3. Gotamakacetiyasuttavaṇṇanā
126. Tatiye gotamake cetiyeti gotamakayakkhassa bhavane .
Tathāgato hi paṭhamabodhiyaṃ vīsati vassāni kadāci cāpāle cetiye , kadāci sārandade , kadāci bahuputte , kadāci gotamaketi evaṃ yebhuyyena devakulesuyeva vihāsi .
Imasmiṃ pana kāle vesāliṃ upanissāya gotamakassa yakkhassa bhavanaṭṭhāne vihāsi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ gotamake cetiye ’’ ti .
Etadavocāti etaṃ ‘‘ abhiññāyāhan ’’ tiādikaṃ suttaṃ avoca .
Idañca
V2.229 bhagavatā suttaṃ atthuppattiyaṃ vuttanti veditabbaṃ .Kataraatthuppattiyanti ?
Mūlapariyāyaatthuppattiyaṃ ( ma . ni .1.1 ādayo ).
Sambahulā kira brāhmaṇapabbajitā attanā
M2.237 uggahitabuddhavacanaṃ nissāya jānanamadaṃ uppādetvā dhammassavanaggaṃ na gacchanti –‘‘ sammāsambuddho kathento amhehi ñātameva kathessati , no aññātan ’’ ti .
Bhikkhū tathāgatassa ārocesuṃ .
Satthā te bhikkhū pakkosāpetvā mukhapaṭiññaṃ gahetvā mūlapariyāyaṃ desesi .
Te bhikkhū desanāya neva āgataṭṭhānaṃ , na gataṭṭhānaṃ addasaṃsu .
Apassantā ‘‘ sammāsambuddho ‘ mayhaṃ kathā niyyātī ’ ti mukhasampattameva kathetī ’’ ti cintayiṃsu .
Satthā tesaṃ manaṃ jānitvā imaṃ suttantaṃ ārabhi .
Tattha abhiññāyāti ‘‘ ime pañcakkhandhā , dvādasāyatanāni , aṭṭhārasa
P2.374 dhātuyo , bāvīsatindriyāni , cattāri saccāni , nava hetū , satta phassā , satta vedanā , satta cetanā , satta saññā , satta cittānī ’’ ti jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhaṃ katvā , tathā –‘‘ ime cattāro satipaṭṭhānā ’’ tiādinā nayena te te dhamme jānitvā paṭivijjhitvā paccakkhameva katvāti attho .
Sanidānan ti sappaccayameva katvā kathemi , no appaccayaṃ .
Sappāṭihāriyan ti paccanīkapaṭiharaṇena sappāṭihāriyameva katvā kathemi , no appāṭihāriyaṃ .
Alañca pana voti yuttañca pana tumhākaṃ .
Tuṭṭhiyāti ‘‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto dhammo , suppaṭipanno saṅgho ’’ ti tīṇi ratanāni guṇato anussarantānaṃ tumhākaṃ yuttameva tuṭṭhiṃ kātunti attho .
Sesapadadvayepi eseva nayo .
Akampitthāti chahi ākārehi akampittha .
Evarūpo hi pathavikampo bodhimaṇḍepi ahosi .
Bodhisatte kira dakkhiṇadisābhāgena bodhimaṇḍaṃ abhiruḷhe dakkhiṇadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi , uttarabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya .
Pacchimadisaṃ gate pacchimabhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya ahosi , pācīnabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya .
Uttaradisaṃ gate uttaradisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , dakkhiṇadisābhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya .
Pācīnadisaṃ gate pācīnadisābhāgo heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , pacchimabhāgo uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya .
Bodhirukkhopi sakiṃ heṭṭhā avīciṃ pāpuṇanto viya , sakiṃ uggantvā bhavaggaṃ abhihananto viya .
Tasmimpi divase evaṃ chahi ākārehi cakkavāḷasahassī mahāpathavī akampittha .