8. Upakasuttavaṇṇanā
188. Aṭṭhame
M2.362 upakoti tassa nāmaṃ .Maṇḍikāputtoti maṇḍikāya putto .
Upasaṅkamīti so kira devadattassa upaṭṭhāko ,‘‘ kiṃ nu kho satthā mayi attano santikaṃ upagate vaṇṇaṃ kathessati , udāhu avaṇṇan ’’ ti pariggaṇhanatthaṃ upasaṅkami .
‘‘ Nerayiko devadatto kappaṭṭho atekiccho ’’ ti ( cūḷava .348) vacanaṃ sutvā satthāraṃ ghaṭṭetukāmo upasaṅkamītipi vadanti .
Parūpārambhaṃ vattetīti paragarahaṃ katheti .
Sabbo so na upapādetīti sabbopi so kusaladhammaṃ na uppādeti , attano vā vacanaṃ upapādetuṃ anucchavikaṃ kātuṃ na sakkoti .
Anupapādento gārayho hotīti kusalaṃ dhammaṃ uppādetuṃ asakkonto attano ca vacanaṃ upapannaṃ anucchavikaṃ kātuṃ asakkonto gārayho hoti .
Upavajjoti upavaditabbo ca hoti , vajjena vā upeto hoti , sadoso hotīti attho .
Atha bhagavā tassa vādaṃ gahetvā tasseva gīvāya paṭimuñcanto parūpārambhan tiādimāha .
Ummujjamānakaṃyevāti
V2.360 udakato sīsaṃ ukkhipantaṃyeva .Tattha aparimāṇā padātiādīsu tasmiṃ akusalanti paññāpane padānipi akkharānipi dhammadesanāpi aparimāṇāyeva .
Itipidaṃ
P3.167 akusalan ti idampi akusalaṃ idampi akusalaṃ imināpi kāraṇena imināpi kāraṇena akusalanti evaṃ akusalapaññattiyaṃ āgatānipi aparimāṇāni .Athāpi aññenākārena tathāgato taṃ dhammaṃ deseyya , evampissa desanā aparimāṇā bhaveyya .
Yathāha –
‘‘ apariyādinnāvassa tathāgatassa dhammadesanā , apariyādinnaṃ dhammapadabyañjanan ’’ ti ( ma . ni .1.161).
Iminā upāyena sabbavāresu attho veditabbo .
Yāva dhaṃsī vatāyan ti yāva guṇadhaṃsī vata ayaṃ .
Loṇakāradārakoti loṇakāragāmadārako .
Yatra hi nāmāti yo hi nāma .
Āsādetabbaṃ maññissatīti ghaṭṭetabbaṃ maññissati .
Apehīti apagaccha , mā me purato aṭṭhāsi .
Evañca pana vatvā gīvāya gaṇhāpetvā nikkaḍḍhāpesiyevāti .