1. Ānandasuttavaṇṇanā
83. Paṭiccāti nissayaṃ katvā .
‘‘ Esohamasmī ’’ ti diṭṭhiggāho ,‘‘ seyyohamasmī ’’ ti mānaggāho ca taṇhāvaseneva hontīti taṇhāpi tathāpavattiyā paccayabhūtā tathāpavatti evāti vuttaṃ ‘‘ asmīti evaṃ pavattaṃ
M2.244 taṇhāmānadiṭṭhipapañcattayaṃ hotī ’’ ti .Daharasaddo bāladārakepi pavattatīti tato visesanatthaṃ ‘‘ yuvā ’’ ti vuttaṃ .
Yuvāpi eko amaṇḍanasīloti tato visesanatthaṃ ‘‘ maṇḍanakajātiko ’’ ti vuttaṃ .
Tena mukhanimittapaccavekkhaṇassa sabbhāvaṃ dasseti .
Tan ti ādāsamaṇḍalaṃ olokayato .
Parammukhaṃ hutvā paññāyeyyāti yadi puratthimadisābhimukhaṃ hutvā ṭhitaṃ , mukhanimittampi puratthimadisābhimukhameva hutvā paññāyeyyāti attho .
Yadipi parassa sadisassa mukhaṃ bhaveyya , tathāpi kāci asadisatā bhaveyyāti vuttaṃ ‘‘ vaṇṇādīhi asadisaṃ hutvā paññāyeyyā ’’ ti .
Nibhāsarūpan ti paṭibhāsarūpaṃ .
Nibhāsarūpaṃ tāva kaṃsādimaye pabhassare maṇḍale paññāyatu , udake pana kathanti ‘‘ kena kāraṇenā ’’ ti pucchati .
Itaro ‘‘ mahābhūtānaṃ visuddhatāyā ’’ ti vadanto tatthāpi yathāladdhapabhassarabhāvenevāti dasseti .
Ettha ca maṇḍanajātiko puriso viya puthujjano , ādāsatalādayo viya pañcakkhandhā , mukhanimittaṃ viya ‘‘ asmī ’’ ti gahaṇaṃ , mukhanimittaṃ upādāya dissamānarūpādi viya ‘‘ asmī ’’ ti sati ‘‘ ahamasmī ’’ ti ‘‘ parosmī ’’ tiādayo gāhavisesā .
Abhisametoti abhisamito , ayameva vā pāṭho .
Ānandasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .