Uddesavāravaṇṇanā
1-62.
Idāni tesaññeva mūlayamake desitānaṃ kusalādidhammānaṃ labbhamānavasena ekadesameva saṅgaṇhitvā anusayayamakānantaraṃ desitassa cittayamakassa atthavaṇṇanā hoti .
Tattha pāḷivavatthānaṃ tāva veditabbaṃ .
Imasmiñhi cittayamake mātikāṭhapanaṃ , ṭhapitamātikāya vissajjananti dve vārā honti .
Tattha mātikāṭhapane puggalavāro , dhammavāro , puggaladhammavāroti āditova tayo suddhikamahāvārā honti .
Tattha ‘‘ yassa cittaṃ uppajjati , na nirujjhatī ’’ ti evaṃ puggalavasena cittassa uppajjananirujjhanādibhedaṃ dīpento gato puggalavāro nāma .
‘‘ Yaṃ cittaṃ uppajjati , na nirujjhatī ’’ ti evaṃ dhammavaseneva cittassa uppajjananirujjhanādibhedaṃ dīpento gato dhammavāro nāma .
‘‘ Yassa yaṃ cittaṃ uppajjati , na nirujjhatī ’’ ti evaṃ ubhayavasena
M0.332 cittassa uppajjananirujjhanādibhedaṃV0.331 dīpento gato puggaladhammavāro nāma .Tato
P0.99 ‘‘ yassa sarāgaṃ cittan ’’ ti soḷasannaṃ padānaṃ vasena apare sarāgādipadavisesitā soḷasa puggalavārā , soḷasa dhammavārā , soḷasa puggaladhammavārāti aṭṭhacattālīsaṃ missakavārā honti .Te sarāgādipadamattaṃ dassetvā saṅkhittā .
Tato ‘‘ yassa kusalaṃ cittan ’’ tiādinā nayena chasaṭṭhidvisatasaṅkhānaṃ abhidhammamātikāpadānaṃ vasena apare kusalādipadavisesitā chasaṭṭhidvisatapuggalavārā , chasaṭṭhidvisatadhammavārā chasaṭṭhidvisatapuggaladhammavārāti aṭṭhanavutisattasatā missakavārā honti .
Tepi kusalādipadamattaṃ dassetvā saṅkhittāyeva .
Yānipettha sanidassanādīni padāni cittena saddhiṃ na yujjanti , tāni moghapucchāvasena ṭhapitāni .
Tesu pana tīsu vāresu sabbapaṭhame suddhikapuggalamahāvāre uppādanirodhakālasambhedavāro , uppāduppannavāro , nirodhuppannavāro , uppādavāro , nirodhavāro , uppādanirodhavāro uppajjamānanirodhavāro , uppajjamānuppannavāro , nirujjhamānuppannavāro , uppannuppādavāro , atītānāgatavāro , uppannuppajjamānavāro , niruddhanirujjhamānavāro , atikkantakālavāroti cuddasa antaravārā .
Tesu uppādavāro , nirodhavāro , uppādanirodhavāroti imesu tīsu vāresu anulomapaṭilomavasena cha cha katvā aṭṭhārasa yamakāni .
Uppannuppādavāre atītānāgatakālavasena anulomato dve , paṭilomato dveti cattāri yamakāni .
Sesesu ādito niddiṭṭhesu tīsu , anantare niddiṭṭhesu tīsu ;
avasāne niddiṭṭhesu catūsūti dasasu vāresu anulomato ekaṃ , paṭilomato ekanti dve dve katvā vīsati yamakāni .
Evaṃ sabbesupi cuddasasu antaravāresu dvācattālīsa yamakāni , caturāsīti pucchā aṭṭhasaṭṭhiatthasataṃ hoti .
Yathā ca ekasmiṃ suddhikapuggalamahāvāre , tathā suddhikadhammavārepi suddhikapuggaladhammavārepīti tīsu mahāvāresu chabbīsatiyamakasataṃ , tato diguṇā pucchā , tato diguṇā atthā ca veditabbā .
Idaṃ pana vārattayaṃ sarāgādivasena soḷasaguṇaṃ , kusalādivasena chasaṭṭhidvisataguṇaṃ katvā imasmiṃ cittayamake anekāni yamakasahassāni , tato diguṇā pucchā , tato diguṇā atthā ca hontīti
P0.100 .Pāṭho pana saṃkhittoti .
Evaṃ tāva imasmiṃ cittayamake pāḷivavatthānaṃ veditabbaṃ .
Mātikāṭhapanavaṇṇanā .