4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
290. Tena samayena buddho bhagavāti attakāmasikkhāpadaṃ .
Tattha kulūpakoti kulapayirupāsanako catunnaṃ paccayānaṃ atthāya kulūpasaṅkamane niccappayutto .
Cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāran ti
M2.137 cīvarañca piṇḍapātañca senāsanañca gilānapaccayabhesajjaparikkhārañca .
Gilānapaccayabhesajjaparikkhāran ti cettha patikaraṇatthena paccayo , yassa kassaci sappāyassetaṃ adhivacanaṃ .
Bhisakkassa kammaṃ tena anuññātattāti bhesajjaṃ .
Gilānapaccayova bhesajjaṃ gilānapaccayabhesajjaṃ , yaṃkiñci gilānassa sappāyaṃ bhisakkakammaṃ telamadhuphāṇitādīti vuttaṃ hoti .
Parikkhāroti pana ‘‘ sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hotī ’’ tiādīsu ( a . ni .7.67) parivāro vuccati .
‘‘ RathoP3.551 sīsaparikkhāro jhānakkho cakkavīriyo ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .5.4) alaṅkāro .
‘‘ Ye cime pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā ’’ tiādīsu ( ro . ni .1.1.191) sambhāro .
Idha pana sambhāropi parivāropi vaṭṭati .
Tañhi gilānapaccayabhesajjaṃ jīvitassa parivāropi hoti jīvitavināsakābādhuppattiyā antaraṃ adatvā rakkhaṇato , sambhāropi yathā ciraṃ pavattati evamassa kāraṇabhāvato , tasmā parikkhāroti vuccati .
Evaṃ gilānapaccayabhesajjañca taṃ parikkhāro cāti gilānapaccayabhesajjaparikkhāro , taṃ gilānapaccayabhesajjaparikkhāranti evamattho daṭṭhabbo .Vasalan ti hīnaṃ lāmakaṃ .
Atha vā vassatīti vasalo , paggharatīti attho , taṃ vasalaṃ , asucipaggharaṇakanti vuttaṃ hoti .
Niṭṭhuhitvāti kheḷaṃ pātetvā .
Kassāhaṃ kena hāyāmīti ahaṃ kassā aññissā itthiyā kena bhogena vā alaṅkārena vā rūpena vā parihāyāmi , kā nāma mayā uttaritarāti dīpeti .
291. Santiketi upacāre ṭhatvā sāmantā avidūre , padabhājanepi ayamevaattho dīpito
V2.124 .
Attakāmapāricariyāyāti methunadhammasaṅkhātena kāmena pāricariyā kāmapāricariyā .
Attano atthāya kāmapāricariyā attakāmapāricariyā , attanā vā kāmitā icchitāti attakāmā , sayaṃ methunarāgavasena patthitāti attho .
Attakāmā ca sā pāricariyā cāti attakāmapāricariyā , tassā attakāmapāricariyāya .
Vaṇṇaṃ bhāseyyāti guṇaṃ ānisaṃsaṃ pakāseyya .
TatraM2.138 yasmā ‘‘ attano atthāya kāmapāricariyā ’’ ti imasmiṃ atthavikappe kāmo ceva hetu ca pāricariyā ca attho , sesaṃ byañjanaṃ .
‘‘ Attakāmā ca sā pāricariyā cāti attakāmapāricariyā ’’ ti imasmiṃ atthavikappe adhippāyo ceva pāricariyā cāti attho , sesaṃ byañjanaṃ .
Tasmā byañjane ādaraṃ akatvā atthamattameva dassetuṃ ‘‘ attano kāmaṃ attano hetuṃ attano adhippāyaṃ attano pāricariyan ’’ ti padabhājanaṃ vuttaṃ .
‘‘ Attano kāmaṃ attano hetuṃ attano pāricariyan ’’ ti hi vutte jānissanti paṇḍitā ‘‘ ettāvatā attano atthāya kāmapāricariyā vuttā ’’ ti .
‘‘ Attano adhippāyaṃ attano pāricariyan ’’ ti vuttepi jānissanti ‘‘ ettāvatā attanā icchitakāmitaṭṭhena attakāmapāricariyā vuttā ’’ ti .
IdāniP3.552 tassā attakāmapāricariyāya vaṇṇabhāsanākāraṃ dassento ‘‘ etadaggan ’’ tiādimāha .
Taṃ uddesatopi niddesatopi uttānatthameva .
Ayaṃ panettha padasambandho ca āpattivinicchayo ca – etadaggaṃ … pe … paricareyyāti yā mādisaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ brahmacāriṃ etena dhammena paricareyya , tassā evaṃ mādisaṃ paricarantiyā yā ayaṃ pāricariyā nāma , etadaggaṃ pāricariyānanti .
Methunupasaṃhitena saṅghādisesoti evaṃ attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsanto ca methunupasaṃhitena methunadhammapaṭisaṃyutteneva vacanena yo bhāseyya , tassa saṅghādisesoti .
Idhāni yasmā methunupasaṃhiteneva bhāsantassa saṅghādiseso vutto , tasmā ‘‘ ahampi khattiyo , tvampi khattiyā , arahati khattiyā khattiyassa dātuṃ samajātikattā ’’ ti evamādīhi vacanehi pāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsamānassāpi saṅghādiseso natthi .
‘‘ Ahampi khattiyo ’’ tiādike pana bahūpi pariyāye vatvā ‘‘ arahasi tvaṃ mayhaṃ methunadhammaṃ dātun ’’ ti evaṃ methunappaṭisaṃyutteneva bhāsamānassa saṅghādisesoti .
ItthīV2.125 ca hotītiādi pubbe vuttanayameva .
Idha udāyitthero ādikammiko , tassa anāpatti ādikammikassāti .
Samuṭṭhānādi sabbaṃ duṭṭhullavācāsadisaṃ .
Vinītavatthūni uttānatthānevāti .
Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Sañcarittasikkhāpadavaṇṇanā