အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ (ဧတ္ထ)၊ ဟူသော ဤ ပါဌ်၌။
ပရိနိဗ္ဗာန မေဝ၊ ဒုက္ခဇာတ်သိမ်း, အေးငြိမ်းခြင်းစုတိကိုပင်။
(ပရိနိဗ္ဗာနဿ၊ ဒုက္ခဇာတ်သိမ်း အေးငြိမ်းခြင်းစုတိ၏။)
ပရိနိဗ္ဗာ နန္တရတော၊ သ-ဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရိနိဗ္ဗာန်တမျိုးမှ။
ဝိသေသနတ္ထံ၊ အထူးပြုခြင်းအကျိုးငှါ။
ကရဏဘာဝေန၊ ကရိုဏ်း၏အဖြစ်ဖြင့်။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ဆလ။ ။ ဆလ၌ “ဒိဝါဒိ ဆော (ဆာဒေ)” ဟူသောဓာတ် အလပစ္စည်း။ သဒ္ဒါတမျိုး၌ အနက်အမျိုးမျိုးဖြစ်သင့်ရာဝယ် ပထမ ပြောသူ၏ အနက်ကိုဖုံး၍ အခြားတနက်ဖြင့် သဒ္ဒါကို ဖျက်ခြင်းသည် “ဆလ”မည်၏။ ဆျတိ အနေနာတိ ဆလံ၊ မိမိ မလိုအပ်သောအနက်ကို ဖုံးကွယ်ကြောင်း ဖြစ်သောသာမညသဒ္ဒါ” ဥပမာ-တယောက် သောပုဂ္ဂိုလ်က “နဝကမ္မလောယံ မာဏဝေါ-ဤ လုလင်သည် အသစ် ကမ္ဗလာရှိ၏” ဟု ဆို၏။ ဆလဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်က “နဝ”သဒ္ဒါ၏ အနက်ကို ပယ်၍ ၉-သင်္ချာ အနက်ကို ယူပြီးလျှင် “န နဝကမ္မလော-ဤလုလင်သည် ၉-ထည်သော ကမ္ဗလာရှိသူ မဟုတ်ပါ" ဟုဆိုခြင်းမျိုးတည်း။
ဝါ၊ တနည်း။
ယာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ၊ အကြင်အသင်္ခတ, နိဗ္ဗာနဓာတ်ကို။
အဓိဂတာယ၊ အာရုံပြုသော အားဖြင့်သိအပ်ရအပ် ပြီးသော်။
ပစ္ဆိမ စိတ္တံ၊ နောက်ဆုံးစုတိ စိတ်တော်သည်။
အပ္ပဋိသန္ဓိကံ၊ နောက်ထပ် ဆက်စပ်ခြင်းမရှိသည်။
ဝါ၊ နောက်ထပ် ပဋိသန္ဓေမရှိသည်။
ဇာတံ၊ ဖြစ်ပြီ။
သာ၊ ထိုအသင်္ခတ, နိဗ္ဗာနဓာတ်ကို။
တဿ အပဋိသန္ဓိဝူပသမဿ၊ ထိုနောက်ထပ် ပဋိသန္ဓေမရှိသော ငြိမ်းအေးခြင်း၏။
ကရဏဘာဝေန၊ ကရိုဏ်း၏အဖြစ်ဖြင့်။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဒုဗ္ဗလပက္ခန္တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။
ကာဠာသောကံ ပိယ၊ ကာဠာသောကမင်းကိုကဲ့သို့။
န ဗလဝန္တံ၊ အားရှိသည်မဟုတ်သော။
အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။
ဧကမဏ္ဍလိကံ၊ တဝန်းတလျားကိုသာ အစိုးရသောမင်းကို။
(လဘိတွာ-၌စပ်)။
ဣတိ (အတ္ထံ)၊ ဤသို့သောအနက်ကို။
ဝဒန္တိ၊ ဖွင့်ဆိုကြကုန်၏။
ဥပမာ။ ။“အတ္တနော သဘာဝံ ဓာရေ န္တီတိ ဓမ္မာ”၌ ဓမ္မအရလည်း သဘာဝ ဓမ္မရ၍ “အတ္တနော သဘာဝံ” အရလည်း သဘာဝဓမ္မ ရသောကြောင့် အရမကွဲ သော်လည်း ကတ္တား, ကံအဖြစ်ဖြင့် ခွဲ၍ဆိုထားသကဲ့သို့တည်း။[ပရိနိဗ္ဗာနမေဝ ။ ပေ။ ဝုတ္တံ၊ အဘိန္နသဘာဝမ္ပိ ဟိ အတ္ထံ တဒညဓမ္မကော ဝိသေသာဝဗောဓနတ္ထံ အညံဝိယ ကတွာဝေါဟရန္တိ ယထာ အတ္တနော သတာဝံ ဓာရေန္တီတိ ဓမ္မာတိ။ အနူ။]
၁။ ယာယ ဝါ။ ဖေ ။ ဝုတ္တာ။ ။ဤနည်း၌ကား “အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ” အရ စုတိစိတ်တော်ကို မယူပဲ "နိရောဓသစ္စာ”ဟု ခေါ်အပ်သော “အသင်္ခတ”ဓာတ်ကို ယူရသည်။ “ပရိနိဗ္ဗာယိ”အရ၌ကား။ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိစိတ်တော် ပင်တည်း။ ဘုရားရှင်သည် အသင်္ခတ နိဗ္ဗာနဓာတ်ကို အာရုံပြုသောအားဖြင့် သိတော်မူသောကြောင့် အဝိဇ္ဇာတဏှာ ကုန်ခန်းရကား အဝိဇ္ဇာတဏှာ ကုန်လျှင် ကံလည်းအဖော်မပါသောကြောင့် ဘဝကို ဖြစ်စေနိုင်သော သတ္တိ မရှိတော့။ ထို့ကြောင့် ပရိနိဗ္ဗာနစုတိ စိတ်တော်သည် (မိမိနောက်၌) ပဋိသန္ဓေ အဆက်အစပ် မရှိသော အားဖြင့် ချုပ်ရ၏။ ဤသို့လျှင် သိတော်မူအပ်ပြီးသော အသင်္ခတဓာတ်သည် နောက် ထပ် ပဋိသန္ဓေ မရှိသော ပရိနိဗ္ဗာနစုတိအတွက် သာဓကတမသတ္တိရှိရကား “အနူပါဒိ ။ ပေ ။ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ”ဟု ကရိုဏ်း အဖြစ်ဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌, ဆိုထားသည် ဟူလို။-အနူဋီကာ ကြည့်ပါ။
မှတ်ချက်။ ။ဋီကာအဖွင့် ၂-နည်းကို ထောက်၍ နောက်ဆုံး စုတိစိတ်ဟူသော “ပရိနိဗ္ဗာန် ၁- မျိုး, အသင်္ခတ နိဗ္ဗာနဓာတ်ဟူသော ပရိနိဗ္ဗာန် ၁-မျိုးဟု ၂-မျိုးခွဲပါ။ အသင်္ခတ နိဗ္ဗာနဓာတ် ဟူသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူရာ အခါဝယ် ဗောဓိပင် အောက်၌ သစ္စာ ၄-ပါးတရားကို သိတော်မူစဉ်က ပါဝင်ခဲ့သော နိရောဓ သစ္စာပင်တည်း။ ထို နိရောဓသစ္စာ ဟူသော အသင်္ခတဓာတ်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မမူမီ ဖလသမာပတ် ဝင်စားတော်မူတိုင်း အာရုံ၏ အဖြစ်ဖြင့် မပျောက်မပျက် ထင်ရှားရှိသည်သာမက ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး နောက်၌လည်း ယနေ့တိုင်အောင် မပျောက်မပျက် နိစ္စဓုဝသုခ အဖြစ်ဖြင့် တည်ရှိတော်မူသည်။
ပန၊ ထိုသို့ပင်ဖွင့်ဆိုကြပါ ကုန်သော်လည်း။
ဓမ္မဝါဒီ အဓမ္မဝါဒီ ဝိသေသဇာနနသမတ္ထတာယ၊ ဓမ္မဝါဒီ, အဓမ္မဝါဒီအထူးကိုသိခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သော။
ပညာယ၊ ၏။
အဘာဝတော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။
ဒုဗ္ဗလတာ၊ ဒုဗ္ဗလ၏အဖြစ်ကို။
(သင်္ဂဟ ကာရေန) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
တေသံယေဝါတိ၊ ကား။
ဗာဟုလိယာနမေဝ၊ ဗာဟုလိယမည်သော အာစရိယကုလတို့၏ပင်။
ဗဟုဿုတိကာတိပိ၊ ဗဟုဿုတိကာ ဟူ၍လည်း။
နာမံ၊ အမည်သည်။
ဟောတိ၊
ဘိန္နကာတိ၊ ကား။
မူလသင်္ဂီတိတော၊ မူလသင်္ဂါယနာမှ။
ဝါ၊ တနည်း။
မူလနိကာယတော၊ မူလဂိုဏ်းမှ။
ဘိန္နာ၊ ကွဲပြားကုန်၏။
လဒ္ဓိယာ၊ “အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော သစ္စိကဋ္ဌ ပရမတ္ထေန, ပရိဟာယတိ အရဟာ အရဟတ္တာ”အစရှိသော အယူအားဖြင့်၎င်း။
သုတ္တန္တေဟိ၊ ဒေဝတာသံယုတ် အစရှိသော သုတ္တန် တို့ဖြင့်၎င်း။
လိင်္ဂါကပွေဟိ၊ အသွင်အပြင်, အပြုအမူတို့ဖြင့်၎င်း။
ဝိသဒိသ ဘာဝံ၊ မတူကုန်သည်၏ အဖြစ်သို့။
ဂတာ၊ ရောက်ကုန်၏။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
[လဒ္ဓိ စသည်အားဖြင့် မတူပုံကို နောက်၌ ထင်ရှားလတ္တံ့ ။]
မူလသင်္ဂဟန္တိ၊ ကား။
ပဉ္စသတိကသင်္ဂီတိံ၊ ပဉ္စသတိကသံဂါယနာကို။
(ဘိန္ဒိတွာ- ၌ စပ်။)
အညတြ သင်္ဂဟိတာတိ အာဒီသု၊ အညတြသင်္ဂဟိတာ အစရှိသော ပါဌ်တို့၌။
(ဣတိဝုတ္တံ ဟောတိ-၌ စပ်။)
ဒီဃာဒီသု၊ ဒီဃ နိကာယ်အစရှိသည်တို့တွင်။
အညတြ၊ အမှတ်မထားတပါးပါးသောနိကာယ်၌။
သင်္ဂဟိတတော၊ သိမ်းယူအပ်သော။
(သံဂါယနာတင်အပ်သော။)
သုတ္တန္တရာ သိတော၊ သုတ္တန်အစုမှ။
တံတံသုတ္တံ၊ ထိုထိုသုတ်ကို။
နိက္ကဍ္ဎိတွာ၊ ဆွဲငင်၍။
အညတြ၊ အခြားသော နိကာယ်၌။
အကရိံသု၊ ပြုကြကုန်ပြီ။
ဝါ၊ ထားကြကုန်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤ အနက်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဝုတ္တံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဝါ၊ တနည်း။
သင်္ဂဟိတတော၊ သံဂါယနာတင်အပ်သော သုတ်မှ။
အညတြ၊ တပါးသော။
အသင်္ဂဟိတံ၊ သံဂါယနာမတင်အပ်သော။
သုတ္တံ၊ သုတ်ကို။
အညတြ၊ အခြားသော။
ကတ္ထစိ၊ တစုံတခုသော နိကာယ်၌။
အကရိံသု၊ ပြုကြကုန်ပြီ။
ဝါ၊ တနည်း။
အညံ၊ အခြားသော သုတ်ဟူ၍။
အကရိံသု၊ ပြုကြကုန်ပြီ။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
[ဤ အဓိပ္ပါယ်များကို အဋ္ဌကထာနိဿယ၌ ပြထားပြီ။]
အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စာတိ၊ ကား။
ပါဠိယာ၊ ပါဠိတော်၏။
အတ္တံ၊ အနက်ကို၎င်း။
ပါဠိဉ္စ၊ ပါဠိတော်ကို၎င်း။
(ဘိန္ဒိံသု၊ ၌စပ်။)
ဝိနယေ နိကာယေသု စ ပဉ္စသူတိ၊ ကား။
ဝိနယေ စ၊ ဝိနည်းပိဋကတ်၌၎င်း။
အဝသေသ ပဉ္စနိကာယေသုစ၊ ဝိနည်းပိဋကမှ ကြွင်းသော ၅-ပါးသော နိကာယ်တို့၌၎င်း။
(အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဘိန္ဒိံသု၌ စပ်။)
အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။
မယာ၊ ငါဘုရားသည်။
ပရိယာယေန၊ ပရိယာယ် အားဖြင့်။
ဒွေပိ၊ ၂-ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ဝေဒနာ၊ သုခ, ဒုက္ခဝေဒနာ တို့ကို။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ဣတိအာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော သုတ္တန်သည်။
[မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဂဟပတိဝဂ် ဗဟုဝေဒနီယသုတ် အစရှိသော သုတ္တန်သည်။]
ပရိယာယဒေသိတံ၊ ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သုတ္တန်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။
ဥပေက္ခာဝေဒနာ၊ ကို။
သန္တသ္မိံ၊ ငြိမ်သက်သော။
ပဏီတေ၊ မွန်မြတ်သော။
သုခေ၊ သုခ၌။
ဘဂဝတာ၊ သည်။
ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
ဧတ္တ၊ ဤဒွေပါနန္ဒ အစရှိသော ပါဠိ၌။
ပရိယာယော၊ ပရိယာယ်တည်း။
[“အယဉှေတ္ထ”ဟု ဟိပါသည်ကား ရှေ့၌ ဟိပါပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပိုဟန်တူသည်။ “အယမေတ္ထ”ဟု ရှိပါစေ။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဝေဒနာ၊ တို့သည်။
သုခါ၊ သုခဝေဒနာ၎င်း။
ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၎င်း။
ဥပေက္ခာဝေဒနာ၊ ၎င်း။
ဣမာ တိဿော၊ ဤ ၃-ပါးတို့ တည်း။
ဣတိအာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော သုတ္တန်သည်။
[သဠာယတနသံယုတ်, သဂါထာဝဂ္ဂ သမာဓိသုတ် အစရှိသော သုတ္တန်သည်။]
နိပ္ပရိယာယဒေသိတံ၊ ပရိယာယ်မဟုတ် မုချအားဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သုတ္တန်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။
ဝေဒနာသဘာဝေါ၊ ဝေဒနာ၏ သဘောသည်။
တိဝိဓော၊ ၃-ပါး အပြားရှိ၏။
ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။
ဧတ္ထ၊ ဤ “တိဿော ဣမာ ဘိက္ခဝေ” အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
နိပ္ပရိယာယတာ၊ ပရိယာယ်မဟုတ် မုချ၏ အဖြစ်တည်း။
သုခါ၊ သုခဖြစ်သော။
ဝေဒနာပိ၊ ကိုလည်း။
ဝါ၊ သည်လည်း။
အနိစ္စာ၊ မမြဲ။
သင်္ခတာ၊ ကံစသော အကြောင်းတို့သည် ပြုစီမံအပ်၏။
ဣတိအာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော သုတ္တန်သည်။
[သုတ်မဟာဝဂ္ဂ မဟာနိဒါနသုတ် အစရှိသော သုတ္တန်သည်။]
နီတတ္ထံ၊ ဆောင်အပ်ပြီးသော အနက်အဓိပ္ပါယ်ရှိသော သုတ်တည်း။
[အဓိပ္ပါယ်ပြည့်စုံသောကြောင့် နောက်ထပ် ဆောင်ဘွယ်မလို။]
ယံ ကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ အလုံးစုံသော။
ဝေဒယိတံ၊ ဝေဒနာသည်။
(အတ္ထိ)၊ သဗ္ဗံ၊ သော။
တံ၊ ထို ဝေဒနာသည်။
ဒုက္ခံ၊ ဒုက္ခတည်း။
ဣတိအာဒိ၊ သည်။
[နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ် ကဠာရခတ္တိယဝဂ် ကဠာရသုတ် အစရှိသော သုတ္တန်သည်။]
နေယျတ္ထံ၊ ဆောင်ပြထိုက်သော အနက်အဓိပ္ပါယ်ရှိသော သုတ်တည်း။
**၁။နေယျတ္ထံ**။ ။ဒုက္ခဝေဒနာသည် ဌီအခိုက်ဝယ် ဒုက္ခဖြစ်၏။ သုခ, ဥပေက္ခာ ဝေဒနာတို့သည် ဖောက်ပြန်သောအခါ ပျက်သောအခါတို့၌ ဝိပရိဏာမဒုက္ခ ဖြစ်ကြ၏။ ဤသို့ ဆောင်ပြအပ်သော အနက်အဓိပ္ပါယ်ရှိသောကြောင့် နေယျတ္ထဖြစ်သော သုတ်တည်း။ [ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာဒိဝသေန နိဒွါရေတဗ္ဗတ္ထတ္တာ (ထုတ်ဆောင်ထိုက်သော အနက်အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) နေယျတ္ထံ။ အနူ။] ဝိပရိဏာမာဒိ၌ အာဒိဖြင့် သင်္ခါရဒုက္ခ (အဖြစ်အပျက်ဒဏ်ကို အမြဲခံနေရသော ဒုက္ခ)ကို၎င်း ဒုက္ခ ဝေဒနာအတွက် ဒုက္ခ ဒုက္ခကို၎င်း ယူပါ။ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
တီဟိ၊ “သူရတာ သတိမန္တတာ, ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသ” အားဖြင့် ၃-ပါးကုန်သော။
ဌာနေဟိ၊ အကြောင်းတို့ဖြင့်။
(အဓိဂ္ဂဏှန္တိ-၌စပ်။) ဇမ္ဗုဒီပကာ၊ ဇမ္ဗူကျွန်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
မနုဿာ၊ လူတို့သည်။
ဥတ္တရကုရုကေ၊ ဥတ္တရကုရုကျွန်း၌ ဖြစ်ကုန်သော။
မနုဿေ၊ တို့ကို၎င်း။
တာဝတိံသေ၊ တာဝတိံ သာနတ်ပြည်၌ဖြစ်ကုန်သော။
ဒေဝေစ၊ တို့ကို၎င်း။
အဓိဂ္ဂဏှန္တိ၊ လွှမ်းမိုး၍ ယူနိုင်ကုန်၏။
ဣတိအာဒိကံ၊ ဤသို့ အစရှိသော။
[နဝကအင်္ဂုတ္တိုရ် သတ္တာဝါသဝဂ် တိဌာနသုတ် အစရှိသော။]
အညံ၊ အခြားသော ပဗ္ဗဇ္ဇာဗြဟ္မစရိယဝါသကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။
ဘဏိတံ၊ ဟောတော်မူအပ်သောသုတ်ကို။
ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။
ဒေဝေသု၊ နတ်တို့၌။
ဗြဟ္မစရိယဝါသော၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးခြင်းသည်။
နတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိအာဒိကံ၊ ဤသို့ အစရှိသော။
အညံ၊ အခြားသော။
အတ္ထံ၊ သာမညဗြဟ္မစရိယဝါသ ဟူသောအနက်ကို။
ဌပယိံသု၊ ထားကြကုန်ပြီ။
အညံ၊ အခြားသောအနက်ကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။
ဘဏိတံ၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
သုတ္တဉ္စ၊ သုတ်ကိုလည်း။
(တတော၊ ထို ရည်ရွယ်တော်မူအပ်သော အနက်မှ။
အညံ၊ အခြားသောအနက်ကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။
ဘဏိတံ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဌပယိံသု၊ ထားကြကုန်ပြီ။
တဿ၊ ထိုသုတ်၏။)
အတ္ထဉ္စ၊ အနက်ကိုလည်း။
အညံ၊ တစ်ပါးသောအနက်ကို။
ကတွာ၊ ပြု၍။
ဌပယိံသု၊ ထားကြကုန်ပြီ။
ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။
ဧတ္ထ၊ ဤ“အညံ့ သန္ဓာယ ဘဏိတံ, အညံ အတ္ထံ ဌပယိံသု တေ ဟူသော ပါဌ်၌။
အတ္ထော၊ ကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
၁။ တီဟိ ဌာနေဟိ။ ။သူရာ (ရဲရင့်ကုန်၏) သတိမန္တော (သတိကောင်းကုန်၏)၊ ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော (ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် ဤ ဇမ္ဗူဒိပ်၌ ရှိ၏)။ ဣတိ ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ။ အနူ။ ဤ ပါဠိတော်၌ “ဗြဟ္မစရိယဝါသ”အရ ရသေ့ ရဟန်း ပြုခြင်းကို ရည်ရွယ်တော်မူ၏။ ပရဝါဒီကား ဗြဟ္မစရိယဝါသ အားလုံးကို (သာသန, မဂ္ဂ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ အားလုံးကို)ယူ၍ နတ်ပြည်၌ မဂ်မရနိုင်ဟု အနက်အဓိပ္ပါယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းထားသည်။
မှတ်ချက်။ ။စာအုပ်တို့၌ ပိုဒ်ပျက်နေ၏။ “အညံ အတ္ထံ ဌပယိံသု”၏နောက်၌ ပိုဒ်မရှိစေရ၊ အာဒိကံ၏ နောက်၌ ပိုဒ်ရှိစေ၍ ထို"အာဒိကံ”ကို “အညံအတ္ထံ”၏ ဝိသေသနအဖြစ်ဖြင့် ရှေး နိဿယ၌ အနက်ပေးသည့်အတိုင်း ကောင်းသည်။ ထို့ပြင် ဤ ပါဠိတော်အရ “နတ်တို့သည် ဇမ္ဗူဒိပ်လူများဖြစ်သော မိမိတို့လောက် သူရသတ္တိလည်းမရှိကြ၊ မေ့လည်း အလွန် မေ့လွယ်ကြသည်”ဟု မှတ်ပါ။
၂။ သုတ္တဉ္စ အညံ ။ ပေ ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ။ဤ ဝါကျကို “ရှေ့နည်းမှ တနည်း ပြသော ဝါကျ”ဟု မဓုဋီကာ၌ ကျမ်းတက်၏။ ရှေးနိဿယ၌လည်း တနည်း အနက်ဖွင့်ဟု ယူဆကာ ဝါ-သဒ္ဒါထည့်၍ အနက်ပေး၏။ မိမိကား ရှေ့၌ အဓိပ္ပါယ်ကိုသာ အကျယ်ပြခဲ့၏၊ ယခု အကျဉ်းချုပ်အနက်ကို ဖွင့်ပြသည်”ဟု ယူလိုပါသည်"ဧဝမေတ္တ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော”သည် ဆိုလိုရင်း မှတ်ချက်အနက်ကို ပြသောစကားဟုထင်၏။ အဓိပ္ပါယ်မှာ ရှေ့ အကျယ်အတိုင်းသာတည်း။ [သုတ္တဉ္စ အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ တတော အညံ သန္ဓာယ ဘဏိတံ ကတွာ ဌပယိံသု၊ တဿ အတ္ထဉ္စ အညံကတွာ ဌပယိံသူတိ ဧဝမေတ္တ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အနု။] ဤသို့ အနက် ယောဇနာပုံကို ဖွင့်ပြသော အနုဋီကာဆရာလည်း “သုတ္တဉ္ဏ”စသော ဝါကျကို တနည်း အနက်ပြဟု မယူဆပါ။ ထို့ကြောင့် “ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ”ဟု ဆိုပါသည်။
အတ္တ ဟိတာယ၊ မိမိစီးပွါးအလို့ငှါ။
ပဋိပန္နော၊ ကျင့်သော။
ဧကစ္စော၊ အချို့သော။
ပုဂ္ဂလော၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
အတ္တိ၊ ရှိ၏။
[ပုဂ္ဂလပညတ် စတုက္က ဥဒ္ဒေသ] ဣတိအာဒိဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ၊ ဤသို့ အစရှိသော သဒ္ဒါအရိပ်အရောင်ဖြင့်။
သဏှသုခုမံ၊ သိမ်မွေ့နူးညံ့သော။
ဗဟုံ၊ များစွာသော။
သုညတာဒိ အတ္ထံ*၊ သုညတာ အစရှိသော အနက်ကို။
ဝိနာသယုံ၊ ဖျက်ဆီးကြ ကုန်ပြီ။
ဝိနယဂမ္ဘီရန္တိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။
ဝိနယေ၊ ဝိနည်း၌။
ဂမ္ဘီရံ၊ နက်နဲသော။
ဧကဒေသံ၊ တစိတ်တဖို့ကို။
[မဟာပဒေသပရိဝါရာဒိံ၊ အနု။]
ဆဍ္ဍေတွာ၊ စွန့်၍။
(ကရိံသု၊ ၌စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော။ ဝါ၊ တနည်း။
ကိလေသဝိနယေန၊ ကိလေသာကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်းကြောင့်။
ဂမ္ဘီရံ၊ နက်နဲသော။
ဧကဒေသံ၊ တစိတ်တဖို့ဖြစ်သော။
သုတ္တံ၊ သုတ်ကို။
ဆဍ္ဍေတွာ၊ စွန့်၍။
(ကရိံသု-၌စပ်။)
ဣတိ အတ္ထော၊ ပတိရူပန္တိ၊ ကား။
အတ္တနော၊ ၏။
အဓိပ္ပါယာနုရူပံ၊ အလိုအားလျော်သော။
သုတ္တံ၊ သုတ်ကို။
ဝါ၊ တနည်း။
သုတ္တပတိရူပကံ၊ သုတ်အတုဖြစ်သော။
(ပတိရူပံကို ထပ်ဖွင့်သည်။)
အသုတ္တံ၊ သုတ်မဟုတ်သောပါဠိကို။
(ကရိံသု-၌စပ်။)
ဧကစ္စေ၊ အချို့သော အဓမ္မဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
အဋ္ဌကထာကဏ္ဍမေဝ၊ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍကိုသာ။
ဝိသဇ္ဇိံသု၊ စွန့်ကြကုန်ပြီ။
[ဓမ္မသင်္ဂဏီ၌ လာသော အဋ္ဌကထာကဏ္ဍကို“အတ္ထုဒ္ဓါရ”ဟုလည်း အဋ္ဌသာလိနီ၌ နာမည်တပ်ခဲ့သည်။]
ဧကစ္စေ၊ အချို့သော အဓမ္မဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
သကလံ၊ အလုံးစုံသော။
အဘိဓမ္မပိဋကံ၊ ကို။
(ဝိသဇ္ဇိံသု၊ ကုန်ပြီ။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အတ္ထုဒ္ဓါရံ အဘိဓမ္မံ ဆပ္ပကရဏန္တိ၊ ဟူ၍။
(ဒီပဝံသေ၊ ၌။)
အာဟ၊ ပြီ။
ဟိ၊ မှန်။
ကထာဝတ္ထုဿ၊ ကထာဝတ္ထုကျမ်း၏။
သဝိဝါဒတ္ထေ၊ ဝိဝါဒနှင့်တကွ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်သည်။
သတိပိ၊ ဖြစ်ပါသော်လည်း။
[ဘကဝါဒ, ပရဝါဒ ၂-ဘက်ဖြစ်သောကြောင့် "သဝိဝါဒတ္တ"ဟုဖွင့်သည်။]
**သုညတာဒိ အတ္ထံ**။ ။သုည+တာ-အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သည်၏အဖြစ်။ ဝါ အနတ္တ၊ အာဒိဖြင့် “အနိစ္စတာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ”ဟု အနူဖွင့်၏။ ဤ အာဒိဖြင့် “ဒုက္ခတာ”ကို ယူပါ။ “အတ္ထိ ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော-အချို့ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏”ဟူသော သဒ္ဒါ၏ အရိပ်အရောင်ဖြင့် “ပုဂ္ဂိုလ်ရှိသည်, သတ္တဝါရှိသည် အတ္တရှိသည်”ဟု ယူဆ၍ အနတ္တ, အနိစ္စ စသော သဏှသုခုမအနက်ကို ဖျက်ကြလေသည်။
အဝိဝါဒါနိ၊ ဝိဝါဒ မရှိကုန်သော။
ဆပ္ပကရဏာနိ၊ အဘိဓမ္မာ ၆-ကျမ်းတို့သည်။
ပဌိတဗ္ဗာနိ၊ ရွတ်ဆိုထိုက်ကုန်သည်။
သိယုံ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
တာနိ၊ ထိုအဘိဓမ္မာ ၆-ကျမ်းတို့သည်။
န ပဝတ္တန္တိ၊ အဓမ္မဝါဒီတို့၏ နှုတ်၌မဖြစ်ကုန်။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
ဒဿနတ္ထံ၊ ပြခြင်းအကျိုးငှါ။
ဆပ္ပကရဏန္တိ၊ ဟူ၍။
(ဒီပဝံသေ၊ ၌။)
ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဝါ၊ တနည်း။တတိယသင်္ဂီတိတော၊ တတိယ သင်္ဂါယနာမှ။
ပုဗ္ဗေ၊ ရှေ့၌။
ပဝတ္တမာနာနံ၊ ဖြစ်ကုန်သော အဘိဓမ္မာ ၆-ကျမ်းတို့၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းအားဖြင့်။
ဆပ္ပကရဏန္တိ၊ ဟူ၍။
(ဒီပဝံသေ) ဝုတ္တံ၊ အညာနီတိကား။
အညာနိ၊ အခြားကုန်သော။
အဘိဓမ္မပကရဏာဒီနိ၊ အဘိဓမ္မာကျမ်း အစရှိသည်တို့ကို။
(အကရိံ သု-၌စပ်။)
နာမန္တိ၊ ကား။
မဉ္ဇူသိရီတိအာဒိကံ၊ မဉ္ဇုသိရီ အစရှိသော။
ယံ(နာမံ)၊ အကြင် နာမည်သည်။
ဗုဒ္ဓါဒိပဋိသံယုတ္တံ၊ ဘုရား အစရှိသော သာဝကတို့နှင့် စပ်ယှဉ်သည်။
န ဟောတိ၊ တံ နိကာယနာမံ၊ ထို မဉ္ဇုသိရီ အစရှိသော နိကာယ်၏ အမည်ကို။
(အကံသု-၌စပ်။)
[ဒေဝတာသံယုတ်, ကောသလသံယုတ်စသည်တို့သည် ဗုဒ္ဓါဒိဝယ် အာဒိဖြင့် ယူအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် စပ်ယှဉ်၏၊ မဉ္ဇုသိရီ စသော နာမည်ကား နိကာယ်၏ နာမည်ဖြစ်သော်လည်း ဗုဒ္ဓ အစ ရှိသည်တို့နှင့် မစပ်ယှဉ်။]
လိင်္ဂန္တိ၊ ကား။
နိဝါသနပါရူပနာဒိဝိသေသကတံ၊ အထူးတလည် ပြုအပ်သော ဝတ်ခြင်း ,ရုံခြင်း အစရှိသော။
သဏ္ဌာနဝိသေသံ၊ ပုံသဏ္ဌာန်အထူးကို။
(အကံသု-၌စပ်။)
[ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းရောက်သောအခါ ဘောင်းဘီ အင်္ကျီဝတ်သော လိင်္ဂကိုလည်း တွေ့ရသည်။]
သိက္ကာဒိကံ၊ ဆိုင်း အစရှိသော။
ပရိက္ခာရံ၊ ပရိက္ခရာကို။
(အကံသု-၌စပ်။)
[သွားသောအခါ ပစ္စည်းများထည့်ဖို့ရာ ရသေ့များ သုံးစွဲသောဆိုင်းကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။]
ဌာနာဒီသု၊ ရပ်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌။
အင်္ဂဋ္ဌပနဝိသေသော၊ အင်္ဂါကြီးငယ်ကို ထားခြင်းအထူးကို။
အာကပ္ပေါ၊ အာကပ္ပ ဟူ၍။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ၏။
[အခြားနေရာဝယ် “အာကပ္ပေါ ဂမနာဒိကံ”ဟု ဆိုသော်လည်း ဤနေရာ၌ “အင်္ဂဋ္ဌပန ဝိသေသ”ကို “အာကပ္ပ”ဟု မှတ်ပါ။]
ကရဏန္တိ၊ ကား။
စီဝရသိဗ္ဗနာဒိ ကိစ္စဝိသေသော၊ သင်္ကန်းချုပ်ပုံ အစရှိသော ကိစ္စအထူးတည်း။
သင်္ကန္တိ၊ သင်္ကန္တိ ဟူသည်။
ကဿပိကေန၊ ကဿပိက မည်သော။
နိကာယေန၊ ဂိုဏ်းမှ။
ဝါ၊ တနည်း။
ဝါဒေန၊ အယူမှ။
ဘိန္နာ၊ ကွဲပြားသောဂိုဏ်းတည်း။
ဝါ၊ ကွဲပြားသော အယူတည်း။
သင်္ကန္တိကာ၊ သင်္ကန္တိကဂိုဏ်းတို့။
ဝါ၊ သင်္ကန္တိက အယူလို့။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
သင်္ကန္တိကာနံ၊ သင်္ကန္တိကဝါဒတို့၏။
ဘေဒါ၊ အကွဲအပြား ဖြစ်ကုန်သော။
သုတ္တဝါဒီ၊ သုတ္တဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်။
အနုပုဗ္ဗေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။
ဘိဇ္ဇထ၊ ကွဲကုန်ပြီ။
ဘိဇ္ဇိံသု၊ ကွဲကုန်ပြီ။
ဣတိ အတ္ထော၊ [ဘေဒါကိုကြည့်၍ သုတ္တဝါဒီကို ဗဟုဝုစ် ဟု ဆိုလိုဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့် “ဘိဇ္ဇထ”ကိုလည်း ဝစနဝိပလ္လာသ ကြံ၍ “ဘိဇ္ဇိံသု”ဟု ဖွင့်သည်။ “ဘိဇ္ဇထ”ကား တ္ထ-၏ ကာရိယ ထ-တည်း။]
ဘိန္နဝါဒေနာတိ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
(“ဝုတ္တံ ဟောတိ”၌စပ်။)
ဧတသ္မိံ၊ ဤ ထေရဝါဒ၌။
ဘိန္နာ၊ ကွဲပြားကုန်သော။
ဝါဒါ၊ ၁၇-ပါးသော ဝါဒတို့သည်။
(သန္တိ)၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဝါ၊ ဝါဒတို့၏ ကွဲပြားရာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သော၊ ထို ထေရဝါဒသည်။
ဘိန္နဝါဒေါ၊ မည်၏။
အဘိန္နေန၊ မကွဲမပြားသော။
တေန ထေရဝါဒေန၊ ထို ထေရဝါဒနှင့်။
သဟ၊ အတူတကွ။
