3. Pariññāvāravaṇṇanā
206-208.
Tadanantare pariññāvārepi chaḷeva kālabhedā .
Anulomapaṭilomato dveyeva nayā .
Puggalavāro , okāsavāro , puggalokāsavāroti imesu pana tīsu puggalavārova labbhati , na itare dve .
Kiṃ kāraṇā ?
Sadisavissajjanatāya .
Yo hi koci puggalo yattha katthaci ṭhāne rūpakkhandhaṃ ce parijānāti , vedanākkhandhampi parijānātiyeva .
Vedanākkhandhaṃ ce parijānāti , rūpakkhandhampi parijānātiyeva .
Rūpakkhandhaṃ ce na parijānāti , vedanākkhandhampi na parijānātiyeva .
Vedanākkhandhaṃ ce na parijānāti , rūpakkhandhampi na parijānātiyeva .
Tasmā tesupi ‘ yattha rūpakkhandhaṃ parijānāti , tattha vedanākkhandhaṃ parijānātī ’ ti ādivasena pucchaṃ
V0.303 katvā ‘ āmantā ’ tveva vissajjanaṃ kātabbaṃP0.70 .Siyāti sadisavissajjanatāya te idha na labbhantīti veditabbā .
Atha vā pariññākiccaṃ nāma puggalasseva hoti , no okāsassa , puggalova parijānituṃ samattho , no okāsoti puggalavārovettha gahito , na okāsavāro .
Tassa pana aggahitattā tadanantaro puggalokāsavāro labbhamānopi na gahito .
Yo panesa puggalavāro gahito , tattha paccuppannakāle rūpakkhandhamūlakāni cattāri , vedanākkhandhamūlakāni tīṇi , saññākkhandhamūlakāni dve , saṅkhārakkhandhamūlakaṃ ekanti
M0.304 heṭṭhā vuttanayeneva anulomanaye aggahitaggahaṇena dasa yamakāni .Paṭilomanaye dasāti vīsati .
Tathā sesesupīti ekekasmiṃ kāle vīsati vīsati katvā chasu kālesu vīsaṃ yamakasataṃ , cattārīsāni dve pucchāsatāni , asītyādhikāni cattāri atthasatāni ca hontīti idamettha pāḷivavatthānaṃ .
Atthavinicchaye panettha atītānāgatapaccuppannasaṅkhātā tayo addhā pavattivāre viya cutipaṭisandhivasena na labbhanti .
Pavatte cittakkhaṇavaseneva labbhanti .
Tenevettha ‘ yo rūpakkhandhaṃ parijānāti , so vedanākkhandhaṃ parijānātī ’ tiādīsu pucchāsu ‘ āmantā ’ ti vissajjanaṃ kataṃ .
Lokuttaramaggakkhaṇasmiñhi nibbānārammaṇena cittena pañcasu khandhesu pariññākiccanibbattiyā yaṃ kiñci ekaṃ khandhaṃ parijānanto itarampi parijānātīti vuccati .
Evamettha ‘ parijānātī ’ ti pañhesu anulomanaye pariññākiccassa matthakappattaṃ aggamaggasamaṅgiṃ sandhāya ‘ āmantā ’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Paṭilomanaye pana ‘ na parijānātī ’ ti pañhesu puthujjanādayo sandhāya ‘ āmantā ’ ti vuttaṃ .
‘ Parijānitthā ’ ti imasmiṃ pana atītakālavāre maggānantaraaggaphale ṭhitopi pariññākiccassa niṭṭhitattā parijānitthayeva nāma .
209. Yo rūpakkhandhaṃ parijānāti , so vedanākkhandhaṃ parijānitthāti pañhena aggamaggasamaṅgiṃ pucchati .
Yasmā panesa khandhapañcakaṃ parijānātiyeva nāma , na tāva niṭṭhitapariññākicco ;
tasmā ‘ no ’ ti paṭisedho kato .
Dutiyapañhe pana parijānitthāti arahantaṃ pucchati .
Yasmā paneso niṭṭhitapariññākicco .
Natthi tassa pariññeyyaṃ nāma ;
tasmā
P0.71 ‘ no ’ ti paṭisedho kato .Paṭilomanayavissajjane panettha arahā rūpakkhandhaṃ na parijānātīti arahato pariññāya abhāvena vuttaṃ .
Aggamaggasamaṅgī vedanākkhandhaṃ na parijānitthāti
V0.304 arahattamaggaṭṭhassa aniṭṭhitapariññākiccatāya vuttaṃ .Na kevalañca vedanākkhandhameva , ekadhammampi so na parijānittheva .
Idaṃ pana pucchāvasena vuttaṃ .
No ca rūpakkhandhan ti idampi pucchāvaseneva vuttaṃ .
Aññampi pana so khandhaṃ parijānāti .
210-211.
Yo rūpakkhandhaṃ parijānāti , so vedanākkhandhaṃ parijānissatīti ettha yasmā maggaṭṭhapuggalo ekacittakkhaṇiko , tasmā so parijānissatīti saṅkhaṃ na gacchati .
Tena vuttaṃ ‘ no ’ ti .
Te rūpakkhandhañca na
M0.305 parijānitthāti pucchāsabhāgena vuttaṃ , na parijāniṃsūti panettha attho .Iminā upāyena sabbattha atthavinicchayo veditabboti .
Pariññāvāravaṇṇanā .
Khandhayamakavaṇṇanā niṭṭhitā .