15. Cattālīsanipāto

1. Isidāsītherīgāthāvaṇṇanā

CattālīsanipāteM0.267V0.283 nagaramhi kusumanāmetiādikā isidāsiyā theriyā gāthā .

Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave purisattabhāve ṭhatvā vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī carimabhavato sattame bhave akalyāṇasannissayena paradārikakammaṃ katvā , kāyassa bhedā niraye nibbattitvā tattha bahūni vassasatāni niraye paccitvā , tato cutā tīsu jātīsu tiracchānayoniyaṃ nibbattitvā tato cutā dāsiyā kucchismiṃ napuṃsako hutvā nibbatti .

Tato pana cutā ekassa daliddassa sākaṭikassa dhītā hutvā nibbatti .

Taṃ vayappattaṃ giridāso nāma aññatarassa satthavāhassa putto attano bhariyaṃ katvā gehaṃ ānesi .

Tassa ca bhariyā atthi sīlavatī kalyāṇadhammā .

Tassaṃ issāpakatā sāmino tassā viddesanakammaṃ akāsi .

Sā tattha yāvajīvaṃ ṭhatvā kāyassa bhedā imasmiṃ buddhuppāde ujjeniyaṃ kulapadesasīlācārādiguṇehi abhisammatassa vibhavasampannassaP0.261 seṭṭhissa dhītā hutvā nibbatti , isidāsī tissā nāmaṃ ahosi .

Taṃ vayappattakāle mātāpitaro kularūpavayavibhavādisadisassa aññatarassa seṭṭhiputtassa adaṃsu .

Sā tassa gehe patidevatā hutvā māsamattaṃ vasi .

Athassā kammabalena sāmiko virattarūpo hutvā taṃ gharato nīhari .

Taṃ sabbaṃ pāḷito eva viññāyati .

Tesaṃ tesaṃ pana sāmikānaṃ aruccaneyyatāya saṃvegajātā pitaraṃ anujānāpetvā , jinadattāya theriyā santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karontī nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā , phalasukhena nibbānasukhena ca vītināmentī ekadivasaṃ pāṭaliputtanagare piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā mahāgaṅgāyaṃ vālukapuline nisīditvā bodhittheriyā nāma attano sahāyattheriyā pubbapaṭipattiṃ pucchitā tamatthaṃ gāthābandhavasena vissajjesi ‘‘ ujjeniyā puravare ’’ tiādinā .

Tesaṃ pana pucchāvissajjanānaṃ sambandhaṃ dassetuṃ –

402.

‘‘ Nagaramhi kusumanāme , pāṭaliputtamhi pathaviyā maṇḍe ;

Sakyakulakulīnāyo , dve bhikkhuniyo hi guṇavatiyo .

403.

‘‘ IsidāsīM0.268V0.284 tattha ekā , dutiyā bodhīti sīlasampannā ca ;

Jhānajjhāyanaratāyo , bahussutāyo dhutakilesāyo .

404.

‘‘ Tā piṇḍāya caritvā , bhattatthaṃ kariya dhotapattāyo ;

Rahitamhi sukhanisinnā , imā girā abbhudīresun ’’ ti .

–

Imā tisso gāthā saṅgītikārehi ṭhapitā .

405.

‘‘ Pāsādikāsi ayye , isidāsi vayopi te aparihīno ;

Kiṃ disvāna byālikaṃ , athāsi nekkhammamanuyuttā .

406.

‘‘ Evamanuyuñjiyamānā sā , rahite dhammadesanākusalā ;

Isidāsī vacanamabravi , suṇa bodhi yathāmhi pabbajitā .

Ito paraṃ vissajjanagāthā .

407.

‘‘ UjjeniyāP0.262 puravare , mayhaṃ pitā sīlasaṃvuto seṭṭhi ;

Tassamhi ekadhītā , piyā manāpā ca dayitā ca .

408.

‘‘ Atha me sāketato varakā , āgacchumuttamakulīnā ;

Seṭṭhī pahūtaratano , tassa mamaṃ suṇumadāsi tāto .

409.

‘‘ Sassuyā sasurassa ca , sāyaṃ pātaṃ paṇāmamupagamma ;

Sirasā karomi pāde , vandāmi yathāmhi anusiṭṭhā .

410.

‘‘ Yā mayhaṃ sāmikassa , bhaginiyo bhātuno parijano vā ;

Tamekavarakampi disvā , ubbiggā āsanaṃ demi .

411.

‘‘ AnnenaV0.285 ca pānena ca , khajjena ca yañca tattha sannihitaṃ ;

Chādemi upanayāmi ca , demi ca yaṃ yassa patirūpaṃ .

412.

‘‘ Kālena upaṭṭhahitvā , gharaṃ samupagamāmi ummāre ;

Dhovantī hatthpāde , pañjalikā sāmikamupemi .

413.

‘‘ Kocchaṃ pasādaṃ añjaniñca , ādāsakañca gaṇhitvā ;

Parikammakārikā viya , sayameva patiṃ vibhūsemi .

414.

‘‘ Sayameva odanaṃ sādhayāmi , sayameva bhājanaṃ dhovantī ;

Mātāva ekaputtakaṃ , tathā bhattāraṃ paricarāmi .

415.

‘‘ EvaṃM0.269 maṃ bhattikataṃ , anurattaṃ kārikaṃ nihatamānaṃ ;

Uṭṭhāyikaṃ analasaṃ , sīlavatiṃ dussate bhattā .

416.

‘‘ So mātarañca pitarañca , bhaṇati āpucchahaṃ gamissāmi ;

Isidāsiyā na saha vacchaṃ , ekāgārehaṃ saha vatthuṃ .

417.

‘‘ Mā evaṃ putta avaca , isidāsī paṇḍitā paribyattā ;

Uṭṭhāyikā analasā , kiṃ tuyhaṃ na rocate putta .

418.

‘‘ Na ca me hiṃsati kiñci , na cahaṃ isidāsiyā saha vacchaṃ ;

Dessāva me alaṃ me , apucchāhaṃ gamissāmi .

419.

‘‘ Tassa vacanaṃ suṇitvā , sassu sasuro ca maṃ apucchiṃsu ;

KissaP0.263 tayā aparaddhaṃ , bhaṇa vissaṭṭhā yathābhūtaṃ .

420.

‘‘ Napihaṃ aparajjhaṃ kiñci , napi hiṃsemi na bhaṇāmi dubbacanaṃ ;

Kiṃ sakkā kātuyye , yaṃ maṃ viddessate bhattā .

421.

‘‘ TeV0.286 maṃ pitugharaṃ paṭinayiṃsu , vimanā dukhena adhibhūtā ;

Puttamanurakkhamānā , jitāmhase rūpiniṃ lakkhiṃ .

422.

‘‘ Atha maṃ adāsi tāto , aḍḍhassa gharamhi dutiyakulikassa ;

Tato upaḍḍhasuṅkena , yena maṃ vindatha seṭṭhi .

423.

‘‘ Tassapi gharamhi māsaṃ , avasiṃ atha sopi maṃ paṭiccharayi ;

Dāsīva upaṭṭhahantiṃ , adūsikaṃ sīlasampannaṃ .

424.

‘‘ Bhikkhāya ca vicarantaṃ , damakaṃ dantaṃ me pitā bhaṇati ;

Hohisi me jāmātā , nikkhipa poṭṭhiñca ghaṭikañca .

425.

‘‘ Sopi vasitvā pakkhaṃ , atha tātaṃ bhaṇati ‘ dehi me poṭṭhiṃ ;

Ghaṭikañca mallakañca , punapi bhikkhaṃ carissāmi ’.

426.

‘‘ Atha naṃ bhaṇatī tāto , ammā sabbo ca me ñātigaṇavaggo ;

Kiṃ te na kīrati idha , bhaṇa khippaṃ taṃ te karihiti .

427.

‘‘ Evaṃ bhaṇito bhaṇati , yadi me attā sakkoti alaṃ mayhaṃ ;

Isidāsiyā na saha vacchaṃ , ekagharehaṃ saha vatthuṃ .

428.

‘‘ VissajjitoM0.270 gato so , ahampi ekākinī vicintemi ;

Āpucchitūna gacchaṃ , marituye vā pabbajissaṃ vā .

429.

‘‘ AthaP0.264 ayyā jinadattā , āgacchī gocarāya caramānā ;

Tāta kulaṃ vinayadharī , bahussutā sīlasampannā .

430.

‘‘ Taṃ disvāna amhākaṃ , uṭṭhāyāsanaṃ tassā paññāpayiṃ ;

Nisinnāya ca pāde , vanditvā bhojanamadāsiṃ .

431.

‘‘ AnnenaV0.287 ca pānena ca , khajjena ca yañca tattha sannihitaṃ ;

Santappayitvā avacaṃ , ayye icchāmi pabbajituṃ .

432.

‘‘ Atha maṃ bhaṇatī tāto , idheva puttaka carāhi tvaṃ dhammaṃ ;

Annena ca pānena ca , tappaya samaṇe dvijātī ca .

433.

‘‘ Athahaṃ bhaṇāmi tātaṃ , rodantī añjaliṃ paṇāmetvā ;

Pāpañhi mayā pakataṃ , kammaṃ taṃ nijjaressāmi .

434.

‘‘ Atha maṃ bhaṇatī tāto , pāpuṇa bodhiñca aggadhammañca ;

Nibbānañca labhassu , yaṃ sacchikarī dvipadaseṭṭho .

435.

‘‘ Mātāpitū abhivāda , yitvā sabbañca ñātigaṇavaggaṃ ;

Sattāhaṃ pabbajitā , tisso vijjā aphassayiṃ .

436.

‘‘ Jānāmi attano satta , jātiyo yassayaṃ phalavipāko ;

Taṃ tava ācikkhissaṃ , taṃ ekamanā nisāmehi .

437.

‘‘ Nagaramhi erakacche , suvaṇṇakāro ahaṃ pahūtadhano ;

Yobbanamadena matto , so paradāraṃ asevihaṃ .

438.

‘‘ Sohaṃ tato cavitvā , nirayamhi apaccisaṃ ciraṃ ;

Pakko tato ca uṭṭhahitvā , makkaṭiyā kucchimokkamiṃ .

439.

‘‘ Sattāhajātakaṃ maṃ , mahākapi yūthapo nillacchesi ;

Tassetaṃ kammaphalaṃ , yathāpi gantvāna paradāraṃ .

440.

‘‘ Sohaṃ tato cavitvā , kālaṃ karitvā sindhavāraññe ;

KāṇāyaP0.265 ca khañjāya ca , eḷakiyā kucchimokkamiṃ .

441.

‘‘ DvādasaM0.271V0.288 vassāni ahaṃ , nillacchito dārake parivahitvā ;

Kimināvaṭṭo akallo , yathāpi gantvāna paradāraṃ .

442.

‘‘ Sohaṃ tato cavitvā , govāṇijakassa gāviyā jāto ;

Vaccho lākhātambo , nillacchito dvādase māse .

443.

‘‘ Voḍhūna naṅgalamahaṃ , sakaṭañca dhārayāmi ;

Andhovaṭṭo akallo , yathāpi gantvāna paradāraṃ .

444.

‘‘ Sohaṃ tato cavitvā , vīthiyā dāsiyā ghare jāto ;

Neva mahilā na puriso , yathāpi gantvāna paradāraṃ .

445.

‘‘ Tiṃsativassamhi mato , sākaṭikakulamhi dārikā jātā ;

Kapaṇamhi appabhoge , dhanikapurisapātabahulamhi .

446.

‘‘ Taṃ maṃ tato satthavāho , ussannāya vipulāya vaḍḍhiyā ;

Okaḍḍhati vilapantiṃ , acchinditvā kulagharasmā .

447.

‘‘ Atha soḷasame vasse , disvā maṃ pattayobbanaṃ kaññaṃ ;

Orundhatassa putto , giridāso nāma nāmena .

448.

‘‘ Tassapi aññā bhariyā , sīlavatī guṇavatī yasavatī ca ;

Anurattā bhattāraṃ , tassāhaṃ viddesanamakāsiṃ .

449.

‘‘ Tassetaṃ kammaphalaṃ , yaṃ maṃ apakīritūna gacchanti ;

Dāsīva upaṭṭhahantiṃ , tassapi anto kato mayā ’’ ti .

Tattha nagaramhi kusumanāmeti ‘‘ kusumapuran ’’ ti evaṃ kusumasaddena gahitanāmake nagare , idāni taṃ nagaraṃ pāṭaliputtamhīti sarūpato dasseti .

Pathaviyā maṇḍeti sakalāya pathaviyā maṇḍabhūte .

Sakyakulakulīnāyoti sakyakule kuladhītaro , sakyaputtassa bhagavato sāsane pabbajitatāya evaṃ vuttaṃ .

TatthātiV0.289 tāsu dvīsu bhikkhunīsu .

Bodhīti evaṃnāmikā therī .

Jhānajjhāyanaratāyoti lokiyalokuttarassa jhānassa jhāyane abhiratā .

Bahussutāyoti pariyattibāhusaccenaP0.266 bahussutā .

Dhutakilesāyoti aggamaggena sabbaso samugghātitakilesā .

Bhattatthaṃ kariyātiM0.272 bhattakiccaṃ niṭṭhāpetvā .

Rahitamhīti janarahitamhi vivittaṭṭhāne .

Sukhanisinnāti pabbajjāsukhena vivekasukhena ca sukhanisinnā .

Imā girāti idāni vuccamānā sukhā lāpanā .

Abbhudīresun ti pucchāvissajjanavasena kathayiṃsu .

‘‘ Pāsādikāsī ’’ ti gāthā bodhittheriyā pucchāvasena vuttā .

‘‘ Evamanuyuñjiyamānā ’’ ti gāthā saṅgītikāreheva vuttā .

‘‘ Ujjeniyā ’’ tiādikā hi sabbāpi isidāsiyāva vuttā .

Tattha pāsādikāsīti rūpasampattiyā passantānaṃ pasādāvahā asi .

Vayopi te aparihīnoti tuyhaṃ vayopi na parihīno , paṭhamavaye ṭhitāsīti attho .

Kiṃ disvāna byālikan ti kīdisaṃ byālikaṃ dosaṃ gharāvāse ādīnavaṃ disvā .

Athāsi nekkhammamanuyuttāti athāti nipātamattaṃ , nekkhammaṃ pabbajjaṃ anuyuttā asi .

Anuyuñjiyamānāti pucchiyamānā , sā isidāsīti yojanā .

Rahiteti suññaṭṭhāne .

Suṇa bodhi yathāmhi pabbajitāti bodhittheri ahaṃ yathā pabbajitā amhi , taṃ taṃ purāṇaṃ suṇa suṇāhi .

Ujjeniyā puravareti ujjenīnāmake avantiraṭṭhe uttamanagare .

Piyāti ekadhītubhāvena piyāyitabbā .

Manāpāti sīlācāraguṇena manavaḍḍhanakā .

Dayitāti anukampitabbā .

Athāti pacchā mama vayappattakāle .

Me sāketato varakāti sāketanagarato mama varakā maṃ vārentā āgacchuṃ .

Uttamakulīnāti tasmiṃ nagare aggakulikā , yena te pesitā , so seṭṭhi pahūtaratano .

Tassa mamaṃ suṇhamadāsi tātoti tassa sāketaseṭṭhino suṇisaṃ puttassa bhariyaṃ katvā mayhaṃ pitā maṃ adāsi .

Sāyaṃ pātan ti sāyanhe pubbaṇhe ca .

Paṇāmamupagamma sirasā karomīti sassuyā sasurassa caP0.267 santikaṃ upagantvā sirasā paṇāmaṃ karomi , tesaṃ pāde vandāmi .

Yathāmhi anusiṭṭhāti tehi yathā anusiṭṭhā amhi , tathā karomi , tesaṃ anusiṭṭhiṃ na atikkamāmi .

TamekavarakampītiV0.290 ekavallabhampi .

Ubbiggāti tasantā .

Āsanaṃ demīti yassa puggalassa yaṃ anucchavikaṃ , taṃ tassa demi .

TatthātiM0.273 parivesanaṭṭhāne .

Sannihitan ti sajjitaṃ hutvā vijjamānaṃ .

Chādemīti upacchādemi , upacchādetvā upanayāmi ca , upanetvā demi , dentīpi yaṃ yassa patirūpaṃ , tadeva demīti attho .

Ummāreti dvāre .

Dhovantī hatthapādeti hatthapāde dhovinī āsiṃ , dhovitvā gharaṃ samupagamāmīti yojanā .

Kocchan ti massūnaṃ kesānañca ullikhanakocchaṃ .

Pasādan ti gandhacuṇṇādimukhavilepanaṃ .

‘‘ Pasādhanan ’’ tipi pāṭho , pasādhanabhaṇḍaṃ .

Añjanin ti añjananāḷiṃ .

Parikammakārikā viyāti aggakulikā vibhavasampannāpi patiparicārikā ceṭikā viya .

Sādhayāmīti pacāmi .

Bhājanan ti lohabhājanañca .

Dhovantī paricarāmīti yojanā .

Bhattikatan ti katasāmibhatikaṃ .

Anurattan ti anurattavantiṃ .

Kārikan ti tassa tasseva iti kattabbassa kārikaṃ .

Nihatamānan ti apanītamānaṃ .

Uṭṭhāyikan ti uṭṭhānavīriyasampannaṃ .

Analasan ti tato eva akusītaṃ .

Sīlavatin ti sīlācārasampannaṃ .

Dussateti dussati , kujjhitvā bhaṇati .

Bhaṇati āpucchahaṃ gamissāmīti ‘‘ ahaṃ tumhe āpucchitvā yattha katthaci gamissāmī ’’ ti so mama sāmiko attano mātarañca pitarañca bhaṇati .

Kiṃ bhaṇatīti ce āha –

‘‘ isidāsiyā na saha vacchaṃ , ekāgārehaṃ saha vatthun ’’ ti .

Tattha vacchan ti vasissaṃ .

Dessāti appiyā .

Alaṃ meti payojanaṃ me tāya itthīti atthoP0.268 .

Apucchāhaṃ gamissāmīti yadi me tumhe tāya saddhiṃ saṃvāsaṃ icchatha , ahaṃ tumhe apucchitvā videsaṃ pakkamissāmi .

TassātiV0.291 mama bhattuno .

Kissāti kiṃ assa tava sāmikassa .

Tayā aparaddhaṃ byālikaṃ kataṃ .

Napihaṃ aparajjhan ti napi ahaṃ tassa kiñci aparajjhiṃ .

Ayameva vā pāṭho .

Napi hiṃsemīti napi bādhemi .

Dubbacanan ti duruttavacanaṃ .

Kiṃ sakkā kātuyyeti kiṃ mayā kātuṃ ayye sakkā .

Yaṃ maṃ viddessate bhattāti yasmā akāraṇeneva bhattā mayhaṃ viddessate viddessaṃ cittappakopaṃ karoti .

VimanātiM0.274 domanassikā .

Puttamanurakkhamānāti attano puttaṃ mayhaṃ sāmikaṃ cittamanurakkhaṇena anurakkhantā .

Jitāmhase rūpiniṃ lakkhin ti jitā amhase jitā vatāmha rūpavatiṃ siriṃ , manussavesena carantiyā siridevatāya parihīnā vatāti attho .

Aḍḍhassa gharamhi dutiyakulikassāti paṭhamasāmikaṃ upādāya dutiyassa aḍḍhassa kulaputtassa gharamhi maṃ adāsi , dento ca tato paṭhamasuṅkato upaḍḍhasuṅkena adāsi .

Yena maṃ vindatha seṭṭhīti yena suṅkena maṃ paṭhamaṃ seṭṭhi vindatha paṭilabhi , tato upaḍḍhasuṅkenāti yojanā .

Sopīti dutiyasāmikopi .

Maṃ paṭiccharayīti maṃ nīhari , so maṃ gehato nikkaḍḍhi .

Upaṭṭhahantin ti dāsī viya upaṭṭhahantiṃ upaṭṭhānaṃ karontiṃ .

Adūsikan ti adubbhanakaṃ .

Damakan ti kāruññādhiṭṭhānatāya paresaṃ cittassa damakaṃ .

Yathā pare kiñci dassanti , evaṃ attano kāyaṃ vācañcaP0.269 dantaṃ vūpasantaṃ katvā paradattabhikkhāya vicaraṇakaṃ .

Jāmātāti duhitupati .

Nikkhipa poṭṭhiñca ghaṭikañcāti tayā paridahitaṃ pilotikākhaṇḍañca bhikkhākapālañca chaḍḍehi .

Sopi vasitvā pakkhan ti sopi bhikkhako puriso mayā saddhiṃ addhamāsamattaṃ vasitvā pakkāmi .

Atha naṃ bhaṇatī tātoti taṃ bhikkhakaṃ mama pitā mātā sabbo ca me ñātigaṇo vaggavaggoV0.292 hutvā bhaṇati .

Kathaṃ ?

Kiṃ te na kīrati idha tuyhaṃ kiṃ nāma na kirati na sādhiyati , bhaṇa khippaṃ .

Taṃ te karihitīti taṃ tuyhaṃ karissati .

Yadi me attā sakkotīti yadi mayhaṃ attā attādhīno bhujisso ca hoti , alaṃ mayhaṃ isidāsiyā tāya payojanaṃ natthi , tasmā na saha vacchaṃ na saha vasissaṃ , ekaghare ahaṃ tāya saha vatthunti yojanā .

Vissajjito gato soti so bhikkhako pitarā vissajjito yathāruci gato .

Ekākinīti ekikāva .

Āpucchitūna gacchan tiM0.275 mayhaṃ pitaraṃ vissajjetvā gacchāmi .

Marituyeti marituṃ .

Vāti vikappatthe nipāto .

Gocarāyāti bhikkhāya , tāta-kulaṃ āgacchīti yojanā .

Tan ti taṃ jinadattattheriṃ .

Uṭṭhāyāsanaṃ tassā paññāpayin ti uṭṭhahitvā āsanaṃ tassā theriyā paññāpesiṃ .

Idhevāti imasmiṃ eva gehe ṭhitā .

Puttakāti sāmaññavohārena dhītaraṃ anukampento ālapati .

Carāhi tvaṃ dhamman ti tvaṃ pabbajitvā caritabbaṃ brahmacariyādidhammaṃ cara .

Dvijātīti brāhmaṇajātī .

Nijjaressāmīti jīrāpessāmi vināsessāmi .

Bodhin ti saccābhisambodhiṃ , maggañāṇanti attho .

Aggadhamman ti phaladhammaṃ , arahattaṃ .

Yaṃ sacchikarīP0.270 dvipadaseṭṭhoti yaṃ maggaphalanibbānasaññitaṃ lokuttaradhammaṃ dvipadānaṃ seṭṭho sammāsambuddho sacchi akāsi , taṃ labhassūti yojanā .

Sattāhaṃ pabbajitāti pabbajitā hutvā sattāhena .

Aphassayin ti phusiṃ sacchākāsiṃ .

Yassayaṃ phalavipākoti yassa pāpakammassa , ayaṃ sāmikassa amanāpabhāvasaṅkhāto nissandaphalabhūtoV0.293 vipāko .

Taṃ tava ācikkhissan ti taṃ kammaṃ tava kathessāmi .

Tan ti ācikkhiyamānaṃ tameva kammaṃ , taṃ vā mama vacanaṃ .

Ekamanāti ekaggamanā .

Ayameva vā pāṭho .

Nagaramhi erakaccheti evaṃnāmake nagare .

So paradāraṃ asevihan ti so ahaṃ parassa dāraṃ aseviṃ .

Ciraṃ pakkoti bahūni vassasatasahassāni nirayagginā daḍḍho .

Tato ca uṭṭhahitvāti tato nirayato vuṭṭhito cuto .

Makkaṭiyā kucchimokkamin ti vānariyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhiṃ .

Yūthapoti yūthapati .

Nillacchesīti purisabhāvassa lakkhaṇabhūtāni bījakāni nillacchesi nīhari .

Tassetaṃ kammaphalan ti tassa mayhaṃ etaṃ atīte katassa kammassa phalaṃ .

Yathāpi gantvāna paradāran ti yathā taṃ paradāraṃ atikkamitvā .

TatotiM0.276 makkaṭayonito .

Sindhavāraññeti sindhavaraṭṭhe araññaṭṭhāne .

Eḷakiyāti ajiyā .

Dārake parivahitvāti piṭṭhiṃ āruyha kumārake vahitvā .

Kimināvaṭṭoti abhijātaṭṭhāne kimiparigatova hutvā aṭṭo aṭṭito .

Akalloti gilāno , ahosīti vacanaseso .

Govāṇijakassāti gāviyo vikkiṇitvā jīvakassa .

Lākhātamboti lākhārasarattehi viya tambehi lomehi samannāgato .

Voḍhūnāti vahitvā .

Naṅgalan ti sīraṃ , sakaṭañca dhārayāmīti atthoP0.271 .

Andhovaṭṭoti kāṇova hutvā aṭṭo pīḷito .

Vīthiyāti nagaravīthiyaṃ .

Dāsiyā ghare jātoti gharadāsiyā kucchimhi jāto .

‘‘ Vaṇṇadāsiyā ’’ tipi vadanti .

Neva mahilā na purisoti itthīpi purisopi na homi , jātinapuṃsakoti attho .

TiṃsativassamhiV0.294 matoti napuṃsako hutvā tiṃsavassakāle mato .

Sākaṭikakulamhīti sūtakakule .

Dhanikapurisapātabahulamhīti iṇāyikānaṃ purisānaṃ adhipatanabahule bahūhi iṇāyikehi abhibhavitabbe .

Ussannāyāti upacitāya .

Vipulāyāti mahatiyā .

Vaḍḍhiyāti iṇavaḍḍhiyā .

Okaḍḍhatīti avakaḍḍhati .

Kulagharasmāti mama jātakulagehato .

Orundhatassa puttoti assa satthavāhassa putto , mayi paṭibaddhacitto nāmena giridāso nāma avarundhati attano pariggahabhāvena gehe karoti .

Anurattā bhattāran ti bhattāraṃ anuvattikā .

Tassāhaṃ viddesanamakāsin ti tassa bhattuno taṃ bhariyaṃ sapattiṃ viddesanakammaṃ akāsiṃ .

Yathā taṃ so kujjhati , evaṃ paṭipajjiṃ .

YaṃM0.277 maṃ apakīritūna gacchantīti yaṃ dāsī viya sakkaccaṃ upaṭṭhahantiṃ maṃ tattha tattha patino apakiritvā chaḍḍetvā anapekkhā apagacchanti .

Etaṃ tassā mayhaṃ tadā katassa paradārikakammassa sapattiṃ viddesanakammassa ca nissandaphalaṃ .

Tassapi anto kato mayāti tassapi tathā anunayapāpakakammassa dāruṇassa pariyanto idāni mayā aggamaggaṃ adhigacchantiyā kato , ito paraṃ kiñci dukkhaṃ natthīti .

Yaṃ panettha antarantarā na vibhattaṃ , taṃ vuttanayattā uttānatthameva .

Isidāsītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Cattālīsanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Therīgāthā-aṭṭhakathā

Therīgāthā-aṭṭhakathā