1. Anusayavāravaṇṇanā
3. Sattannaṃ
M0.325 pana mahāvārānaṃ paṭhame anusayavāre yassa kāmarāgānusayo anuseti , tassa paṭighānusayo anusetīti ettha yadetaṃ ‘‘ āmantā ’’ ti paṭivacanaṃ dinnaṃ , taṃ duddinnaṃ viya khāyati .Kasmā ?
Kāmarāgapaṭighānaṃ ekakkhaṇe anuppattito .
Yathā hi ‘‘ yassa manāyatanaṃ uppajjati , tassa dhammāyatanaṃ uppajjatīti ‘ āmantā ’, assāsapassāsānaṃ uppādakkhaṇe tesaṃ kāyasaṅkhāro
V0.324 ca uppajjati , vacīsaṅkhāro ca uppajjatī ’’ tiādīsu manāyatanadhammāyatanāni kāyasaṅkhāravacīsaṅkhārā ca ekakkhaṇe uppajjanti , na tathā kāmarāgapaṭighā .Kāmarāgo hi aṭṭhasu lobhasahagatacittuppādesu uppajjati .
Paṭigho dvīsu domanassasahagatesūti , natthi nesaṃ ekakkhaṇe uppatti ;
tasmā ettha ‘ no ’ ti paṭisedho kattabbo siyā .
Taṃ akatvā pana ‘ āmantā ’ ti paṭivacanassa dinnattā heṭṭhāyamakesu viya ettha khaṇapaccuppannavasena vattamānavohāraṃ aggahetvā aññathā gahetabbo .
Kathaṃ ?
Appahīnavasena .
Appahīnatañhi sandhāya ayaṃ ‘‘ anusetī ’’ ti vattamānavohāro vutto , na khaṇapaccuppannataṃ .
Yasmā ca appahīnataṃ sandhāya vutto , tasmā ‘‘ yassa kāmarāgānusayo anuseti , tassa paṭighānusayo anusetī ’’ ti pucchāya yassa kāmarāgānusayo appahīno , na anuppattidhammataṃ āpādito , tassa paṭighānusayopi appahīnoti evamattho daṭṭhabbo .
Yasmā ca tesu yasseko appahīno , tassa itaropi appahīnova hoti , tasmā ‘‘ āmantā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi evaṃ , yaṃ upari uppajjanavāre ‘ yassa kāmarāgānusayo uppajjati , tassa paṭighānusayo uppajjatī ’ ti pucchitvā ‘ āmantā ’ ti vuttaṃ ;
tattha kathaṃ attho gahetabboti ?
Tatthāpi appahīnavaseneva uppattipaccaye sati uppattiyā anivāritavasena vā .
Yathā hi cittakammādīni ārabhitvā apariniṭṭhitakammantā cittakārādayo tesaṃ kammantānaṃ akaraṇakkhaṇepi mittasuhajjādīhi diṭṭhadiṭṭhaṭṭhāne ‘‘ imesu divasesu kiṃ karothā ’’ ti vuttā ,‘‘ cittakammaṃ karoma , kaṭṭhakammaṃ karomā ’’ ti vadanti .
Te kiñcāpi tasmiṃ khaṇe na karonti avicchinnakammantattā pana katakhaṇañca kattabbakhaṇañca upādāya
P0.93 karontiyeva nāma honti .Evameva yamhi santāne anusayā appahīnā , yamhi vā pana nesaṃ santāne uppattipaccaye sati uppatti anivāritā , tattha anuppajjanakkhaṇepi
M0.326 uppannapubbañceva kālantare uppajjanakañca upādāya yassa kāmarāgānusayo uppajjati , tassa paṭighānusayo uppajjatiyeva nāmāti evamattho veditabbo .Ito paresupi evarūpesu vissajjanesu eseva nayo .
No ca tassāti idaṃ anāgāmissa kāmarāgabyāpādānaṃ anavasesato pahīnattā vuttaṃ .
Tiṇṇaṃ puggalānan ti puthujjanasotāpannasakadāgāmīnaṃ .
Dvinnaṃ puggalānan ti sotāpannasakadāgāmīnaṃ .
Paratopi evarūpesu ṭhānesu eseva nayo .
14. Okāsavārassa paṭhamadutiyapucchāsu yasmā kāmarāgānusayo kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu
V0.325 anuseti , paṭighānusayo dukkhavedanāya ;tasmā ‘ no ’ ti paṭisedho kato .
Tatiyapucchāyaṃ ubhinnampi kāmadhātuyā dvīsu vedanāsu anusayanato ‘ āmantā ’ ti paṭivacanaṃ dinnaṃ .
Rūpadhātuarūpadhātuyā pana mānānusayassa kāmarāgānusayena saddhiṃ asādhāraṇaṃ uppattiṭṭhānaṃ .
Tasmā no ca tattha kāmarāgānusayoti vuttaṃ .
Iminā nayena sabbesaṃ uppattiṭṭhānavāraṃ oloketvā sādhāraṇāsādhāraṇaṃ uppattiṭṭhānaṃ veditabbaṃ .
20. Dukamūlakapucchāyaṃ yasmā kāmarāgapaṭighānusayā nāpi ekasmiṃ ṭhāne uppajjanti , na ekaṃ dhammaṃ ārammaṇaṃ karonti , tasmā natthīti paṭikkhepo kato .
Ayañhettha adhippāyo .
Yasmiṃ ime dve anusayā anusayeyyuṃ , taṃ ṭhānameva natthi .
Tasmā ‘‘ kattha mānānusayo anusetī ’’ ti ayaṃ pucchā apucchāyevāti .
Aññesupi evarūpesu eseva nayo .
27. Puggalokāsavāre catunnan ti puthujjanasotāpannasakadāgāmianāgāmīnaṃ .
36. Paṭilomanaye yassa kāmarāgānusayo nānusetīti ayaṃ pucchā anāgāmiṃ gahetvā pucchati .
56. Dvinnaṃ
M0.327 puggalānaṃ sabbattha kāmarāgānusayoP0.94 nānusetīti anāgāmiarahantānaṃ .Kāmadhātuyā tīsu vedanāsūti ca vedanāggahaṇena vedanāsampayuttakānampi tesaṃ vatthārammaṇānampīti sabbesampi kāmāvacaradhammānaṃ gahaṇaṃ veditabbaṃ .
Ayaṃ anusayavāre vinicchayakathā .
Anusayavāravaṇṇanā .