8. Jambālīsuttavaṇṇanā
178. Aṭṭhame
P3.153 santaṃ cetovimuttin ti aṭṭhannaṃ samāpattīnaṃ aññataraṃ samāpattiṃ .Sakkāyanirodhan ti tebhūmakavaṭṭasaṅkhātassa sakkāyassa nirodhaṃ , nibbānanti attho .
Na pakkhandatīti ārammaṇavasena na pakkhandati .
Sesapadesupi eseva nayo .
Na pāṭikaṅkhoti na pāṭikaṅkhitabbo .
Lepagatenāti lepamakkhitena .
Imasmiñca
M2.353 panatthe nadīpāraṃ gantukāmapurisopammaṃ āharitabbaṃ – eko kira puriso caṇḍasotāya vāḷamacchākulāya nadiyā pāraṃ gantukāmo ‘‘ orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ , pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ , kiṃ nu kho katvā pāraṃ gamissāmī ’’ ti paṭipāṭiyā ṭhite aṭṭha kakudharukkhe disvā ‘‘ sakkā imāya rukkhapaṭipāṭiyā gantun ’’ ti manasikatvā ‘‘ kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā honti , sākhāya hatthā na saṇṭhaheyyun ’’ ti nigrodhapilakkharukkhādīnaṃ aññatarassa lākhāya hatthapāde makkhetvā dakkhiṇahatthena ekaṃ sākhaṃ gaṇhi .Hattho tattheva lagi .
Puna vāmahatthena dakkhiṇapādena vāmapādenāti cattāropi hatthapādā tattheva lagiṃsu .
So adhosiro lambamāno uparinadiyaṃ deve vuṭṭhe puṇṇāya nadiyā sote nimuggo kumbhīlādīnaṃ bhakkho ahosi .
Tattha
V2.351 nadīsotaṃ viya saṃsārasotaṃ daṭṭhabbaṃ , sotassa pāraṃ gantukāmapuriso viya yogāvacaro , orimatīraṃ viya sakkāyo , pārimatīraṃ viya nibbānaṃ , paṭipāṭiyā ṭhitā aṭṭha kakudharukkhā viya aṭṭha samāpattiyo , lepamakkhitenaP3.154 hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthike asodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ , catūhi hatthapādehi sākhāya baddhassa olambanaṃ viya paṭhamajjhāne nikantiyā laggakālo , uparisote vuṭṭhi viya chasu dvāresu kilesānaṃ uppannakālo , nadiyā puṇṇāya sote nimuggassa kumbhīlādīnaṃ bhakkhabhūtakālo viya saṃsārasote nimuggassa catūsu apāyesu dukkhānubhavanakālo veditabbo .Suddhena hatthenāti sudhotena parisuddhahatthena .
Imasmimpi atthe tādisameva opammaṃ kātabbaṃ – tatheva hi pāraṃ gantukāmo puriso ‘‘ kakudharukkhā nāma maṭṭhasākhā , kiliṭṭhahatthena gaṇhantassa hattho parigaleyyā ’’ ti hatthapāde sudhote katvā ekaṃ sākhaṃ gaṇhitvā paṭhamaṃ rukkhaṃ āruḷho .
Tato otaritvā dutiyaṃ … pe … tato otaritvā aṭṭhamaṃ , aṭṭhamarukkhato otaritvā pārimatīre khemantabhūmiṃ gato .
Tattha ‘‘ imehi rukkhehi pārimatīraṃ gamissāmī ’’ ti tassa purisassa cintitakālo viya yogino ‘‘ aṭṭha samāpattiyo samāpajjitvā samāpattito
M2.354 vuṭṭhāya arahattaṃ gamissāmī ’’ ti cintitakālo , suddhena hatthena sākhāgahaṇaṃ viya jhānavipassanānaṃ pāripanthikadhamme sodhetvā samāpattisamāpajjanaṃ .Tattha paṭhamarukkhārohaṇakālo viya paṭhamajjhānasamāpattikālo , paṭhamarukkhato oruyha dutiyaṃ
P3.155 āruḷhakālo viya paṭhamajjhāne nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya dutiyajjhānasamāpannakālo … pe … sattamarukkhato oruyha aṭṭhamaṃ āruḷhakālo viya ākiñcaññāyatanasamāpattiyaṃ nikantiyā abaddhassa tato vuṭṭhāya nevasaññānāsaññāyatanasamāpannakālo .Aṭṭhamarukkhato oruyha pārimatīraṃ khemantabhūmiṃ gatakālo viya nevasaññānāsaññāyatane nikantiyā abaddhassa samāpattito vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvā arahattappattakālo veditabbo .
Avijjāppabhedaṃ manasi karotīti aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇabhūtāya gaṇabahalamahāavijjāya pabhedasaṅkhātaṃ arahattaṃ manasi karoti .
Na pakkhandatīti ārammaṇavaseneva na pakkhandati .
Jambālīti gāmato nikkhantassa mahāudakassa patiṭṭhānabhūto mahāāvāṭo .
Anekavassagaṇikāti
V2.352 gāmassa vā nagarassa vā uppannakāleyeva uppannattā anekāni vassagaṇāni uppannāya etissāti anekavassagaṇikā .Āyamukhānīti catasso pavisanakandarā .
Apāyamukhānīti apavāhanacchiddāni .
Na āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti na pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo .
Na hi tato udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ gahetvā mahāsamuddaṃ pāpuṇāti .
Imassa panatthassa vibhāvanatthaṃ uyyānagavesakaopammaṃ āharitabbaṃ .
Eko
P3.156 kira nagaravāsiko kulaputto uyyānaṃ gavesanto nagarato nātidūre naccāsanne mahantaṃ jambāliṃ addasa .So ‘‘ imasmiṃ ṭhāne ramaṇīyaṃ uyyānaṃ bhavissatī ’’ ti sallakkhetvā kuddālaṃ ādāya cattāripi kandarāni pidhāya apavāhanacchiddāni vivaritvā aṭṭhāsi .
Devo na sammā vassi , avasesaudakaṃ apavāhanacchiddena parissavitvā gataṃ .
Cammakhaṇḍapilotikādīni tattheva pūtikāni jātāni , pāṇakā saṇṭhitā , samantā anupagamanīyā jātā .
Upagatānampi nāsāpuṭe pidhāya pakkamitabbaṃ hoti
M2.355 .So katipāhena āgantvā paṭikkamma ṭhito oloketvā ‘‘ na sakkā upagantun ’’ ti pakkāmi .
Tattha nagaravāsī kulaputto viya yogāvacaro daṭṭhabbo , uyyānaṃ gavesantena gāmadvāre jambāliyā diṭṭhakālo viya cātumahābhūtikakāyo , āyamukhānaṃ pihitakālo viya dhammassavanodakassa aladdhakālo , apāyamukhānaṃ vivaṭakālo viya chadvārikasaṃvarassa vissaṭṭhakālo , devassa sammā avuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa aladdhakālo , avasesaudakassa apāyamukhehi parissavitvā gatakālo viya abbhantare guṇānaṃ parihīnakālo , udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ asamatthakālo viya arahattamaggena avijjāpāḷiṃ bhinditvā kilesarāsiṃ vidhamitvā nibbānaṃ sacchikātuṃ asamatthakālo , cammakhaṇḍapilotikādīnaṃ tattheva pūtibhāvo viya abbhantare rāgādikilesehi paripūritakālo , tassa āgantvā disvā
P3.157 vippaṭisārino gatakālo viya vaṭṭasamaṅgipuggalassa vaṭṭe abhiratakālo veditabbo .Āḷippabhedo pāṭikaṅkhoti pāḷippabhedo pāṭikaṅkhitabbo .
Tato hi udakaṃ uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pāpuṇituṃ sakkhissatīti attho .
Idhāpi
V2.353 tadeva opammaṃ āharitabbaṃ .Tattha āyamukhānaṃ vivaṭakālo viya sappāyadhammassavanassa laddhakālo , apāyamukhānaṃ pihitakālo viya chasu dvāresu saṃvarassa paccupaṭṭhitakālo , devassa sammā vuṭṭhakālo viya sappāyakammaṭṭhānassa laddhakālo , udakassa uṭṭhāya pāḷiṃ bhinditvā kacavaraṃ ādāya mahāsamuddaṃ pattakālo viya arahattamaggena avijjaṃ bhinditvā akusalarāsiṃ vidhamitvā arahattaṃ sacchikatakālo , āyamukhehi paviṭṭhena udakena sarassa paripuṇṇakālo viya abbhantare lokuttaradhammehi paripuṇṇakālo , samantato vatiṃ katvā rukkhe ropetvā uyyānamajjhe pāsādaṃ māpetvā nāṭakāni paccupaṭṭhapetvā subhojanaṃ bhuñjantassa nisinnakālo viya dhammapāsādaṃ āruyha
M2.356 nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nisinnakālo veditabbo .Sesamettha uttānatthameva .
Desanā pana lokiyalokuttaramissikā kathitāti .