3. Sīhātherīgāthāvaṇṇanā
Ayoniso manasikārātiādikā sīhāya theriyā gāthā
P0.79 .Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ sīhasenāpatino bhaginiyā dhītā hutvā nibbatti .
Tassā ‘‘ mātulassa nāmaṃ karomā ’’ ti sīhāti nāmaṃ akaṃsu .
Sā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthārā sīhassa senāpatino dhamme desiyamāne taṃ dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā mātāpitaro anujānāpetvā pabbaji .
Pabbajitvā ca vipassanaṃ ārabhitvāpi bahiddhā puthuttārammaṇe vidhāvantaṃ cittaṃ nivattetuṃ asakkontī satta saṃvaccharāni micchāvitakkehi bādhīyamānā cittassādaṃ alabhantī ‘‘ kiṃ me iminā pāpajīvitena
V0.88 , ubbandhitvā marissāmī ’’ ti pāsaṃ gahetvā rukkhasākhāyaṃ laggitvā taṃ attano kaṇṭhe paṭimuñcantī pubbāciṇṇavasena vipassanāya cittaṃ abhinīhari , antimabhavikatāya pāsassa bandhanaṃ gīvaṭṭhāne ahosi , ñāṇassa paripākaṃ gatattā sā tāvadeva vipassanaṃ vaḍḍhetvā sahaM0.82 paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .Arahattaṃ pattasamakālameva ca pāsabandho gīvato muccitvā vinivatti .
Sā arahatte patiṭṭhitā udānavasena –
77.
‘‘ Ayoniso manasikārā , kāmarāgena aṭṭitā ;
Ahosiṃ uddhatā pubbe , citte avasavattinī .
78.
‘‘ Pariyuṭṭhitā klesehi , subhasaññānuvattinī ;
Samaṃ cittassa na labhiṃ , rāgacittavasānugā .
79.
‘‘ Kisā paṇḍu vivaṇṇā ca , satta vassāni cārihaṃ ;
Nāhaṃ divā vā rattiṃ vā , sukhaṃ vindiṃ sudukkhitā .
80.
‘‘ Tato rajjuṃ gahetvāna , pāvisiṃ vanamantaraṃ ;
Varaṃ me idha ubbandhaṃ , yañca hīnaṃ punācare .
81.
‘‘ Daḷhapāsaṃ karitvāna , rukkhasākhāya bandhiya ;
Pakkhipiṃ pāsaṃ gīvāyaṃ , atha cittaṃ vimucci me ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
Tattha ayoniso manasikārāti anupāyamanasikārena , asubhe subhanti vipallāsaggāhena .
Kāmarāgena aṭṭitāti kāmaguṇesu chandarāgena pīḷitā .
Ahosiṃ uddhatā pubbe , citte avasavattinīti pubbe mama citte mayhaṃ vase avattamāne
P0.80 uddhatā nānārammaṇe vikkhittacittā asamāhitā ahosiṃ .Pariyuṭṭhitā klesehi , subhasaññānuvattinīti pariyuṭṭhānapattehi kāmarāgādikilesehi abhibhūtā
V0.89 rūpādīsu subhanti pavattāya kāmasaññāya anuvattanasīlā .Samaṃ cittassa na labhiṃ , rāgacittavasānugāti kāmarāgasampayuttacittassa vasaṃ anugacchantī īsakampi cittassa samaṃ cetosamathaṃ cittekaggataṃ na labhiṃ .
Kisā paṇḍu vivaṇṇā cāti evaṃ ukkaṇṭhitabhāvena kisā dhamanisanthatagattā uppaṇḍuppaṇḍukajātā tato eva vivaṇṇā vigatachavivaṇṇā ca hutvā .
Satta vassānīti satta saṃvaccharāni .
Cārihan ti cariṃ ahaṃ .
Nāhaṃ divā vā
M0.83 rattiṃ vā , sukhaṃ vindiṃ sudukkhitāti evamahaṃ sattasu saṃvaccharesu kilesadukkhena dukkhitā ekadāpi divā vā rattiṃ vā samaṇasukhaṃ na paṭilabhiṃ .Tatoti kilesapariyuṭṭhānena samaṇasukhālābhabhāvato .
Rajjuṃ gahetvāna pāvisiṃ , vanamantaran ti pāsarajjuṃ ādāya vanantaraṃ pāvisiṃ .
Kimatthaṃ pāvisīti ce āha –
‘‘ varaṃ me idha ubbandhaṃ , yañca hīnaṃ punācare ’’ ti yadahaṃ samaṇadhammaṃ kātuṃ asakkontī hīnaṃ gihibhāvaṃ puna ācare ācareyyaṃ anutiṭṭheyyaṃ , tato sataguṇena sahassaguṇena imasmiṃ vanantare ubbandhaṃ bandhitvā maraṇaṃ me varaṃ seṭṭhanti attho .
Atha cittaṃ vimucci meti yadā rukkhasākhāya bandhapāsaṃ gīvāyaṃ pakkhipi , atha tadanantarameva vuṭṭhānagāminivipassanāmaggena ghaṭitattā maggapaṭipāṭiyā sabbāsavehi mama cittaṃ vimucci vimuttaṃ ahosīti .
Sīhātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .