13. Jhānasaṃyuttaṃ
1. Samādhimūlakasamāpattisuttavaṇṇanā
662. Samādhikusaloti
V2.254 samādhismiṃ kusalo .Tayidaṃ samādhikosallattaṃ saha jhānaṅgayogena catubbidho jhānasamādhi , tasmā taṃ taṃ vibhāgaṃ jānantassa siddhaṃ hotīti āha –
‘‘ paṭhamaṃ jhānan ’’ tiādi .
Tattha vitakkavicārapītisukhekaggatāvasena paṭhamaṃ pañcaṅgikaṃ , pītisukhekaggatāvasena dutiyaṃ tivaṅgikaṃ , sukhekaggatāvasena tatiyaṃ duvaṅgikaṃ , upekkhekaggatāvasena catutthaṃ duvaṅgikamevāti evaṃ tasmiṃ tasmiṃ jhāne taṃtaṃaṅgānaṃ vavatthāne kusalo .
Samāpattikusaloti samāpajjane kusalo .
Hāsetvāti tosetvā .
Kallaṃ katvāti samādhānassa paṭipakkhadhammānaṃ dūrīkaraṇena sahakārīkāraṇañca samādhānena samāpajjane cittaṃ samatthaṃ katvā .
Sesapadānīti sesā tayo koṭṭhāsā .
Tatiyādīsu nayesu akusalopi jhānatthāya paṭipannattā ‘‘ jhāyītevā ’’ ti vutto .
Samādhimūlakasamāpattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2-55.Samādhimūlakaṭhitisuttādivaṇṇanā
663-716.
Dutiyādisuttesu
M2.279 ṭhitikusaloti ettha antogadhahetuattho ṭhiti -saddo , tasmiñca pana kusaloti atthoti āha –‘‘ jhānaṃ ṭhapetuṃ akusalo ’’ ti .
Sattaṭṭhaaccharāmattan ti sattaṭṭhaaccharāmattaṃ khaṇaṃ jhānaṃ ṭhapetuṃ na sakkoti adhiṭṭhānavasībhāvassa anipphāditattā .
Yathāparicchedena kālena vuṭṭhātuṃ na sakkoti vuṭṭhānavasībhāvassa anipphāditattā .
Kallaṃ jātaṃ assāti kallitaṃ , tasmiṃ kallite kallitabhāvena kasiṇārammaṇesu ‘‘ idaṃ nāma asukassā ’’ ti visayavasena samāpajjituṃ asakkonto na samādhismiṃ ārammaṇakusalo .
Na samādhismiṃ gocarakusaloti samādhismiṃ nipphāditabbe tassa gocare kammaṭṭhānasaññite pavattiṭṭhāne bhikkhācāragocare ca satisampajaññavirahito akusalo .
Keci pana ‘‘ kammaṭṭhānagocaro paṭhamajjhānādikaṃ ,‘ evaṃ samāpajjitabbaṃ , evaṃ bahulīkātabban ’ ti ajānanto tattha akusalo nāmā ’’ ti vadanti .
Kammaṭṭhānaṃ abhinīharitun ti kammaṭṭhānaṃ visesabhāgiyatāya
V2.255 abhinīharituṃ akusalo .Sakkaccakārīti cittīkārī .
Sātaccakārīti niyatakārī .
Samādhissa upakārakadhammāti appanākosallā .
Samāpattiādīhīti ādi -saddena sakkaccakāripadādīnaṃyeva saṅgaho daṭṭhabbo catukkānaṃ vuttattā .
Tenāha ‘‘ yojetvā catukkā vuttā ’’ ti .
Lokiyajjhānavaseneva kathitaṃ ‘‘ samādhikusalo ’’ tiādinā nayena desanāya pavattattā .
Na hi lokuttaradhammesu akosallaṃ nāma labbhati .
Yadi akosallaṃ , na kusalasaddena visesitabbatā siyāti .
Samādhimūlakaṭhitisuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Jhānasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhitā ca sāratthappakāsiniyā
Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya khandhavaggavaṇṇanā .