1. Sīsūpacālātherīgāthāvaṇṇanā
Aṭṭhakanipāte
M0.174V0.189 bhikkhunī sīlasampannātiādikā sīsūpacālāya theriyā gāthā .Imissāpi vatthu cālāya theriyā vatthumhi vuttanayameva .
Ayampi hi āyasmato dhammasenāpatissa pabbajitabhāvaṃ sutvā sayampi ussāhajātā pabbajitvā katapubbakiccā vipassanaṃ paṭṭhapetvā , ghaṭentī vāyamantī nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Arahattaṃ patvā phalasamāpattisukhena viharantī ekadivasaṃ attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā katakiccāti somanassajātā udānavasena –
196.
‘‘ Bhikkhunī sīlasampannā , indriyesu susaṃvutā ;
Adhigacche padaṃ santaṃ , asecanakamojavan ’’ ti .
– gāthamāha ;
Tattha sīlasampannāti parisuddhena bhikkhunisīlena samannāgatā paripuṇṇā .
Indriyesu susaṃvutāti manacchaṭṭhesu indriyesu suṭṭhu saṃvutā , rūpādiārammaṇe iṭṭhe rāgaṃ , aniṭṭhe dosaṃ , asamapekkhane mohañca pahāya suṭṭhu pihitindriyā .
Asecanakamojavan ti kenaci anāsittakaṃ ojavantaṃ sabhāvamadhuraṃ sabbassāpi kilesarogassa vūpasamanosadhabhūtaṃ ariyamaggaṃ , nibbānameva vā .
Ariyamaggampi hi nibbānatthikehi paṭipajjitabbato kilesapariḷāhābhāvato ca padaṃ santanti vattuṃ vaṭṭati .
197.
‘‘ Tāvatiṃsā ca yāmā ca , tusitā cāpi devatā ;
Nimmānaratino devā , ye devā vasavattino ;
Tattha cittaṃ paṇīdhehi , yattha te vusitaṃ pure ’’ ti .
–
Ayaṃ
P0.169 gāthā kāmasaggesu nikantiṃ uppādehīti tattha uyyojanavasena theriṃ samāpattiyā cāvetukāmena mārena vuttā .Tattha
V0.190 sahapuññakārino tettiṃsa janā yattha upapannā , taṃ ṭhānaṃ tāvatiṃsanti .Tattha nibbattā sabbepi devaputtā tāvatiṃsā .
Keci pana ‘‘ tāvatiṃsāti
M0.175 tesaṃ devānaṃ nāmamevā ’’ ti vadanti .Dvīhi devalokehi visiṭṭhaṃ dibbaṃ sukhaṃ yātā upayātā sampannāti yāmā .
Dibbāya sampattiyā tuṭṭhā pahaṭṭhāti tusitā .
Pakatipaṭiyattārammaṇato atirekena ramitukāmatākāle yathārucite bhoge nimminitvā ramantīti nimmānaratino .
Cittaruciṃ ñatvā parehi nimmitesu bhogesu vasaṃ vattentīti vasavattino .
Tattha cittaṃ paṇīdhehīti tasmiṃ tāvatiṃsādike devanikāye tava cittaṃ ṭhapehi , upapajjanāya nikantiṃ karohi .
Cātumahārājikānaṃ bhogā itarehi nihīnāti adhippāyena tāvatiṃsādayova vuttā .
Yattha te vusitaṃ pureti yesu devanikāyesu tayā pubbe vutthaṃ .
Ayaṃ kira pubbe devesu uppajjantī , tāvatiṃsato paṭṭhāya pañcakāmasagge sodhetvā puna heṭṭhato otarantī , tusitesu ṭhatvā tato cavitvā idāni manussesu nibbattā .
Taṃ sutvā therī –
‘‘ tiṭṭhatu , māra , tayā vuttakāmaloko .
Aññopi sabbo loko rāgaggiādīhi āditto sampajjalito .
Na tattha viññūnaṃ cittaṃ ramatī ’’ ti kāmato ca lokato ca attano vinivattitamānasataṃ dassetvā māraṃ tajjentī –
198.
Yāmā ca ‘‘ tāvatiṃsā ca yāmā ca , tusitā cāpi devatā ;
Nimmānaratino devā , ye devā vasavattino .
199.
‘‘ Kālaṃ kālaṃ bhavā bhavaṃ , sakkāyasmiṃ purakkhatā ;
Avītivattā sakkāyaṃ , jātimaraṇasārino .
200.
‘‘ Sabbo ādīpito loko , sabbo loko padīpito ;
Sabbo pajjalito loko , sabbo loko pakampito .
201.
‘‘ Akampiyaṃ atuliyaṃ , aputhujjanasevitaṃ ;
Buddho dhammamadesesi , tattha me nirato mano .
202.
‘‘ Tassāhaṃ
P0.170 vacanaṃ sutvā , vihariṃ sāsane ratā ;Tisso vijjā anuppattā , kataṃ buddhassa sāsanaṃ .
203.
‘‘ Sabbattha
M0.176V0.191 vihatā nandī , tamokkhandho padālito ;Evaṃ jānāhi pāpima , nihato tvamasi antakā ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
Tattha kālaṃ kālan ti taṃ taṃ kālaṃ .
Bhavā bhavan ti bhavato bhavaṃ .
Sakkāyasmin ti khandhapañcake .
Purakkhatāti purakkhārakārino .
Idaṃ vuttaṃ hoti – māra , tayā vuttā tāvatiṃsādayo devā bhavato bhavaṃ upagacchantā aniccatādianekādīnavākule sakkāye patiṭṭhitā , tasmā tasmiṃ bhave uppattikāle , vemajjhakāle , pariyosānakāleti tasmiṃ tasmiṃ kāle sakkāyameva purakkhatvā ṭhitā .
Tato eva avītivattā sakkāyaṃ nissaraṇābhimukhā ahutvā sakkāyatīrameva anuparidhāvantā jātimaraṇasārino rāgādīhi anugatattā punappunaṃ jātimaraṇameva anussaranti , tato na vimuccantīti .
Sabbo ādīpito lokoti , māra , na kevalaṃ tayā vuttakāmalokoyeva dhātuttayasaññito , sabbopi loko rāgaggiādīhi ekādasahi āditto .
Tehiyeva punappunaṃ ādīpitatāya padīpito .
Nirantaraṃ ekajālībhūtatāya pajjalito .
Taṇhāya sabbakilesehi ca ito cito ca kampitatāya calitatāya pakampito .
Evaṃ āditte pajjalite pakampite ca loke kenacipi kampetuṃ cāletuṃ asakkuṇeyyatāya akampiyaṃ , guṇato ‘‘ ettako ’’ ti tuletuṃ asakkuṇeyyatāya attanā sadisassa abhāvato ca atuliyaṃ .
Buddhādīhi ariyehi eva gocarabhāvanābhigamato sevitattā aputhujjanasevitaṃ .
Buddho bhagavā maggaphalanibbānappabhedaṃ navavidhaṃ lokuttaradhammaṃ mahākaruṇāya sañcoditamānaso adesesi sadevakassa lokassa kathesi pavedesi .
Tattha tasmiṃ ariyadhamme mayhaṃ mano nirato abhirato , na tato vinivattatīti attho .
Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva .
Sīsūpacālātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Aṭṭhakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā .