(14)4. Puggalavaggo
1. Saṃyojanasuttavaṇṇanā
131. Catutthassa
V2.332 paṭhame upapattipaṭilābhiyānīti yehi anantarā upapattiṃ paṭilabhati .Bhavapaṭilābhiyānīti upapattibhavassa paṭilābhāya paccayāni .
Sakadāgāmissāti idaṃ appahīnasaṃyojanesu ariyesu uttamakoṭiyā gahitaṃ .
Yasmā pana antarāparinibbāyissa antarā upapatti natthi , yaṃ pana so tattha jhānaṃ samāpajjati , taṃ
P3.131 kusalattā ‘‘ upapattibhavassa paccayo ’’ teva saṅkhyaṃ gacchati .Tasmāssa ‘‘ upapattipaṭilābhiyāni saṃyojanāni pahīnāni , bhavapaṭilābhiyāni saṃyojanāni appahīnānī ’’ ti vuttaṃ .
Orambhāgiyesu ca appahīnaṃ upādāya sakadāgāmissa avisesena ‘‘ orambhāgiyāni saṃyojanāni appahīnānī ’’ ti vuttaṃ .
Sesamettha uttānameva .
2. Paṭibhānasuttavaṇṇanā
132. Dutiye yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhānoti pañhaṃ kathento yuttameva katheti , sīghaṃ pana na katheti , saṇikameva kathetīti attho .
Iminā nayena sabbapadāni veditabbāni .
3. Ugghaṭitaññūsuttavaṇṇanā
133. Tatiye
M2.337 catunnampi puggalānaṃ iminā suttena viseso veditabbo –‘‘ Katamo ca puggalo ugghaṭitaññū , yassa puggalassa saha udāhaṭavelāya dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo ugghaṭitaññū .
Katamo ca puggalo vipañcitaññū , yassa puggalassa vitthārena atthe vibhajiyamāne dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo vipañcitaññū .
Katamo ca puggalo neyyo , yassa puggalassa uddesato
V2.333 paripucchato yonisomanasikaroto kalyāṇamitte sevato bhajato payirupāsato anupubbena dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo neyyo .Katamo ca puggalo padaparamo , yassa puggalassa bahumpi suṇato bahumpi bhaṇato bahumpi dhārayato bahumpi vācayato na tāya jātiyā dhammābhisamayo hoti , ayaṃ vuccati puggalo padaparamo ’’ ti ( pu . pa .148-151).
4. Uṭṭhānaphalasuttavaṇṇanā
134. Catutthe uṭṭhānavīriyeneva divasaṃ vītināmetvā tassa nissandaphalamattaṃ kiñcideva labhitvā jīvikaṃ kappeti , taṃ pana uṭṭhānaṃ āgamma kiñci puññaphalaṃ nappaṭilabhati
P3.132 , ayaṃ uṭṭhānaphalūpajīvī na kammaphalūpajīvī nāma .Cātumahārājike pana deve ādiṃ katvā sabbepi devā uṭṭhānavīriyena vinā puññaphalasseva upajīvanato kammaphalūpajīvino na uṭṭhānaphalūpajīvino nāma .
Rājarājamahāmattādayo uṭṭhānaphalūpajīvino ca kammaphalūpajīvino ca .
Nerayikasattā neva uṭṭhānaphalūpajīvino na kammaphalūpajīvino .
Imasmiṃ sutte puññaphalameva kammaphalanti adhippetaṃ , tañca tesaṃ natthi .
5. Sāvajjasuttavaṇṇanā
135. Pañcame paṭhamo andhabālaputhujjano , dutiyo antarantarā kusalakārako lokiyaputhujjano , tatiyo sotāpanno , sakadāgāmianāgāminopi
M2.338 eteneva saṅgahitā .Catuttho khīṇāsavo .
So hi ekanteneva anavajjo .
6-7.Sīlasuttādivaṇṇanā
136-137.
Chaṭṭhe paṭhamo lokiyamahājano , dutiyo sukkhavipassako sotāpanno ca sakadāgāmī ca , tatiyo anāgāmī .
So hi yasmā taṅkhaṇikampi upapattinimittakaṃ jhānaṃ paṭilabhatiyeva , tasmā sukkhavipassakopi samādhismiṃ paripūrakārīyeva .
Catuttho khīṇāsavoyeva
V2.334 .So hi sabbesaṃ sīlādipaccanīkānaṃ pahīnattā sabbattha paripūrakārī nāma .
Sattamepi chaṭṭhe vuttanayeneva puggalaparicchedo veditabbo .
8. Nikaṭṭhasuttavaṇṇanā
138. Aṭṭhame nikaṭṭhakāyoti niggatakāyo .
Anikaṭṭhacittoti anupaviṭṭhacitto .
Kāyeneva gāmato nikkhanto , cittena araññe vasantopi gāmameva paviṭṭhoti vuttaṃ hoti .
Iminā nayena sabbattha attho veditabbo .
9. Dhammakathikasuttavaṇṇanā
139. Navame asahitan ti atthena asaṃyuttaṃ .
Na kusalā hotīti na chekā hoti .
Sahitāsahitassāti
P3.133 atthanissitassa vā anissitassa vā .Evaṃ sabbattha attho veditabbo .
10. Vādīsuttavaṇṇanā
140. Dasame atthato pariyādānaṃ gacchatīti aṭṭhakathaṃ pucchito pariyādānaṃ parikkhayaṃ gacchati , kathetuṃ na sakkoti .
No byañjanatoti byañjanaṃ panassa pavattati na pariyādiyati .
Eseva nayo sabbatthāti .
Puggalavaggo catuttho .