5-10.Tissāditherīgāthāvaṇṇanā
Tisse
V0.12 yuñjassu dhammehīti tissāya theriyā gāthāP0.12 .Tassā vatthu tissā sikkhamānāya vatthusadisaṃ .
Ayaṃ pana therī hutvā arahattaṃ pāpuṇi .
Yathā ca ayaṃ , evaṃ ito paraṃ dhīrā , vīrā , mittā , bhadrā , upasamāti pañcannaṃ therīnaṃ vatthu ekasadisameva .
Sabbāpi imā kapilavatthuvāsiniyo bodhisattassa orodhabhūtā mahāpajāpatigotamiyā saddhiṃ nikkhantā obhāsagāthāya ca arahattaṃ pattā ṭhapetvā sattamiṃ .
Sā pana obhāsagāthāya vinā pageva satthu santike laddhaṃ ovādaṃ nissāya vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇitvā udānavasena ‘‘ vīrā vīrehī ’’ ti gāthaṃ abhāsi .
Itarāpi arahattaṃ patvā –
5.
‘‘ Tisse yuñjassu dhammehi , khaṇo taṃ mā upaccagā ;
Khaṇātītā hi socanti , nirayamhi samappitā .
6.
‘‘ Dhīre nirodhaṃ phusehi , saññāvūpasamaṃ sukhaṃ ;
Ārādhayāhi nibbānaṃ , yogakkhemamanuttaraṃ .
7.
‘‘ Vīrā
M0.13 vīrehi dhammehi , bhikkhunī bhāvitindriyā ;Dhāreti antimaṃ dehaṃ , jetvā māraṃ savāhanaṃ .
8.
‘‘ Saddhāya pabbajitvāna , mitte mittaratā bhava ;
Bhāvehi kusale dhamme , yogakkhemassa pattiyā .
9.
‘‘ Saddhāya pabbajitvāna , bhadre bhadraratā bhava ;
Bhāvehi kusale dhamme , yogakkhemamanuttaraṃ .
10.
‘‘ Upasame tare oghaṃ , maccudheyyaṃ suduttaraṃ ;
Dhārehi antimaṃ dehaṃ , jetvā māraṃ savāhanan ’’ ti .
– gāthāyo abhāsiṃsu ;
Tattha yuñjassu dhammehīti samathavipassanādhammehi ariyehi bodhipakkhiyadhammehi ca yuñja yogaṃ
V0.13 karohi .Khaṇo taṃ mā upaccagāti yo evaṃ yogabhāvanaṃ na karoti , taṃ puggalaṃ patirūpadese uppattikkhaṇo , channaṃ āyatanānaṃ avekallakkhaṇo , buddhuppādakkhaṇo , saddhāya paṭiladdhakkhaṇo , sabbopi ayaṃ khaṇo atikkamati nāma .
So khaṇo taṃ mā atikkami .
Khaṇātītāti ye hi khaṇaṃ atītā , ye ca puggale so khaṇo abhīto , te nirayamhi samappitā hutvā
P0.13 socanti , tattha nibbattitvā mahādukkhaṃ paccanubhavantīti attho .Nirodhaṃ phusehīti kilesanirodhaṃ phussa paṭilabha .
Saññāvūpasamaṃ sukhaṃ , ārādhayāhi nibbānan ti kāmasaññādīnaṃ pāpasaññānaṃ upasamanimittaṃ accantasukhaṃ nibbānaṃ ārādhehi .
Vīrā vīrehi dhammehīti vīriyapadhānatāya vīrehi tejussadehi ariyamaggadhammehi bhāvitindriyā vaḍḍhitasaddhādiindriyā vīrā bhikkhunī vatthukāmehi savāhanaṃ kilesamāraṃ jinitvā āyatiṃ punabbhavābhāvato antimaṃ dehaṃ dhāretīti therī aññaṃ viya katvā attānaṃ dasseti .
Mitteti taṃ ālapati .
Mittaratāti kalyāṇamittesu abhiratā .
Tattha sakkārasammānakaraṇatā hohi .
Bhāvehi kusale dhammeti ariyamaggadhamme vaḍḍhehi .
Yogakkhemassāti arahattassa nibbānassa ca pattiyā adhigamāya .
Bhadreti
M0.14 taṃ ālapati .Bhadraratāti bhadresu sīlādidhammesu ratā abhiratā hohi .
Yogakkhemamanuttaran ti catūhi yogehi khemaṃ anupaddavaṃ anuttaraṃ nibbānaṃ , tassa pattiyā kusale bodhipakkhiyadhamme bhāvehīti attho .
Upasameti taṃ ālapati .
Tare oghaṃ maccudheyyaṃ suduttaran ti maccu ettha dhīyatīti maccudheyyaṃ , anupacitakusalasambhārehi suṭṭhu duttaranti suduttaraṃ , saṃsāramahoghaṃ tare ariyamagganāvāya tareyyāsi .
Dhārehi antimaṃ dehan ti tassa taraṇeneva antimadehadharā hohīti attho .
Tissāditherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhitā paṭhamavaggavaṇṇanā .