9. Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
532. Dutiyaupakkhaṭena kiṃpayojananti ?
Natthi , kevalaṃ aṭṭhuppattivasena paññattaṃ bhikkhuniyā rahonisajjasikkhāpadaṃ viya .
Evaṃ sante tanti anāropetabbaṃ bhaveyya vināpi tena tadatthasiddhito , anissarattā , anāropetuṃ anuññātattā ca .
Vuttañhetaṃ ‘‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho … pe … samūhaneyyā ’’ ti ( dī . ni .2.216).
Idaṃ sabbamakāraṇaṃ .
Na hi buddhā appayojanaṃ vācaṃ nicchārenti , pageva sikkhāpadaṃ , tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ tañhi imassa anupaññattisadisan ’’ tiādi .
Anupaññatti ca nippayojanā natthi , taṃsadisañcetaṃ , na nippayojananti dassitaṃ hoti , evaṃ sante ko panettha visesoti ?
Tato āha ‘‘ paṭhamasikkhāpade ekassa pīḷā katā , dutiye dvinnaṃ , ayamettha viseso ’’ ti .
Iminā atthavisesena ko panañño atirekattho dassitoti ?
Porāṇagaṇṭhipade tāva vuttaṃ ‘‘ ekasmimpi vatthusmiṃ
V0.219 ubhinnaṃ pīḷā kātuṃ vaṭṭatīti ayamatirekattho dassito ’’ ti .Tenetaṃ dīpeti ‘‘ na kevalaṃ paṭiladdhacīvaragaṇanāyeva āpattigaṇanā , pīḷitapuggalasaṅkhātavatthugaṇanāyapī ’’ ti .
Honti cettha –
‘‘ Vatthuto gaṇanāyāpi , siyā āpatti nekatā ;
Iti sandassanatthañca , dutiyūpakkhaṭaṃ idha .
‘‘ Kāyasaṃsaggasikkhāya , vibhaṅge viya kintetaṃ ;
Ekitthiyāpi nekatā , āpattīnaṃ payogato ’’ ti .
Apicetaṃ
M0.246 sikkhāpadaṃ taṃjātikesu sikkhāpadesu sabbesupi gahetabbavinicchayassa nayadassanappayojananti veditabbaṃ .Āha ca –
‘‘ Aññātikāya bahutāya vimissatāya ,
Āpattiyāpi bahutā ca vimissatā ca ;
Iccevamādividhisambhavadassanatthaṃ ,
Satthā upakkhaṭamidaṃ dutiyaṃ avocā ’’ ti .
Tassāyaṃ saṅkhepato adhippāyapubbaṅgamā vicāraṇā – purāṇacīvaraṃ ekameva bhikkhu bhikkhunīhi dvīhi , bahūhi vā dhovāpeti , bhikkhunigaṇanāya pācittiyagaṇanā , tathā dvinnaṃ , bahūnaṃ vā sādhāraṇaṃ ekameva cīvaraṃ aññatra pārivattakā paṭiggaṇhāti , idhāpi tathā dvinnaṃ , bahūnaṃ vā sādhāraṇamekaṃ viññāpeti , viññattapuggalagaṇanāya āpattigaṇanā .
Tathā aññesupi evarūpesu sikkhāpadesu nayo netabbo .
Ayaṃ tāva bahutāya nayo .
Missatāya pana ñātikāya , aññātikāya ca ekaṃ dhovāpeti , ekato niṭṭhāpane ekaṃ pācittiyaṃ .
Atha ñātikā paṭhamaṃ thokaṃ dhovitvā ṭhitā , puna aññātikā sudhotaṃ karoti , nissaggiyaṃ .
Atha aññātikā paṭhamaṃ dhovati , pacchā ñātikā sudhotaṃ karoti , aññātikāya payogavasena bhikkhuno dukkaṭameva .
Aññātikāya ca ñātikāya ca aññātikasaññī , vematiko , ñātikasaññī vā dhovāpeti , yathāvuttanayena nissaggiyadukkaṭādiāpattibhedagaṇanā veditabbā .
Tathā aññātikāya ca ñātikāya ca santakaṃ cīvaraṃ ubhohi ekato diyyamānaṃ paṭiggaṇhantassa
V0.220 , aññātikāya eva hatthato paṭiggaṇhantassa ca nissaggiyameva .Atha ñātikāya anāpatti .
Atha ubhosu aññātikādisaññī vuttanayeneva nissaggiyadukkaṭādiāpattibhedagaṇanā veditabbā .
Tathā aññātakaviññattisikkhāpadesupi yathāsambhavaṃ nayo netabbo .
Ayaṃ missatāya nayo .
Ādi-saddena pana aneke aññātikā viññattāviññattapuggalagaṇanāya dukkaṭaṃ .
Eko deti , eko na deti , nissaggiyaṃ .
Atha aviññatto deti , na nissaggiyaṃ .
Atha viññattāviññattānaṃ sādhāraṇaṃ viññatto deti , nissaggiyameva .
Ubho denti , nissaggiyameva .
Aviññatto deti , nissaggiyena anāpatti .
Viññattassa vacanena aviññatto deti , anāpatti eva .
Tathā upakkhaṭādīsupi yathāsambhavaṃ nayo netabbo .
Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .