5. Brāhmaṇasaccasuttavaṇṇanā
185. Pañcame brāhmaṇasaccānīti brāhmaṇānaṃ saccāni tathāni .
So tena na samaṇoti maññatīti so khīṇāsavo tena saccena ‘‘ ahaṃ samaṇo ’’ ti taṇhāmānadiṭṭhīhi na maññati .
Sesapadesupi eseva nayo .
Yadeva tattha saccaṃ , tadabhiññāyāti yaṃ tattha ‘‘ sabbe pāṇā
P3.162 avajjhā ’’ ti paṭipattiyā saccaṃ tathaṃ aviparītaṃ .Iminā vacīsaccaṃ abbhantaraṃ katvā paramatthasaccaṃ nibbānaṃ dasseti .
Tadabhiññāyāti taṃ ubhayampi abhivisiṭṭhāya paññāya jānitvā .
Anuddayāya anukampāya paṭipanno hotīti anuddayatthāya ca anukampatthāya ca yā paṭipadā , taṃ paṭipanno hoti , pūretvā ṭhitoti attho .
Sesapaṭipadāsupi eseva nayo .
Sabbe kāmāti sabbe vatthukāmakilesakāmā .
Iti vadaṃ brāhmaṇo saccamāhāti evampi vadanto khīṇāsavabrāhmaṇo saccameva āha .
Sabbe bhavāti kāmabhavādayo tayopi .
Nāhaṃ kvacanīti ettha pana catukkoṭikasuññatā kathitā .
Ayañhi ‘‘ nāhaṃ kvacanī ’’ ti kvaci attānaṃ na passati , kassaci kiñcanatasmin ti attano attānaṃ kassaci parassa kiñcanabhāve upanetabbaṃ na passati , bhātiṭṭhāne bhātaraṃ , sahāyaṭṭhāne sahāyaṃ , parikkhāraṭṭhāne vā parikkhāraṃ maññitvā upanetabbaṃ na passatīti attho .
Na ca mama kvacanīti ettha mamasaddaṃ tāva ṭhapetvā ‘‘ na ca kvacani parassa ca attānaṃ kvaci na passatī ’’ ti ayamattho .
Idāni ‘‘ mamasaddaṃ āharitvā
M2.360 mama kismiñci kiñcanaṃ natthī ’’ ti so parassa attā mama kismiñci kiñcanabhāve atthīti na passati , attano bhātiṭṭhāne bhātaraṃ , sahāyaṭṭhāneP3.163 sahāyaṃ , parikkhāraṭṭhāne vā parikkhāranti kismiñci ṭhāne parassa attānaṃ iminā kiñcanabhāvena upanetabbaṃ na passatīti attho .Evamayaṃ yasmā neva katthaci attānaṃ passati , na taṃ parassa kiñcanabhāve upanetabbaṃ passati , na parassa attānaṃ passati , na parassa attānaṃ attano kiñcanabhāve upanetabbaṃ passatīti .
Iti vadaṃ brāhmaṇoti evaṃ catukkoṭikaṃ suññataṃ vadantopi khīṇāsavabrāhmaṇo tassā paṭipadāya sammā paṭividdhattā saccameva āha , na musāti sabbesupi vāresu maññanānaṃ pahīnattāyeva na maññatīti ca attho veditabbo .
Ākiñcaññaṃyeva
V2.358 paṭipadan ti kiñcanabhāvavirahitaṃ nippalibodhaṃ niggahaṇameva paṭipadaṃ paṭipanno hoti pūretvā ṭhito .Imāni kho paribbājakā cattāri brāhmaṇasaccāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditānīti yāni tumhe bhovādibrāhmaṇānaṃ saccāni vadetha , tehi aññāni mayā imāni bāhitapāpabrāhmaṇassa cattāri saccāni catūhi maggehi soḷasavidhena kiccena jānitvā paccakkhaṃ katvā paveditāni desitāni jotitānīti attho .
Iti imasmiṃ sutte catūsupi ṭhānesu khīṇāsavassa vacīsaccameva kathitanti .