(12)2. Āpāyikavaggo
1. Āpāyikasuttavaṇṇanā
114. Dutiyassa
V2.224M2.233 paṭhame apāyaṃ gacchissantīti āpāyikā .Nirayaṃ gacchissantīti nerayikā .
Idamappahāyāti idaṃ brahmacāripaṭiññatādiṃ pāpadhammattayaṃ avijahitvā .
Brahmacāripaṭiññoti
P2.369 brahmacāripaṭirūpako , tesaṃ vā ākappaṃ avijahanena ‘‘ ahampi brahmacārī ’’ ti evaṃpaṭiñño .Anuddhaṃsetīti akkosati paribhāsati codeti .
Natthi kāmesu dosoti kilesakāmena vatthukāme sevantassa natthi doso .
Pātabyatan ti pivitabbataṃ paribhuñjitabbataṃ nirāsaṅkena cittena pipāsitassa pānīyapivanasadisaṃ paribhuñjitabbataṃ .
Imasmiṃ sutte vaṭṭameva kathitaṃ .
2. Dullabhasuttavaṇṇanā
115. Dutiye kataññū katavedīti ‘‘ iminā mayhaṃ katan ’’ ti tena katakammaṃ ñatvā viditaṃ pākaṭaṃ katvā paṭikaraṇakapuggalo .
3. Appameyyasuttavaṇṇanā
116. Tatiye sukhena metabboti suppameyyo .
Dukkhena metabboti duppameyyo .
Pametuṃ na sakkotīti appameyyo .
Unnaḷoti uggatanaḷo , tucchamānaṃ ukkhipitvā ṭhitoti attho .
Capaloti pattamaṇḍanādinā cāpallena samannāgato .
Mukharoti mukhakharo .
Vikiṇṇavācoti asaññatavacano .
Asamāhitoti cittekaggatārahito .
Vibbhantacittoti bhantacitto bhantagāvibhantamigasappaṭibhāgo .
Pākatindriyoti vivaṭindriyo .
Sesamettha uttānamevāti .
4. Āneñjasuttavaṇṇanā
117. Catutthe
V2.225 tadassādetīti taṃ jhānaṃ assādeti .Taṃ nikāmetīti tadeva pattheti .
Tena ca vittiṃ āpajjatīti tena jhānena tuṭṭhiṃ āpajjati .
Tatra ṭhitoti tasmiṃ jhāne ṭhito .
Tadadhimuttoti tattheva adhimutto .
Tabbahulavihārīti tena bahulaṃ viharanto .
Sahabyataṃ upapajjatīti sahabhāvaṃ upapajjati , tasmiṃ devaloke nibbattatīti attho
M2.234 .Nirayampi gacchatītiādi nirayādīhi avippamuttattā aparapariyāyavasena tattha gamanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Na
P2.370 hi tassa upacārajjhānato balavataraṃ akusalaṃ atthi , yena anantaraṃ apāye nibbatteyya .Bhagavato pana sāvakoti sotāpannasakadāgāmianāgāmīnaṃ aññataro .
Tasmiṃyeva bhaveti tattheva arūpabhave .
Parinibbāyatīti appaccayaparinibbānena parinibbāyati .
Adhippayāsoti adhikappayogo .
Sesamettha vuttanayeneva veditabbaṃ .
Imasmiṃ pana sutte puthujjanassa upapattijjhānaṃ kathitaṃ , ariyasāvakassa tadeva upapattijjhānañca vipassanāpādakajjhānañca kathitaṃ .
5. Vipattisampadāsuttavaṇṇanā
118. Pañcame sīlavipattīti sīlassa vipannākāro .
Sesadvayepi eseva nayo .
Natthi dinnan ti dinnassa phalābhāvaṃ sandhāya vadati .
Yiṭṭhaṃ vuccati mahāyogo .
Hutan ti paheṇakasakkāro adhippeto .
