1. Aparāsāmātherīgāthāvaṇṇanā
Tikanipāte
V0.49M0.47 paṇṇavīsativassānītiādikā aparāya sāmāya theriyā gāthā .Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī vipassissa bhagavato kāle candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbatti .
Sā tattha kinnarehi saddhiṃ kīḷāpasutā vicarati .
Athekadivasaṃ satthā tassā kusalabījaropanatthaṃ tattha gantvā nadītīre caṅkami .
Sā bhagavantaṃ disvā haṭṭhatuṭṭhā saḷalapupphāni ādāya satthu santikaṃ gantvā vanditvā tehi pupphehi bhagavantaṃ pūjesi .
Sā tena puññakammena devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde kosambiyaṃ kulaghare nibbattitvā vayappattā sāmāvatiyā sahāyikā hutvā tassā matakāle saṃvegajātā pabbajitvā pañcavīsati vassāni cittasamādhānaṃ alabhitvā mahallikākāle sugatovādaṃ labhitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .
Tena vuttaṃ apadāne ( apa . therī 2.2.22-29)–
‘‘ Candabhāgānadītīre , ahosiṃ kinnarī tadā ;
Addasāhaṃ devadevaṃ , caṅkamantaṃ narāsabhaṃ .
‘‘ Ocinitvāna saḷalaṃ , buddhaseṭṭhassadāsahaṃ ;
Upasiṅghi mahāvīro , saḷalaṃ devagandhikaṃ .
‘‘ Paṭiggahetvā sambuddho , vipassī lokanāyako ;
Upasiṅghi mahāvīro , pekkhamānāya me tadā .
‘‘ Añjaliṃ paggahetvāna , vanditvā dvipaduttamaṃ ;
Sakaṃ
P0.46 cittaṃ pasādetvā , tato pabbatamāruhiṃ .‘‘ Ekanavutito
V0.50 kappe , yaṃ pupphamadadiṃ tadā ;Duggatiṃ nābhijānāmi , buddhapūjāyidaṃ phalaṃ .
‘‘ Kilesā jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .
Arahattaṃ
M0.48 pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena – 39.
‘‘ Paṇṇavīsati vassāni , yato pabbajitāya me ;
Nābhijānāmi cittassa , samaṃ laddhaṃ kudācanaṃ .
40.
‘‘ Aladdhā cetaso santiṃ , citte avasavattinī ;
Tato saṃvegamāpādiṃ , saritvā jinasāsanaṃ .
41.
‘‘ Bahūhi dukkhadhammehi , appamādaratāya me ;
Taṇhakkhayo anuppatto , kataṃ buddhassa sāsanaṃ ;
Ajja me sattamī ratti , yato taṇhā visositā ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
Tattha cittassa saman ti cittassa vūpasamaṃ , cetosamathamaggaphalasamādhīti attho .
Tatoti tasmā cittavasaṃ vattetuṃ asamatthabhāvato .
Saṃvegamāpādin ti satthari dharantepi pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pāpetuṃ asakkontī pacchā kathaṃ pāpayissāmīti saṃvegaṃ ñāṇutrāsaṃ āpajjiṃ .
Saritvā jinasāsanan ti kāṇakacchapopamādisatthuovādaṃ ( saṃ . ni .5.1117; ma . ni .3.252) anussaritvā .
Sesaṃ vuttanayameva .
Aparāsāmātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .