Issues
Select Version
Dhammasaṅgaṇīpāḷi
Dhammasaṅgaṇīpāḷi

Dukanikkhepaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Dukanikkhepaṃ

Hetugocchakaṃ

1059. Katame dhammā hetū ?
Tayo kusalahetū , tayo akusalahetū , tayo abyākatahetū , nava kāmāvacarahetū cha rūpāvacarahetū , cha arūpāvacarahetū , cha apariyāpannahetū .
1060. Tattha katame tayo kusalahetū ?
Alobho , adoso , amoho .
1061. TatthaV0.238 katamo alobho ?
Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho .
1062. TatthaM0.215 katamo adoso ?
YoP0.189 adoso adussanā adussitattaṃ metti mettāyanā mettāyitattaṃ anuddā anuddāyanā anudāyitattaṃ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso .
1063. Tattha katamo amoho ?
Dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ , pubbante ñāṇaṃ , aparante ñāṇaṃ , pubbantāparante ñāṇaṃ , idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ , yā evarūpā paññāT0.272 pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – ayaṃ vuccati amoho .
Ime tayo kusalahetū .
1064. Tattha katame tayo akusalahetū ?
Lobho , doso , moho .
1065. Tattha katamo lobho ?
Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandīrāgo [ nandirāgo ( sī .)] cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī [ sibbanī ( sī .)] jālinī saritā visattikā suttaṃ visaṭā āyūhinī [ āyūhanī ( sī . syā .)] dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsisanā āsisitattaṃ [ āsiṃsanā āsiṃsitattaṃ ( sī . syā .)] rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṃ loluppaṃ loluppāyanā loluppāyitattaṃ pucchañjikatā [ puñcikatā ( syā .) pucchikatā ( sī .)] sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhāM0.216 rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhāT0.273 ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chādanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃV0.239 dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṃ māravisayo taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddulaṃ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati lobho .
1066. TatthaP0.190 katamo doso ?
Anatthaṃ me acarīti āghāto jāyati , anatthaṃ me caratīti āghāto jāyati , anatthaṃ me carissatīti āghāto jāyati , piyassa me manāpassa anatthaṃ acari … pe … anatthaṃ carati … pe … anatthaṃ carissatīti āghāto jāyati , appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari … pe … atthaṃ carati … pe … atthaṃ carissatīti āghāto jāyati , aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati .
Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṃ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṃ doso dussanā dussitattaṃ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṃ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṃ asuropo anattamanatā cittassa – ayaṃ vuccati doso .
1067. Tattha katamo moho ?
Dukkhe aññāṇaṃ , dukkhasamudaye aññāṇaṃ , dukkhanirodhe aññāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṃ , pubbante aññāṇaṃ , aparante aññāṇaṃ , pubbantāparante aññāṇaṃ , idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṃ , yaṃ evarūpaṃ aññāṇaṃ adassanaṃ anabhisamayoT0.274 ananubodho asambodho appaṭivedho asaṃgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṃ dummejjhaṃ bālyaṃ asampajaññaṃ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṃ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati moho .
Ime tayo akusalahetū .
1068. Tattha katame tayo abyākatahetū ?
Kusalānaṃ vā dhammānaṃ vipākato kiriyābyākatesu vā dhammesu alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū .
1069. TatthaM0.217 katame nava kāmāvacarahetū ?
Tayo kusalahetū , tayo akusalahetū , tayo abyākatahetū – ime nava kāmāvacarahetū .
1070. TatthaV0.240 katame cha rūpāvacarahetū ?
Tayo kusalahetū , tayo abyākatahetū – ime cha rūpāvacarahetū .
1071. Tattha katame cha arūpāvacarahetū ?
TayoP0.191 kusalahetū , tayo abyākatahetū – ime cha arūpāvacarahetū .
1072. Tattha katame cha apariyāpannahetū ?
Tayo kusalahetū , tayo abyākatahetū – ime cha apariyāpannahetū .
1073. Tattha katame tayo kusalahetū ?
Alobho , adoso , amoho .
1074. Tattha katamo alobho ?
Yo alobho alubbhanā alubbhitattaṃ asārāgo asārajjanā asārajjitattaṃ anabhijjhā alobho kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati alobho .
1075. Tattha katamo adoso ?
Yo adoso adussanā adussitattaṃ … pe … abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṃ – ayaṃ vuccati adoso .
1076. Tattha katamo amohoT0.275 ?
Dukkhe ñāṇaṃ , dukkhasamudaye ñāṇaṃ , dukkhanirodhe ñāṇaṃ , dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ , pubbante ñāṇaṃ , aparante ñāṇaṃ , pubbantāparante ñāṇaṃ , idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṃ , yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṃ maggapariyāpannaṃ – ayaṃ vuccati amoho .
Ime tayo kusalahetū .
1077. TatthaM0.218V0.241 katame tayo abyākatahetū ?
Kusalānaṃ dhammānaṃ vipākato alobho adoso amoho – ime tayo abyākatahetū .
Ime cha apariyāpannahetū – ime dhammā hetū .
1078. Katame dhammā na hetū ?
Te dhamme ṭhapetvā , avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā , rūpāvacarā , arūpāvacarā , apariyāpannā ;
vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho ;
sabbañca rūpaṃ , asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū .
1079. Katame dhammā sahetukā ?
Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukāT0.276 .
1080. Katame dhammā ahetukā ?
Tehi dhammehi ye dhammā ahetukā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho , sabbañca rūpaṃ , asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā ahetukā .
1081. KatameP0.192 dhammā hetusampayuttā ?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā .
1082. Katame dhammā hetuvippayuttā ?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho , sabbañca rūpaṃ , asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā hetuvippayuttā .
1083. Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca ?
Lobho mohena hetu ceva sahetuko ca , moho lobhena hetu ceva sahetuko ca , doso mohena hetu ceva sahetuko ca , moho dosena hetu ceva sahetuko ca ;
alobho adoso amoho , te aññamaññaṃ hetū ceva sahetukā ca – ime dhammā hetū ceva sahetukā ca .
1084. Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū ?
Tehi dhammehi ye dhammā sahetukā teV0.242 dhamme ṭhapetvā , vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho – ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū .
1085. KatameM0.219 dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca ?
Lobho mohena hetu ceva hetusampayutto ca , moho lobhena hetu ceva hetusampayutto ca , doso mohena hetu ceva hetusampayutto ca , moho dosena hetu ceva hetusampayutto ca ;
alobho adoso amohoT0.277 , te aññamaññaṃ hetū ceva hetusampayuttā ca – ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca .
1086. Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū ?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā , vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho – ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū .
1087. Katame dhammā na hetū sahetukā ?
Tehi dhammehi ye dhammā na hetū sahetukā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho – ime dhammā na hetū sahetukā .
1088. Katame dhammā na hetū ahetukā ?
Tehi dhammehi ye dhammā na hetū ahetukā vedanākkhandho … pe … viññāṇakkhandho , sabbañca rūpaṃ , asaṅkhatā ca dhātu – ime dhammā na hetū ahetukā .