3. Sāriputtasuttavaṇṇanā
33. Tatiye
M2.102 saṃkhittenāti mātikāṭhapanena .Vitthārenāti ṭhapitamātikāvibhajanena .
Saṃkhittavitthārenāti
V2.103 kāle saṃkhittena kāle vitthārena .Aññātāro ca dullabhāti paṭivijjhanakapuggalā pana dullabhā .
Idaṃ bhagavā ‘‘ sāriputtattherassa ñāṇaṃ ghaṭṭemī ’’ ti adhippāyena kathesi .
Taṃ sutvā thero kiñcāpi ‘‘ ahaṃ , bhante , ājānissāmī ’’ ti na vadati , adhippāyena pana ‘‘ vissatthā tumhe , bhante , desetha , ahaṃ tumhehi desitaṃ dhammaṃ nayasatena nayasahassena paṭivijjhissāmi , mamesa bhāro hotū ’’ ti satthāraṃ desanāya ussāhento etassa bhagavā kālotiādimāha .
Athassa satthā tasmātihāti desanaṃ ārabhi .
Tattha imasmiñca saviññāṇaketiādi vuttanayameva .
Acchecchi
P2.208 taṇhan ti maggañāṇasatthena taṇhaṃ chindi .Vivattayi saṃyojanan ti dasavidhampi saṃyojanaṃ samūlakaṃ ubbattetvā chaḍḍesi .
Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassāti sammā upāyena sammā paṭipattiyā navavidhassa mānassa pahānābhisamayena vaṭṭadukkhassa antamakāsi .
Idañca pana metaṃ , sāriputta , sandhāya bhāsitan ti , sāriputta , mayā pārāyane udayapañhe idaṃ phalasamāpattimeva sandhāya etaṃ bhāsitaṃ .
Idāni yaṃ taṃ bhagavatā bhāsitaṃ , taṃ dassento pahānaṃ kāmasaññānan tiādi āraddhaṃ .
Udayapañhe ca etaṃ padaṃ ‘‘ pahānaṃ kāmacchandānan ’’ ti ( su . ni .1112; cūḷani . udayamāṇavapucchāniddeso 75) āgataṃ , idha pana aṅguttarabhāṇakehi ‘‘ kāmasaññānan ’’ ti āropitaṃ .
Tattha byañjanameva nānaṃ , attho pana ekoyeva .
Kāmasaññānan ti kāme ārabbha uppannasaññānaṃ , aṭṭhahi vā lobhasahagatacittehi sahajātasaññānaṃ .
Domanassāna cūbhayan ti etāsañca kāmasaññānaṃ cetasikadomanassānañcāti ubhinnampi pahānaṃ paṭippassaddhipahānasaṅkhātaṃ arahattaphalaṃ aññāvimokkhaṃ pabrūmīti attho .
Niddese pana ‘‘ kāmacchandassa ca domanassassa ca ubhinnaṃ pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānan ’’ ti ( cūḷani . udayamāṇavapucchāniddeso 75) vuttaṃ , taṃ atthuddhāravasena vuttaṃ .
Pahānanti hi khīṇākārasaṅkhāto vūpasamopi vuccati , kilese paṭinissajjanto maggopi , kilesapaṭippassaddhisaṅkhātaṃ phalampi
M2.103 , yaṃ āgamma kilesā pahīyanti , taṃ amataṃ nibbānampi .Tasmā tattha tāni padāni āgatāni .
‘‘ Aññāvimokkhaṃ pabrūmī ’’ ti vacanato pana arahattaphalameva adhippetaṃ .
Thinassa
P2.209 ca panūdanan tipi thinassa ca panūdanante uppannattā arahattaphalameva adhippetaṃV2.104 .Kukkuccānaṃ nivāraṇan ti kukkuccanivāraṇassa maggassa anantaraṃ uppannattā phalameva adhippetaṃ .
Upekkhāsatisaṃsuddhan ti catutthajjhānike phale uppannāya upekkhāya ca satiyā ca saṃsuddhaṃ .
Dhammatakkapurejavan ti dhammatakko vuccati sammāsaṅkappo , so ādito hoti , purato hoti , pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti dhammatakkapurejavo .
Taṃ dhammatakkapurejavaṃ .
Aññāvimokkhan ti aññindriyapariyosāne uppannaṃ vimokkhaṃ , aññāya vā vimokkhaṃ aññāvimokkhaṃ , paññāvimuttanti attho .
Avijjāya pabhedanan ti avijjāya pabhedanante uppannattā , avijjāya pabhedanasaṅkhātaṃ vā nibbānaṃ ārabbha uppannattā evaṃladdhanāmaṃ arahattaphalameva .
Iti sabbehipi imehi pahānantiādīhi padehi arahattaphalameva pakāsitanti veditabbaṃ .