1. Paṇṇattiuddesavāravaṇṇanā
1. Idāni mūlayamake desiteyeva kusalādidhamme khandhavasena saṅgaṇhitvā mūlayamakānantaraṃ desitassa khandhayamakassa vaṇṇanā hoti .
Tattha pāḷivavatthānaṃ tāva evaṃ veditabbaṃ – imasmiñhi khandhayamake tayo mahāvārā honti – paṇṇattivāro , pavattivāro , pariññāvāroti .
Tesu
V0.292 paṇṇattivāro khandhānaṃ nāmābhidhānasodhanavaseneva gatattā paṇṇattivāroti vuccati .Pavattivāro tena sodhitanāmābhidhānānaṃ khandhānaṃ uppādanirodhavasena pavattiṃ sodhayamāno gato , tasmā pavattivāroti vuccati .
Pariññāvāro iminānukkamena pavattānaṃ khandhānaṃ saṅkhepeneva tisso pariññā dīpayamāno gato , tasmā pariññāvāroti vuccati .
Tattha paṇṇattivāro uddesaniddesavasena dvīhākārehi vavatthito .
Itaresu visuṃ uddesavāro natthi .
Ādito paṭṭhāya pucchāvissajjanavasena ekadhā vavatthitā .
Tattha pañcakkhandhā tipadaṃ ādiṃ katvā yāva na khandhā , na saṅkhārāti padaṃ tāva paṇṇattivārassa uddesavāro veditabbo .
Pucchāvārotipi tasseva nāmaṃ .
Tattha pañcakkhandhāti ayaṃ yamakavasena pucchitabbānaṃ khandhānaṃ uddeso .
Rūpakkhandho … pe … viññāṇakkhandhoti tesaññeva pabhedato nāmavavatthānaṃ .
2-3.
Idāni
M0.293 imesaṃ khandhānaṃP0.58 vasena padasodhanavāro , padasodhanamūlacakkavāro , suddhakhandhavāro , suddhakhandhamūlacakkavāroti cattāro nayavārā honti .Tattha rūpaṃ rūpakkhandho , rūpakkhandho rūpan tiādinā nayena padameva sodhetvā gato padasodhanavāro nāma .
So anulomapaṭilomavasena duvidho hoti .
Tattha anulomavāre ‘ rūpaṃ rūpakkhandho , rūpakkhandho rūpan ’ tiādīni pañca yamakāni .
Paṭilomavārepi ‘ na rūpaṃ , na rūpakkhandho ;
na rūpakkhandho na rūpan ’ tiādīni pañceva .
Tato paraṃ tesaññeva padasodhanavāre sodhitānaṃ khandhānaṃ ‘ rūpaṃ rūpakkhandho , khandhā vedanākkhandho ’ tiādinā nayena ekekakhandhamūlakāni cattāri cattāri cakkāni bandhitvā gato padasodhanamūlakānaṃ cakkānaṃ atthitāya padasodhanamūlacakkavāro nāma .
Sopi anulomapaṭilomavasena duvidho hoti .
Tattha anulomavāre ‘ rūpaṃ rūpakkhandho , khandhā vedanākkhandho ’ tiādīni ekekakhandhamūlakāni cattāri cattāri katvā vīsati yamakāni .
Paṭilomavārepi ‘ na rūpaṃ , na rūpakkhandho ;
na khandhā na vedanākkhandho ’ tiādīni vīsatimeva .
Tato paraṃ rūpaṃ khandho khandhā rūpan tiādinā nayena suddhakhandhavaseneva gato suddhakhandhavāro nāma .
Tattha khandhā rūpan tiādīsu khandhā rūpakkhandho , khandhā vedanākkhandhoti attho gahetabbo .
Kasmā ?
Niddesavāre evaṃ bhājitattā .
Tattha hi ‘ rūpaṃ khandhoti āmantā .
Khandhā rūpakkhandhoti rūpakkhandho khandho ceva rūpakkhandho ca , avasesā khandhā na rūpakkhandho ’ ti evaṃ ‘ khandhā rūpan ’ tiādīnaṃ khandhā rūpakkhandhotiādinā nayena padaṃ uddharitvā attho vibhatto .
Teneva ca kāraṇenese suddhakhandhavāroti vutto .
Vacanasodhane viya hi ettha
V0.293 na vacanaṃ pamāṇaṃ .Yathā yathā pana suddhakhandhā labbhanti , tathā tathā atthova pamāṇaṃ .
Parato āyatanayamakādīsupi eseva nayo .
Esopi ca suddhakhandhavāro anulomapaṭilomavasena duvidho
P0.59 hoti .Tattha anulomavāre ‘ rūpaṃ khandho khandhā rūpan ’ tiādīni pañca yamakāni .
Paṭilomavārepi ‘ na rūpaṃ na khandho , na khandhā na rūpan ’ tiādīni pañceva .
Tato paraṃ tesaññeva suddhakhandhānaṃ rūpaṃ khandho , khandhā vedanātiādinā nayena ekekakhandhamūlakāni cattāri cattāri cakkāni bandhitvā gato suddhakhandhamūlakānaṃ cakkānaṃ atthitāya suddhakhandhamūlacakkavāro nāma .
Tattha
M0.294 khandhā vedanātiādīsu khandhā vedanākkhandhotiādinā nayena attho veditabbo .Itarathā niddesavārena saddhiṃ virodho hoti .
Sopi anulomapaṭilomavasena duvidho hoti .
Tattha anulomavāre ‘ rūpaṃ khandho , khandhā vedanā ’ tiādīni ekekakhandhamūlakāni cattāri cattāri katvā vīsati yamakāni .
Paṭilomavārepi ‘ na rūpaṃ , na khandho , na khandhā na vedanā ’ tiādīni vīsatimeva .
Evaṃ tāva ekena yamakasatena dvīhi pucchāsatehi ekekapucchāya sanniṭṭhānasaṃsayavasena dve dve atthe katvā catūhi ca atthasatehi paṭimaṇḍito paṇṇattivārassa uddesavāro veditabboti .
Paṇṇattiuddesavāravaṇṇanā .