ဝါ၊ တပေါင်းတည်း။
(ဂဏိယမာနာ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်လသော်။)
အဋ္ဌာရသ၊ ၁၈-ဝါဒတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဣတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊
ဝါ၊ တနည်း။
ဘိန္နဝါဒေနာတိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။
(အတ္ထော-၌စပ်။)
ဘိန္နာယ၊ ကွဲပြားသော။
လဒ္ဓိယာ၊ အယူအားဖြင့်။
သဗ္ဗေပိ၊ ကုန်သော။
တေ၊ ထို ဝါဒတို့သည်။
သဟ၊ အတူတကွ။
ဝါ၊ တပေါင်းတည်း။
(ဂဏိယမာနာ၊ ရေတွက်အပ်ကုန်လသော်) အဋ္ဌာရသ= ၁၈-ပါးတို့သည်။
ဟောန္တိ၊ ဣတိ အတ္ထော၊
ထေရဝါဒါနမုတ္တမောတိ ဧတ္ထိ၊ ဟူသော ဤပါဠ်၌။
ထေရ
ဣတိ၊ ထေရ ဟူသော ဤသဒ္ဒါသည်။
အဝိဘတ္တိကော၊ ဝိဘတ်မရှိသော။
နိဒ္ဒေသော၊ ညွှန်ပြအပ်သော သဒ္ဓါတည်း။
အယံ၊ ဤ ဝါဒသည်။
ထေရာနံ၊ အရှင်မဟာ ကဿပ အစရှိသော ထေရ်တို့၏။
(သန္တကော၊ ဥစ္စာတည်း။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ထေရော၊ ထေရမည်၏။
သော၊ ထိုထေရ်တို့၏ ဥစ္စာဟူသည်။
ကော၊ အဘယ်နည်း။
ဝါဒေါ၊ ဝါဒတည်း။
ထေရော၊ အရှင် မဟာကဿပ အစရှိသောထေရ်တို့၏ရှိသောထေရ်တို့၏ဝါဒသည်။ ဝါဒါနံ၊ ဝါဒတို့တွင်။ ဥတ္တမော၊ အမြတ်ဆုံးတည်း။ ဣတိအယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ ဧတ္ထ၊ ဤ"ထေရဝါဒနမုတ္တမော"ဟူသောပါဌ်၌။ အတ္ထော၊ တည်း။
**၁။သင်္ကန္တိ ။ပေ။ အတ္ထော**။ ။သင်္ကန္တိကဂိုဏ်းဟူသည် မိမိအလျင်ကွဲပြားပြီးသော ကဿပိကဂိုဏ်းမှ ကွဲလာသော ဂိုဏ်းတည်း။ ထို့ကြောင့် “ကဿပိတေန နိကာယေန ဝါဒေန ဝါ ဘိန္နာ"ဟု ဖွင့်သည်။ ဤ အဖွင့်အတိုင်း “ကဿပိကေန ဘိန္နာ”ဟု “ဘိန္နာ”ပုဒ်ကို ထည့်၍ သင်္ကန္တိ၏ ဝိသေသနအဖြစ်ဖြင့် စပ်ပါ။ “သင်္ကန္တိ” ဟု ဆိုသော်လည်း ဂါထာဖြစ်၍ က-အက္ခရာ မပါပဲ ဆိုထားသည်။ ဂိုဏ်း၏နာမည်မှာ “သင်္ကန္တိက"ဂိုဏ်းတည်း။ ထို့ကြောင့် သင်္ကန္တိကာတိ အတ္ထော”ဟု အဓိပ္ပါယတ္ထ ဖွင့်သည်။ ဤ အဓိပ္ပါယ်များနှင့် အညီ “သင်္ကန္တိနှင့် ကဿပိကေန”ကို တပုဒ်စီခွဲ၍"ဘိန္နာ"နောက်၌ ပိုဒ်ခတ်ပါ။
ဥပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်ပြီးကုန်သော။
ဝါဒေ၊ ဝါဒတို့ကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
ပရပ္ပဝါဒမထနန္တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ အာယတိံ၊ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ရာအခါမှနောင်အခါ၌။
ဥပ္ပဇ္ဇနကဝါဒနံ၊ ဖြစ်လတ္တံ့သောဝါဒတို့ကို။
ပဋိသေဓန လက္ခဏဘာဝတော၊ မဖြစ်အောင် တားမြစ်ကြောင်း လက္ခဏာ၏အဖြစ်ကြောင့်။
အာယတိ လက္ခဏန္တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
နိဒါနကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
**၁။ ပရပ္ပဝါဒ, အာယတိလက္ခဏ**။ ။ တတိယ သင်္ဂါယနာ တင်ရာအခါ၌ဖြစ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် "ပရပ္ပဝါဒ"အရ "ဥပ္ပန္နေ ဝါဒေ"ဟုဖွင့်သည်။ ထို"ပရပ္ပဝါဒ"ကိုနှိမ်နင်းကြောင်းဖြစ်သောဤကထာဝတ္ထုကျမ်းသည် တတိယသံဂါယနာတင်ပြီးရာ ကာလမှစ၍ သာသနာတော်ကွယ်သည့်တိုင်အောင် ပရပ္ပဝါဒဖြစ်လာခဲ့သော် နှိုမ်နင်းကြောင်း အမှတ်အသားဖြစ်သောကြောင့် "အာယတိလက္ခဏ"ဟု ဆိုသည်။