7. Dhātuvissajjanāvāravaṇṇanā
341-349.
Niddesavāre panassa kassaci satta anusayā anusentīti puthujjanavasena vuttaṃ .
Kassaci pañcāti sotāpannasakadāgāmivasena vuttaṃ .
Tesañhi diṭṭhānusayo ca vicikicchānusayo ca pahīnāti pañceva anusenti .
Tattha yathā anusayavāre ‘‘ anusentī ’’ ti padassa uppajjantīti attho gahito , evamidha na gahetabbo .
Kasmā ?
Tasmiṃ khaṇe anuppajjanato .
Kāmadhātuṃ upapajjantassa hi vipākacittañceva kammasamuṭṭhānarūpañca uppajjati , akusalacittaṃ natthi .
Anusayā ca akusalacittakkhaṇe uppajjanti , na vipākacittakkhaṇeti tasmiṃ khaṇe anuppajjanato tathā attho na gahetabbo .
Kathaṃ pana gahetabboti ?
Yathā labbhati tathā gahetabbo .
Kathañca labbhati ?
Appahīnaṭṭhena .
Yathā hi rāgadosamohānaṃ appahīnattā .
Kusalābyākatacittasamaṅgī puggalo ‘‘ sarāgo sadoso samoho ’’ ti vuccati , evaṃ maggabhāvanāya appahīnattā paṭisandhikkhaṇepi tassa tassa puggalassa te te anusayā anusentīti vuccanti .
Na kevalañca vuccanti , appahīnattā pana te anusentiyeva nāmāti veditabbā .
Anusayā bhaṅgā natthīti yassa hi yo anuseti , so anusetiyeva ;
yo nānuseti , so nānusetiyeva .
Ayaṃ anuseti ca nānuseti ca , ayaṃ siyā anuseti siyā nānusetīti , evaṃ vibhajitabbo anusayo nāma natthi .
Rūpadhātuṃ upapajjantassa kassaci tayoti
M0.331 anāgāmivasena vuttaṃ .Tassa hi kāmarāgapaṭighadiṭṭhivicikicchānusayā cattāropi anavasesato pahīnā .
Itare tayova appahīnā .
Tena vuttaṃ –
‘‘ kassaci tayo anusayā anusentī ’’ ti .
Na
V0.330 kāmadhātun ti kāmadhātuyā paṭisiddhattā sesā dve dhātuyo upapajjantassāti attho .Satte
P0.98 vāti yasmā ariyasāvakassa rūpadhātuyā cutassa kāmadhātuyaṃ upapatti nāma natthi , puthujjanasseva hoti , tasmā sattevāti niyametvā vuttaṃ .‘‘ Arūpadhātuyā cutassa kāmadhātuṃ upapajjantassa sattevā ’’ ti etthāpi eseva nayo .
Rūpadhātuyā upapatti natthīti kasmā natthi ?
Upapattinipphādakassa rūpāvacarajjhānassa abhāvā .
So hi sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā taṃ dhātuṃ upapannoti nāssa tattha rūpāvacarajjhānaṃ atthi .
Tadabhāvā rūpadhātuyaṃ upapatti natthīti veditabbā .
Arūpadhātuyā cutassa na kāmadhātun ti ettha arūpadhātuyeva adhippetā .
Iminā nayena sabbavissajjanesu attho veditabboti .
Dhātuvāravaṇṇanā .
Anusayayamakavaṇṇanā niṭṭhitā .