2. Sāraṇīyasuttavaṇṇanā
12. Dutiye khattiyassāti jātiyā khattiyassa .
Muddhāvasittassāti rājābhisekena muddhani abhisittassa .
Sāraṇīyāni bhavantīti saritabbāni asammussanīyāni honti .
Jātoti
P2.174 nibbatto .Yāvajīvaṃ sāraṇīyan ti daharakāle jānitumpi na sakkā , aparabhāge pana mātāpituādīhi ñātakehi vā dāsādīhi vā ‘‘ tvaṃ asukajanapade asukanagare asukadivase asukanakkhatte jāto ’’ ti ācikkhite sutvā tato paṭṭhāya yāvajīvaṃ sarati na sammussati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hotī ’’ ti .
Idaṃ
M2.75 , bhikkhave , dutiyan ti abhisekaṭṭhānaṃ nāma rañño balavatuṭṭhikaraṃ hoti , tenassa taṃ yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ .Saṅgāmavijayaṭṭhānepi eseva nayo .
Ettha pana saṅgāman ti yuddhaṃ .
Abhivijinitvāti jinitvā sattumaddanaṃ katvā .
Tameva saṅgāmasīsan ti tameva saṅgāmaṭṭhānaṃ .
Ajjhāvasatīti abhibhavitvā āvasati .
Idāni yasmā sammāsambuddhassa rañño jātiṭṭhānādīhi kattabbakiccaṃ natthi , imasmiṃ pana sāsane tappaṭibhāge tayo puggale dassetuṃ idaṃ kāraṇaṃ ābhataṃ , tasmā te dassento evameva kho , bhikkhavetiādimāha .
Tattha anagāriyaṃ pabbajito hotīti ettha catupārisuddhisīlampi pabbajjānissitamevāti veditabbaṃ .
Sāraṇīyaṃ hotīti ‘‘ ahaṃ asukaraṭṭhe asukajanapade asukavihāre asukamāḷake asukadivāṭṭhāne asukacaṅkame asukarukkhamūle pabbajito ’’ ti evaṃ yāvajīvaṃ saritabbameva hoti na sammussitabbaṃ .
Idaṃ
V2.78 dukkhan ti ettakaṃ dukkhaṃ , na ito uddhaṃ dukkhaṃ atthi .Ayaṃ dukkhasamudayoti ettako dukkhasamudayo , na ito uddhaṃ dukkhasamudayo atthīti .
Sesapadadvayepi eseva nayo .
Evamettha catūhi saccehi sotāpattimaggo kathito .
Kasiṇaparikammavipassanāñāṇāni pana maggasannissitāneva honti .
Sāraṇīyaṃ
P2.175 hotīti ‘‘ ahaṃ asukaraṭṭhe … pe … asukarukkhamūle sotāpanno jāto ’’ ti yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti asammussanīyaṃ .Āsavānaṃ khayāti āsavānaṃ khayena .
Cetovimuttin ti phalasamādhiṃ .
Paññāvimuttin ti phalapaññaṃ .
Sayaṃ abhiññā sacchikatvāti attanāva abhivisiṭṭhāya paññāya paccakkhaṃ katvā .
Upasampajja viharatīti paṭilabhitvā viharati .
Sāraṇīyan ti ‘‘ mayā asukaraṭṭhe … pe … asukarukkhamūle arahattaṃ pattan ’’ ti attano arahattapattiṭṭhānaṃ nāma yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ hoti asammussanīyanti yathānusandhināva desanaṃ niṭṭhapesi .