Tampi ubhayaṃ phalābhāvameva sandhāya paṭikkhipati .
Sukatadukkaṭānan ti sukatadukkatānaṃ , kusalākusalānanti attho .
Phalaṃ vipākoti yaṃ phalanti vā vipākoti vā vuccati , taṃ natthīti vadati .
Natthi ayaṃ lokoti paraloke ṭhitassa ayaṃ loko natthi , natthi paro lokoti idha loke ṭhitassāpi paraloko natthi , sabbe tattha tattheva ucchijjantīti dasseti .
Natthi mātā natthi pitāti tesu sammāpaṭipattimicchāpaṭipattīnaṃ phalābhāvavasena vadati .
Natthi sattā opapātikāti cavitvā uppajjanakasattā nāma natthīti vadati .
Sampadāti pāripūriyo .
Sīlasampadāti sīlassa paripuṇṇaavekallabhāvo .
Sesadvayepi eseva nayo .
Atthi dinnan tiādi vuttapaṭipakkhanayena gahetabbaṃ .
6. Apaṇṇakasuttavaṇṇanā
119. Chaṭṭhe
V2.226P2.371 apaṇṇako maṇīti chahi talehi samannāgato pāsako .Sugatiṃ saggan ti cātumahārājikādīsu aññataraṃ saggaṃ lokaṃ .
Imasmiṃ sutte sīlañca sammādiṭṭhi cāti ubhayampi missakaṃ kathitaṃ .
Sattamaṃ uttānameva .
8. Paṭhamasoceyyasuttavaṇṇanā
121. Aṭṭhame
M2.235 soceyyānīti sucibhāvā .Kāyasoceyyan ti kāyadvāre sucibhāvo .
Sesadvayepi eseva nayo .
Imesu pana paṭipāṭiyā catūsu suttesu agārikapaṭipadā kathitā .
Sotāpannasakadāgāmīnampi vaṭṭati .
9. Dutiyasoceyyasuttavaṇṇanā
122. Navame ajjhattan ti niyakajjhattaṃ .
Kāmacchandan ti kāmacchandanīvaraṇaṃ .
Byāpādā dīsupi eseva nayo .
Sesamettha heṭṭhā vuttanayameva .
Gāthāya pana kāyasucin ti kāyadvāre suciṃ , kāyena vā suciṃ .
Sesadvayepi eseva nayo .
Ninhātapāpakan ti sabbe pāpe ninhāpetvā dhovitvā ṭhitaṃ .
Iminā suttenapi gāthāyapi khīṇāsavova kathitoti .
10. Moneyyasuttavaṇṇanā
123. Dasame moneyyānīti munibhāvā .
Kāyamoneyyan ti kāyadvāre munibhāvo sādhubhāvo paṇḍitabhāvo .
Sesadvayepi eseva nayo .
Idaṃ vuccati , bhikkhave , kāyamoneyyan ti idaṃ tividhakāyaduccaritappahānaṃ kāyamoneyyaṃ nāma .
Apica tividhaṃ kāyasucaritampi kāyamoneyyaṃ , tathā kāyārammaṇaṃ
P2.372 ñāṇaṃ kāyamoneyyaṃ , kāyapariññā kāyamoneyyaṃ , pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṃ , kāye chandarāgassa pahānaṃ kāyamoneyyaṃ , kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṃ .Vacīmoneyye pi eseva nayo .
Ayaṃ
V2.227 panettha viseso – yathā idha catutthajjhānasamāpatti , evaṃ tattha vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyanti veditabbā .Manomoneyyampi imināva nayena atthaṃ ñatvā cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyanti veditabbā .
Kāyamunin ti kāyadvāre muniṃ uttamaṃ parisuddhaṃ , kāyena vā muniṃ .
Sesadvayepi eseva nayo .
Sabbappahāyinan ti khīṇāsavaṃ .
Khīṇāsavo hi sabbappahāyī nāmāti .
Āpāyikavaggo dutiyo .