṃ karonti , tasmā tesaṃ telaṃ anupasampannehi kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati . Vatthūnaṃ yāvajīvikattā pana savatthukapaṭiggahaṇe doso natthīti . Attanā kataṃM2.292 sattāhaṃ nirāmisaparibhogeneva paribhuñjitabbaṃ . Uggahitakehi kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ bāhiraparibhoge vaṭṭati , sattāhātikkamepi anāpatti . Telakaraṇatthāya sāsapamadhukaeraṇḍakaṭṭhīni vā paṭiggahetvā kataṃ telaṃ sattāhakālikaṃ . Dutiyadivase kataṃ chāhaṃ vaṭṭati . Tatiyadivase kataṃ pañcāhaṃ vaṭṭati . Catuttha-pañcama-chaṭṭhasattāmadivase kataṃ tadaheva vaṭṭati . Sace yāva aruṇassa uggamanā tiṭṭhati , nissaggiyaṃ . Aṭṭhame divase kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ . Anissaggiyattā pana bāhiraparibhoge vaṭṭati . Sacepi na karoti , telatthāya gahitasāsapādīnaṃ sattāhātikkamane dukkaṭameva . Pāḷiyaṃ pana anāgatāni aññānipi nāḷikeranimbakosambakakaramandaatasīādīnaṃ telāni atthi , tāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmayato dukkaṭaṃ hoti . Ayametesu viseso . Sesaṃ yāvakālikavatthuṃ yāvajīvikavatthuñca sallakkhetvā sāmaṃpākasavatthukapurebhattapacchābhattapaṭiggahitauggahitakavatthuvidhānaṃ sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
623. Vasātelan tiP3.714 ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , vasāni bhesajjāni , acchavasaṃ , macchavasaṃ , susukāvasaṃ , sūkaravasaṃ , gadrabhavasan ’’ ti ( mahāva .262) evaṃ anuññātavasānaṃ telaṃ . Ettha ca ‘‘ acchavasan ’’ ti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsāna vasā anuññātā . Macchaggahaṇena ca susukāpi gahitā honti , vāḷamacchattā pana visuṃ vuttaṃ . Macchādiggahaṇena cettha sabbesampi kappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā . Maṃsesu hi dasamanaussa-hatthi-assa-sunakha-ahi-sīha-byaggha-dīpi-accha-taracchānaṃ maṃsāni akappiyāni . Vasāsu ekā manussavasāva . Khīrādīsu akappiyaṃ nāma natthi . Anupasampannehi katanibbaṭṭitavasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati . Pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati . Yaṃ pana tattha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti , taṃ abbohārikaṃ . Sace pana vasaṃ paṭiggahetvā sayaṃ karoti , purebhattaṃ paṭiggahetvā pacitvā parissāvetvā sattāhaṃ nirāmisaparibhogena paribhuñjitabbaṃV2.265 . Nirāmisaparibhogañhi sandhāya idaṃ vuttaṃ – ‘‘ kāleM2.293 paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitun ’’ ti ( mahāva .262). Tatrāpi abbohārikaṃ abbohārikameva . Pacchābhattaṃ pana paṭiggahituṃ vā kātuṃ vā na vaṭṭatiyeva . Vuttañhetaṃ – ‘‘ Vikāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ . Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ . Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dukkaṭassa . Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , anāpattī ’’ ti . Upatissattheraṃ pana antevāsikā pucchiṃsu – ‘‘ bhante , sappinavanītavasāniP3.715 ekato pacitvā nibbaṭṭitāni vaṭṭanti , na vaṭṭantī ’’ ti ? ‘‘ Na vaṭṭanti , āvuso ’’ ti . Thero kirettha pakkatelakasaṭe viya kukkuccāyati . Tato naṃ uttari pucchiṃsu – ‘‘ bhante , navanīte dadhiguḷikā vā takkabindu vā hoti , etaṃ vaṭṭatī ’’ ti ? ‘‘ Etampi , āvuso , na vaṭṭatī ’’ ti . Tato naṃ āhaṃsu – ‘‘ bhante , ekato pacitvā saṃsaṭṭhāni tejavantāni honti , rogaṃ niggaṇhantī ’’ ti ? ‘‘ Sādhāvuso ’’ ti thero sampaṭicchi . Mahāsumatthero panāha – ‘‘ kappiyamaṃsavasā sāmisaparibhoge vaṭṭati , itarā nirāmisaparibhoge vaṭṭatī ’’ ti . Mahāpadumatthero pana ‘‘ idaṃ kin ’’ ti paṭikkhipitvā ‘‘ nanu vātābādhikā bhikkhū pañcamūlakasāvayāguyaṃ acchasūkaratelādīni pakkhipitvā yāguṃ pivanti , sā tejussadattā rogaṃ niggaṇhātī ’’ ti vatvā ‘‘ vaṭṭatī ’’ ti āha .
