(25)5. Āpattibhayavaggo
1. Saṅghabhedakasuttavaṇṇanā
243. Pañcamassa
V2.391 paṭhame api nu taṃ , ānanda , adhikaraṇan ti vivādādhikaraṇādīsu aññataraṃ adhikaraṇaṃ bhikkhusaṅghassa uppajji , satthā tassa vūpasantabhāvaṃ pucchanto evamāha .Kuto taṃ , bhanteti , bhante , kuto kinti kena kāraṇena taṃ adhikaraṇaṃ vūpasamissatīti vadati .
Kevalakappan ti sakalaṃ samantato .
Saṅghabhedāya ṭhitoti saṅghena saddhiṃ vādatthāya kathitaṃ paṭikathentova ṭhito .
Tatrāyasmāti tasmiṃ evaṃ ṭhite āyasmā anuruddho .
Na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññatīti ‘‘ mā , āvuso , saṅghena saddhiṃ evaṃ avacā ’’ ti ekavacanampi vattabbaṃ na maññati .
Voyuñjatīti anuyuñjati anuyogaṃ āpajjati .
Atthavaseti kāraṇavase .
Nāsessantīti
P3.216 uposathappavāraṇaṃ upagantuṃ adatvā nikkaḍḍhissanti .Sesaṃ pāḷivaseneva veditabbaṃ .
2. Āpattibhayasuttavaṇṇanā
244. Dutiye
M2.394 khuramuṇḍaṃ karitvāti pañca sikhaṇḍake ṭhapetvā khurena muṇḍaṃ karitvā .Kharassarenāti kakkhaḷasaddena .
Paṇavenāti vajjhabheriyā .
Thalaṭṭhassāti ekamante ṭhitassa .
Sīsacchejjan ti sīsacchedārahaṃ .
Yatra hi nāmāti yaṃ nāma .
So vatassāhan ti so vata ahaṃ assaṃ , yaṃ evarūpaṃ pāpaṃ na kareyyanti attho .
Yathādhammaṃ paṭikarissatīti dhammānurūpaṃ paṭikarissati , sāmaṇerabhūmiyaṃ ṭhassatīti attho .
Kāḷavatthaṃ paridhāyāti kāḷapilotikaṃ nivāsetvā .
Mosallan ti musalābhipātārahaṃ .
Yathādhamman ti idha āpattito vuṭṭhāya suddhante patiṭṭhahanto yathādhammaṃ karoti nāma .
Bhasmapuṭan ti chārikābhaṇḍikaṃ .
Gārayhaṃ bhasmapuṭan ti garahitabbachārikāpuṭena matthake abhighātārahaṃ .
Yathādhamman ti idha āpattiṃ desento yathādhammaṃ paṭikaroti nāma .
Upavajjan ti upavādārahaṃ .
Pāṭidesanīyesūti paṭidesetabbesu .
Iminā
P3.217 sabbāpiV2.392 sesāpattiyo saṅgahitā .Imāni kho , bhikkhave , cattāri āpattibhayānīti , bhikkhave , imāni cattāri āpattiṃ nissāya uppajjanakabhayāni nāmāti .
3. Sikkhānisaṃsasuttavaṇṇanā
245. Tatiye sikkhā ānisaṃsā etthāti sikkhānisaṃsaṃ .
Paññā uttarā etthāti paññuttaraṃ .
Vimutti sāro etthāti vimuttisāraṃ .
Sati ādhipateyyā etthāti satādhipateyyaṃ .
Etesaṃ hi sikkhādisaṅkhātānaṃ ānisaṃsādīnaṃ atthāya vussatīti vuttaṃ hoti .
Ābhisamācārikāti uttamasamācārikā .
Vattavasena paññattasīlassetaṃ adhivacanaṃ .
Tathā tathā so tassā sikkhāyāti tathā tathā so sikkhākāmo bhikkhu tasmiṃ sikkhāpade .
Ādibrahmacariyikāti maggabrahmacariyassa ādibhūtānaṃ catunnaṃ mahāsīlānametaṃ adhivacanaṃ .
Sabbasoti sabbākārena .
Dhammāti catusaccadhammā .
Paññāya samavekkhitā hontīti sahavipassanāya maggapaññāya sudiṭṭhā honti .
Vimuttiyā phusitā hontīti arahattaphalavimuttiyā ñāṇaphassena phuṭṭhā honti .
Ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hotīti niyakajjhatteyeva sati suṭṭhu upaṭṭhitā hoti .
Paññāya anuggahessāmīti vipassanāpaññāya
M2.395 anuggahessāmi .Paññāya
P3.218 samavekkhissāmīti idhāpi vipassanāpaññā adhippetā .Phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmīti ettha pana maggapaññāva adhippetā .
4. Seyyāsuttavaṇṇanā
246. Catutthe petāti kālakatā vuccanti .
Uttānā sentīti te yebhuyyena uttānakāva sayanti .
Atha vā pettivisaye nibbattā petā nāma , te appamaṃsalohitattā aṭṭhisaṅghātajaṭitā ekena passena sayituṃ na sakkonti , uttānāva senti .
Anattamano hotīti tejussadattā sīho migarājā dve purimapāde ekasmiṃ , pacchimapāde ekasmiṃ ṭhāne ṭhapetvā naṅguṭṭhaṃ antarasatthimhi pakkhipitvā purimapādapacchimapādanaṅguṭṭhānaṃ ṭhitokāsaṃ sallakkhetvā dvinnaṃ purimapādānaṃ matthake sīsaṃ ṭhapetvā sayati .
Divasampi sayitvā pabujjhamāno na uttasanto pabujjhati , sīsaṃ pana ukkhipitvā purimapādādīnaṃ ṭhitokāsaṃ sallakkhetvā sace kiñci ṭhānaṃ
V2.393 vijahitvā ṭhitaṃ hoti ,‘‘ nayidaṃ tuyhaṃ jātiyā , na sūrabhāvassa anurūpan ’’ ti anattamano hutvā tattheva sayati , na gocarāya pakkamati .Idaṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ anattamano hotī ’’ ti .
Avijahitvā ṭhite pana ‘‘ tuyhaṃ jātiyā ca sūrabhāvassa ca anurūpamidan ’’ ti haṭṭhatuṭṭho uṭṭhāya sīhavijambhanaṃ vijambhitvā kesarabhāraṃ vidhunitvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ
P3.219 naditvā gocarāya pakkamati .Tena vuttaṃ –
‘‘ attamano hotī ’’ ti .
5. Thūpārahasuttavaṇṇanā
247. Pañcame rājā cakkavattīti ettha kasmā bhagavā agāramajjhe vasitvā kālakatassa rañño thūpakaraṇaṃ anujānāti , na sīlavato puthujjanabhikkhussāti ?
Anacchariyattā .
Puthujjanabhikkhūnañhi thūpe anuññāyamāne tambapaṇṇidīpe tāva thūpānaṃ okāso na bhaveyya , tathā aññesu ṭhānesu .
Tasmā ‘‘ anacchariyā te bhavissantī ’’ ti nānujānāti .
Cakkavattī rājā ekova nibbattati , tenassa thūpo acchariyo hoti .
Puthujjanasīlavato pana parinibbutabhikkhuno viya mahantampi sakkāraṃ kātuṃ vaṭṭatiyeva .
Chaṭṭhasattamāni uttānatthāneva .
8. Paṭhamavohārasuttavaṇṇanā
250. Aṭṭhame
M2.396 anariyavohārāti anariyānaṃ kathā .Sesesupi eseva nayo .
Āpattibhayavaggo pañcamo .
Pañcamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .