1. Paṇṇattiuddesavāravaṇṇanā
1-9.
Idāni mūlayamake desiteyeva kusalādidhamme āyatanavasenāpi saṅgaṇhitvā khandhayamakānantaraṃ desitassa āyatanayamakassa vaṇṇanā hoti .
Tattha khandhayamake vuttanayeneva pāḷivavatthānaṃ veditabbaṃ .
Yatheva hi tattha paṇṇattivāro , pavattivāro , pariññāvāroti tayo mahāvārā honti , tathā idhāpi .
Vacanatthopi nesaṃ tattha vuttanayeneva veditabbo .
Idhāpi ca paṇṇattivāro uddesaniddesavasena dvidhā vavatthito .
Itare niddesavaseneva .
‘ Tattha dvādasāyatanānī ’ ti padaṃ ādiṃ katvā yāva nāyatanā na manoti , tāva paṇṇattivārassa uddesavāro veditabbo .
Tattha dvādasāyatanānīti ayaṃ yamakavasena pucchitabbānaṃ
P0.72 āyatanānaṃ uddeso .Cakkhāyatanaṃ … pe … dhammāyatanan ti tesaññeva pabhedato nāmavavatthānaṃ .
Yamakavasena pucchāsukhatthañcettha paṭhamaṃ paṭipāṭiyā ajjhattarūpāyatanāni vuttāni .
Pacchā bāhirarūpāyatanāni .
Pariyosāne manāyatanadhammāyatanāni .
Yathā
V0.305 pana heṭṭhā khandhavasena , evamidha imesaṃ āyatanānaṃ vasena padasodhanavāro , padasodhanamūlacakkavāro , suddhāyatanavāro , suddhāyatanamūlacakkavāroti , cattārova nayavārā honti .Ekeko cettha anulomapaṭilomavasena duvidhoyeva .
Tesamattho tattha vuttanayeneva veditabbo .
Yathā pana khandhayamake padasodhanavārassa anulomavāre ‘ rūpaṃ rūpakkhandho , rūpakkhandho rūpan ’ tiādīni pañca yamakāni , tathā idha ‘ cakkhu , cakkhāyatanaṃ ;
cakkhāyatanaṃ ;
cakkhū ’ tiādīni dvādasa .
Paṭilomavārepi ‘ na cakkhu , na cakkhāyatanaṃ ;
na cakkhāyatanaṃ , na cakkhū ’ tiādīni dvādasa
M0.306 , padasodhanamūlacakkavārassa panettha anulomavāre ekekāyatanamūlakāni ekādasa ekādasa katvā dvattiṃsasataṃ yamakāni .Paṭilomavārepi dvattiṃsasatameva .
Suddhāyatanavārassāpi anulomavāre dvādasa , paṭilomavāre dvādasa , suddhāyatanamūlacakkavārassāpi anulomavāre ekekāyatanamūlakāni ekādasa ekādasa katvā dvattiṃsasataṃ yamakāni .
Paṭilomavārepi dvattiṃsasatamevāti evamidha chasattatādhikehi pañcahi yamakasatehi , dvipaññāsādhikehi ekādasahi pucchāsatehi , caturādhikehi tevīsāya atthasatehi ca paṭimaṇḍito paṇṇattivārassa uddesavāro veditabbo .
Paṇṇattiuddesavāravaṇṇanā .