Madhu nāma makkhikāmadhūti madhukarīhi nāma madhumakkhikāhi khuddakamakkhikāhi bhamaramakkhikāhi ca kataṃ madhu . Taṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaparibhogameva vaṭṭati . Sattāhātikkame sace silesasadisaṃ mahāmadhuṃ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ katvā ṭhapitaṃ , itaraṃ vā nānābhājanesu , vatthugaṇanāya nissaggiyāni . Sace ekameva khaṇḍaṃ , ekabhājane vā itaraṃ ekameva nissaggiyaṃ . Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ , arumakkhanādīsu upanetabbaṃ . MadhupaṭalaṃM2.294 vā madhusitthakaṃ vā sace madhunā amakkhitaṃV2.266 parisuddhaṃ , yāvajīvikaṃ . Madhumakkhitaṃ pana madhugatikameva . Cīrikā nāma sapakkhā dīghamakkhikā , tumbalanāmikā ca aṭṭhipakkhā kāḷamahābhamarā honti , tesaṃ āsayesu niyyāsasadisaṃ madhu hoti , taṃ yāvajīvikaṃ .
Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbattan ti ucchurasaṃ upādāya apakkā vā avatthukapakkā vā sabbāpi avatthukā ucchuvikati phāṇitanti veditabbā . Taṃ phāṇitaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati . Sattāhātikkame vatthugaṇanāyaP3.716 nissaggiyaṃ . Bahū piṇḍā cuṇṇetvā ekabhājane pakkhittā honti ghanasannivesā , ekameva nissaggiyaṃ . Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ , gharadhūpanādīsu upanetabbaṃ . Purebhattaṃ paṭiggahitena aparissāvitaucchurasena kataphāṇitaṃ sace anupasampannena kataṃ , sāmisampi vaṭṭati . Sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭati . Pacchābhattato paṭṭhāya pana savatthukapaṭiggahitattā anajjhoharaṇīyaṃ , sattāhātikkamepi anāpatti . Pacchābhattaṃ aparissāvitapaṭiggahitena katampi anajjhoharaṇīyameva , sattāhātikkamepi anāpatti . Esa nayo ucchuṃ paṭiggahetvā kataphāṇitepi . Purebhattaṃ pana parissāvitapaṭiggahitakena kataṃ sace anupasampannena kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva . Sayaṃkataṃ purebhattampi nirāmisameva . Pacchābhattaṃ parissāvitapaṭiggahitena kataṃ pana nirāmisameva sattāhaṃ vaṭṭati . Uggahitakakataṃ vuttanayameva . ‘‘ Jhāmaucchuphāṇitaṃ vā koṭṭitaucchuphāṇitaṃ vā purebhattameva vaṭṭatī ’’ ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ . Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘ etaṃ savatthukapakkaṃ vaṭṭati , no vaṭṭatī ’’ ti pucchaṃ katvā ‘‘ ucchuphāṇitaṃ pacchābhattaṃ novaṭṭanakaṃ nāma natthī ’’ ti vuttaṃ , taṃ yuttaṃ . Sītudakena kataṃ madhukapupphaphāṇitaṃ purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati , pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva . Sattāhātikkame vatthugaṇanāya dukkaṭaṃ . Khīraṃ pakkhipitvā kataṃ madhukaphāṇitaṃ yāvakālikaṃ . Khaṇḍasakkharaṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā sodhenti , tasmā vaṭṭati . Madhukapupphaṃ pana purebhattaṃ allaṃ vaṭṭati , bhajjitampi vaṭṭati . Bhajjitvā tilādīhi missaṃ vāM2.295 amissaṃ vā katvā koṭṭitampi vaṭṭati . Yadi pana taṃ gahetvā merayatthāya yojenti , yojitaṃ bījato paṭṭhāya na vaṭṭati . Kadalī-khajjūrī-amba-labuja-panasa-ciñcādīnaṃ sabbesaṃ yāvakālikaphalānaṃP3.717 phāṇitaṃ yāvakālikameva . Maricapakkehi phāṇitaṃ karonti , taṃ yāvajīvikaṃ .
Tāni paṭiggahetvāti sacepi sabbānipi paṭiggahetvā eka ghaṭe avinibbhogāni katvā nikkhipatiV2.267 , sattāhātikkame ekameva nissaggiyaṃ . Vinibhuttesu pañca nissaggiyāni . Sattāhaṃ pana anatikkāmetvā gilānenapi agilānenapi vuttanayeneva yathāsukhaṃ paribhuñjitabbaṃ . Sattavidhañhi odissaṃ nāma – byādhiodissaṃ , puggalodissaṃ , kālodissaṃ , samayodissaṃ , desodissaṃ , vasodissaṃ , bhesajjodissanti . Tattha byādhiodissaṃ nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohitan ’’ ti ( mahāva .264) evaṃ byādhiṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ teneva ābādhena ābādhikassa vaṭṭati , na aññassa . Tañca kho kālepi vikālepi kappiyampi akappiyampi vaṭṭatiyeva . Puggalodissaṃ nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , romanthakassa romanthanaṃ . Na ca , bhikkhave , bahimukhadvāraṃ nīharitvā ajjhoharitabban ’’ ti ( cūḷava .273) evaṃ puggalaṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ tasseva vaṭṭati , na aññassa . Kālodissaṃ nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , cattāri mahāvikaṭāni dātuṃ – gūthaṃ , muttaṃ , chārikaṃ , mattikan ’’ ti ( mahāva .268) evaṃ ahinā daṭṭhakālaṃ uddissa anuññātaṃ , taṃ tasmiṃyeva kāle appaṭiggahitakampi vaṭṭati , na aññasmiṃ . Samayodissaṃ nāma – ‘‘ gaṇabhojane aññatra samayā ’’ tiādinā ( pāci .217) nayena taṃ taṃ samayaṃ uddissa anuññātā anāpattiyo , tā tasmiṃ tasmiṃyeva samaye anāpattiyo honti , na aññadā . Desodissaṃ nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , evarūpesu paccantimesu janapadesu vinayadharapañcamena gaṇena upasampadan ’’ ti ( mahāva .259) evaṃ paccantadese uddissa anuññātāni upasampadādīni , tāni tattheva vaṭṭanti , na majjhimadese . VasodissaṃM2.296 nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , vasāni bhesajjānī ’’ ti ( mahāva .262) evaṃ vasānāmena anuññātaṃP3.718 , taṃ ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ kappiyākappiyavasānaṃ telaṃ taṃtadatthikānaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ vaṭṭati . BhesajjodissaṃV2.268 nāma – ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , pañca bhesajjānī ’’ ti ( mahāva .260-261) evaṃ bhesajjanāmena anuññātāni āhāratthaṃ pharituṃ samatthāni sappinavanītatelamadhuphāṇitanti . Tāni paṭiggahetvā tadahupurebhattaṃ yathāsukhaṃ pacchābhattato paṭṭhāya sati paccaye vuttanayeneva sattāhaṃ paribhuñjitabbāni .
624. Sattāhātikkante atikkantasaññī nissaggiyaṃ pācittiyan ti sacepi sāsapamattaṃ hoti sakiṃ vā aṅguliyā gahetvā jivhāya sāyanamattaṃ nissajjitabbameva , pācittiyañca desetabbaṃ .
Na kāyikena paribhogena paribhuñjitabban ti kāyo vā kāye aru vā na makkhetabbaṃ . Tehi makkhitāni kāsāvakattarayaṭṭhiupāhanapādakathalikamañcapīṭhādīnipi aparibhogāni . ‘‘ Dvāravātapānakavāṭesupi hatthena gahaṇaṭṭhānaṃ na makkhetabban ’’ ti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ . ‘‘ Kasāve pana pakkhipitvā dvāravātapānakavāṭāni makkhetabbānī ’’ ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Anāpatti antosattāhaṃ adhiṭṭhetīti sattāhabbhantare sappiñca telañca vasañca muddhanitelaṃ vā abbhañjanaṃ vā madhuṃ arumakkhanaṃ phāṇitaṃ gharadhūpanaṃ adhiṭṭheti , anāpatti . Sace adhiṭṭhitatelaṃ anadhiṭṭhitatelabhājane ākiritukāmo hoti , bhājane ce sukhumaṃ chiddaṃ paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ telaṃ purāṇatelena ajjhottharīyati , puna adhiṭṭhātabbaṃ . Atha mahāmukhaṃ hoti , sahasāva bahutelaṃ pavisitvā purāṇatelaṃ ajjhottharati , puna adhiṭṭhānakiccaṃ natthi . Adhiṭṭhitagatikameva hi taṃ hoti , etena nayena adhiṭṭhitatelabhājane anadhiṭṭhitatelākiraṇampiP3.719 veditabbaṃ .
625. Vissajjetīti ettha sace dvinnaṃ santakaṃ ekena paṭiggahitaṃ avibhattaṃ hoti , sattāhātikkame dvinnampi anāpatti , paribhuñjituṃ pana na vaṭṭati . Sace yena paṭiggahitaṃ , so itaraṃ bhaṇati – ‘‘ āvuso , imaṃ telaṃ sattāhamattaṃ paribhuñja tvan ’’ ti . So ca paribhogaṃ na karoti , kassa āpatti ? Na kassacipi āpattiM2.297 . Kasmā ? Yena paṭiggahitaṃ tena vissajjitattā , itarassa appaṭiggahitattā . Vinassatīti aparibhogaṃ hoti . Cattenātiādīsu yena cittena bhesajjaṃ cattañca vantañca muttañca hoti , taṃ cittaṃ cattaṃ vantaṃ muttanti vuccati . Tena cittena puggalo anapekkhoti vuccatti , evaṃ anapekkho sāmaṇerassa datvāti attho . Idaṃ kasmā vuttaṃ ? ‘‘ EvaṃV2.269 antosattāhe datvā pacchā labhitvā paribhuñjantassa anāpattidassanatthan ’’ ti mahāsumatthero āha . Mahāpadumatthero panāha – ‘‘ nayidaṃ yācitabbaṃ , antosattāhe dinnassa hi puna paribhoge āpattiyeva natthi . Sattāhātikkantassa pana paribhoge anāpattidassanatthamidaṃ vuttan ’’ ti . Tasmā evaṃ dinnaṃ bhesajjaṃ sace sāmaṇero abhisaṅkharitvā vā anabhisaṅkharitvā vā tassa bhikkhuno natthukammatthaṃ dadeyya , gahetvā natthukammaṃ kātabbaṃ . Sace bālo hoti , dātuṃ na jānāti , aññena bhikkhunā vattabbo – ‘‘ atthi te , sāmaṇera , telan ’’ ti ‘‘ āma , bhante , atthī ’’ ti . ‘‘ Āhara , therassa bhesajjaṃ karissāmā ’’ ti . Evampi vaṭṭati . Sesaṃ uttānatthameva . Kathinasamuṭṭhānaṃ , akiriyaṃ , nosaññāvimokkhaṃ , acittakaṃ , paṇṇattivajjaṃ , kāyakammavacīkammaṃ , Ticittaṃ , tivedananti .
Bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .