12. Dhammadinnātherīgāthāvaṇṇanā

Chandajātā avasāyīti dhammadinnātheriyā gāthā .

Sā kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare parādhīnavuttikā hutvā jīvantī nirodhato vuṭṭhitassa aggasāvakassa pūjāsakkārapubbakaṃ dānaṃ datvā devaloke nibbattā .

Tato cavitvā devamanussesu saṃsarantī phussassa bhagavato kāle satthu vemātikabhātikānaṃ kammikassa geheP0.16 vasamānā dānaṃ paṭicca ‘‘ ekaṃ dehī ’’ ti sāmikena vutte dve dentī , bahuṃ puññaṃ katvā kassapabuddhakāle kikissa kāsikarañño gehe paṭisandhiṃ gahetvā sattannaṃ bhaginīnaṃ abbhantarā hutvā vīsativassasahassāni brahmacariyaṃ caritvā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde rājagahe kulagehe nibbattitvā vayappattā visākhassa seṭṭhino gehaṃ gatā .

Athekadivasaṃ visākho seṭṭhi satthu santike dhammaṃ sutvā anāgāmī hutvā gharaṃ gantvā pāsādaṃ abhiruhanto sopānamatthake ṭhitāya dhammadinnāya pasāritahatthaṃ anālambitvāva pāsādaṃ abhiruhitvā bhuñjamānopiM0.17 tuṇhībhūtova bhuñji .

Dhammadinnā taṃ upadhāretvā ,‘‘ ayyaputta , kasmā tvaṃ ajja mama hatthaṃ nālambi , bhuñjamānopi na kiñci kathesi , atthi nu kho koci mayhaṃ doso ’’ ti āha .

Visākho ‘‘ dhammadinne , na te doso atthi , ahaṃ pana ajja paṭṭhāya itthisarīraṃ phusituṃ āhāre ca lolabhāvaṃ kātuṃ anaraho , tādiso mayā dhammo paṭividdho .

Tvaṃ pana sace icchasi , imasmiṃyeva gehe vasa .

No ce icchasi , yattakena dhanena te attho , tattakaṃ gahetvā kulagharaṃ gacchāhī ’’ ti āha .

‘‘ Nāhaṃ , ayyaputta , tayā vantavamanaṃ ācamissāmi , pabbajjaṃ me anujānāhī ’’ ti .

Visākho ‘‘ sādhu , dhammadinne ’’ ti taṃ suvaṇṇasivikāya bhikkhuniupassayaṃ pesesi .

Sā pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā katipāhaṃ tatthaV0.17 vasitvā vivekavāsaṃ vasitukāmā ācariyupajjhāyānaṃ santikaṃ gantvā ,‘‘ ayyā , ākiṇṇaṭṭhāne mayhaṃ cittaṃ na ramati , gāmakāvāsaṃ gacchāmī ’’ ti āha .

Bhikkhuniyo taṃ gāmakāvāsaṃ nayiṃsu .

Sā tattha vasantī atīte madditasaṅkhāratāya na cirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .

Tena vuttaṃ apadāne ( apa . therī 2.3.95-130)–

‘‘ Padumuttaro nāma jino , sabbadhammāna pāragū ;

Ito satasahassamhi , kappe uppajji nāyako .

‘‘ Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ , kule aññatare ahuṃ ;

Parakammakārī āsiṃ , nipakā sīlasaṃvutā .

‘‘ Padumuttarabuddhassa , sujāto aggasāvako ;

VihārāP0.17 abhinikkhamma , piṇḍapātāya gacchati .

‘‘ Ghaṭaṃ gahetvā gacchantī , tadā udakahārikā ;

Taṃ disvā adadaṃ pūpaṃ , pasannā sehi pāṇibhi .

‘‘ Paṭiggahetvā tattheva , nisinno paribhuñji so ;

Tato netvāna taṃ gehaṃ , adāsiṃ tassa bhojanaṃ .

‘‘ Tato me ayyako tuṭṭho , akarī suṇisaṃ sakaṃ ;

Sassuyā saha gantvāna , sambuddhaṃ abhivādayiṃ .

‘‘ TadāM0.18 so dhammakathikaṃ , bhikkhuniṃ parikittayaṃ ;

Ṭhapesi etadaggamhi , taṃ sutvā muditā ahaṃ .

‘‘ Nimantayitvā sugataṃ , sasaṅghaṃ lokanāyakaṃ ;

Mahādānaṃ daditvāna , taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ .

‘‘ TatoV0.18 maṃ sugato āha , ghananinnādasussaro ;

Mamupaṭṭhānanirate , sasaṅghaparivesike .

‘‘ Saddhammassavane yutte , guṇavaddhitamānase ;

Bhadde bhavassu muditā , lacchase paṇidhīphalaṃ .

‘‘ Satasahassito kappe , okkākakulasambhavo ;

Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati .

‘‘ Tassa dhammesu dāyādā , orasā dhammanimmitā ;

Dhammadinnāti nāmena , hessati satthu sāvikā .

‘‘ Taṃ sutvā muditā hutvā , yāvajīvaṃ mahāmuniṃ ;

Mettacittā paricariṃ , paccayehi vināyakaṃ .

‘‘ Tena kammena sukatena , cetanāpaṇidhīhi ca ;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .

‘‘ Imamhi bhaddake kappe , brahmabandhu mahāyaso ;

Kassapo nāma gottena , uppajji vadataṃ varo .

‘‘ Upaṭṭhāko mahesissa , tadā āsi narissaro ;

Kāsirājā kikī nāma , bārāṇasipuruttame .

‘‘ Chaṭṭhā tassāsahaṃ dhītā , sudhammā iti vissutā ;

Dhammaṃ sutvā jinaggassa , pabbajjaṃ samarocayiṃ .

‘‘ Anujāni na no tāto , agāreva tadā mayaṃ ;

VīsavassasahassāniP0.18 , vicarimha atanditā .

‘‘ KomāribrahmacariyaṃV0.19 , rājakaññā sukhedhitā ;

Buddhopaṭṭhānaniratā , muditā satta dhītaro .

‘‘ SamaṇīM0.19 samaṇaguttā ca , bhikkhunī bhikkhudāyikā ;

Dhammā ceva sudhammā ca , sattamī saṅghadāyikā .

‘‘ Khemā uppalavaṇṇā ca , paṭācārā ca kuṇḍalā ;

Gotamī ca ahañceva , visākhā hoti sattamī .

‘‘ Tehi kammehi sukatehi , cetanāpaṇidhīhi ca ;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ , tāvatiṃsamagacchahaṃ .

‘‘ Pacchime ca bhave dāni , giribbajapuruttame ;

Jātā seṭṭhikule phīte , sabbakāmasamiddhine .

‘‘ Yadā rūpaguṇūpetā , paṭhame yobbane ṭhitā ;

Tadā parakulaṃ gantvā , vasiṃ sukhasamappitā .

‘‘ Upetvā lokasaraṇaṃ , suṇitvā dhammadesanaṃ ;

Anāgāmiphalaṃ patto , sāmiko me subuddhimā .

‘‘ Tadāhaṃ anujānetvā , pabbajiṃ anagāriyaṃ ;

Nacireneva kālena , arahattamapāpuṇiṃ .

‘‘ Tadā upāsako so maṃ , upagantvā apucchatha ;

Gambhīre nipuṇe pañhe , te sabbe byākariṃ ahaṃ .

‘‘ Jino tasmiṃ guṇe tuṭṭho , etadagge ṭhapesi maṃ ;

Bhikkhuniṃ dhammakathikaṃ , nāññaṃ passāmi edisiṃ .

‘‘ Dhammadinnā yathā dhīrā , evaṃ dhāretha bhikkhavo ;

Evāhaṃ paṇḍitā homi , nāyakenānukampitā .

‘‘ PariciṇṇoV0.20 mayā satthā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ ;

Ohito garuko bhāro , bhavanetti samūhatā .

‘‘ Yassatthāya pabbajitā , agārasmānagāriyaṃ ;

So me attho anuppatto , sabbasaṃyojanakkhayo .

‘‘ Iddhīsu ca vasī homi , dibbāya sotadhātuyā ;

Paracittāni jānāmi , satthusāsanakārikā .

‘‘ PubbenivāsaṃM0.20 jānāmi , dibbacakkhu visodhitaṃ ;

Khepetvā āsave sabbe , visuddhāsiṃ sunimmalā .

‘‘ KilesāP0.19 jhāpitā mayhaṃ … pe … kataṃ buddhassa sāsanan ’’ ti .( apa . therī 2.3.95-130);

Arahattaṃ pana patvā ‘‘ mayhaṃ manaṃ matthakaṃ pattaṃ , idāni idha vasitvā kiṃ karissāmi , rājagahameva gantvā satthārañca vandissāmi , bahū ca me ñātakā puññāni karissantī ’’ ti bhikkhunīhi saddhiṃ rājagahameva paccāgatā .

Visākho tassā āgatabhāvaṃ sutvā tassā adhigamaṃ vīmaṃsanto pañcakkhandhādivasena pañhaṃ pucchi .

Dhammadinnā sunisitena satthena kumudanāḷe chindantī viya pucchitaṃ pucchitaṃ pañhaṃ vissajjesi .

Visākho sabbaṃ pucchāvissajjananayaṃ satthu ārocesi .

Satthā ‘‘ paṇḍitā , visākha , dhammadinnā bhikkhunī ’’ tiādinā taṃ pasaṃsanto sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsandetvā byākatabhāvaṃ pavedetvā tameva cūḷavedallasuttaṃ ( ma . ni .1.460) aṭṭhuppattiṃ katvā taṃ dhammakathikānaṃ bhikkhunīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi .

Yadā pana sā tasmiṃ gāmakāvāse vasantī heṭṭhimamagge adhigantvā aggamaggatthāya vipassanaṃ paṭṭhapesi , tadā –

12.

‘‘ Chandajātā avasāyī , manasā ca phuṭā siyā ;

Kāmesu appaṭibaddhacittā , uddhaṃsotāti vuccatī ’’ ti .

–

ImaṃV0.21 gāthaṃ abhāsi .

Tattha chandajātāti aggaphalatthaṃ jātacchandā .

Avasāyīti avasāyo vuccati avasānaṃ niṭṭhānaṃ , tampi kāmesu appaṭibaddhacittatāya ‘‘ uddhaṃsotā ’’ ti vakkhamānattā samaṇakiccassa niṭṭhānaṃ veditabbaṃ , na yassa kassaci , tasmā padadvayenāpi appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānāti ayamattho vutto hoti .

Manasā ca phuṭā siyāti heṭṭhimehi tīhi maggacittehi nibbānaṃ phuṭā phusitā bhaveyya .

Kāmesu appaṭibaddhacittāti anāgāmimaggavasena kāmesu na paṭibaddhacittā .

Uddhaṃsotāti uddhameva maggasoto saṃsārasoto ca etissātiP0.20 uddhaṃsotā .

Anāgāmino hi yathā aggamaggo uppajjati , na añño , evaṃ avihādīsu uppannassa yāva akaniṭṭhā uddhameva uppatti hotīti .

Dhammadinnātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .

问题

选择版本

Therīgāthā-aṭṭhakathā

Therīgāthā-aṭṭhakathā