Issues
Select Version
Vajirabuddhi-ṭīkā
Vajirabuddhi-ṭīkā

Atthavasapakaraṇavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Atthavasapakaraṇavaṇṇanā

334. Dasa atthavase paṭiccāti ettha tassa tassa sikkhāpadassa paññāpane guṇavisesadīpanato , apaññāpane ādīnavadassanato ca saṅghasuṭṭhutā hoti .
Tattha yathāsambhavaṃ lokavajjassa apaṇṇattisambhavassa paññāpane payogavisuddhi guṇo .
Paṇṇattisambhavassa pana sekhiyassa lokavajjassa paññāpaneM0.563 paṭipattivisuddhi guṇo , paṇṇattivajjassa āsayavisuddhi guṇo appicchādiguṇāvahanato , tenevāha ‘‘ subharatāya suposatāya appicchatāya appicchassa vaṇṇaṃ bhāsitvā ’’ ti .
Samaṇācāravisuddhi cassa guṇoti veditabbaṃ .
Atha vā lokavajjassa paññāpane saṅghasuṭṭhutā hoti pākaṭādīnavato , paṇṇattivajjassa paññāpane saṅghaphāsutā hoti pākaṭānisaṃsattā .
Tathā paṭhamena dummaṅkūnaṃ niggaho , dutiyena pesalānaṃ phāsuvihāro , paṭhamena samparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighāto , dutiyena diṭṭhadhammikānaṃ , tathā paṭhamena appasannānaṃ pasādo , dutiyena pasannānaṃ bhiyyobhāvo , tathā paṭhamena saddhammaṭṭhiti , dutiyena vinayānuggaho hotīti veditabbo .
Parivāra nayena vā paṭhamena pāpicchānaṃ bhikkhūnaṃ pakkhupacchedo , dutiyena gihīnaṃ anukampā hoti .
Vuttañhetaṃ ‘‘ dve atthavase paṭicca tathāgatena sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ gihīnaṃ anukampāya pāpicchānaṃ pakkhupacchedāyā ’’ ti ( pari .498).
Tathā diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ verānaṃ vajjānaṃ akusalānaṃ vasenapi yojanā kātabbā .
Vuttañhetaṃ ‘‘ dve atthavase … pe … paññattaṃ diṭṭhadhammikānaṃ verānaṃ samparāyikānaṃ verānaṃ paṭighātāyā ’’ tiādi ( pari .498).
Apicettha sabbampi akataviññattipaṭisaṃyuttaṃ , gihīnaṃ pīḷāpaṭisaṃyuttaṃ , tesaṃ pasādabhogakkhayarakkhāpaṭisaṃyuttañca gihīnaṃ anukampāya paññattaṃ nāma , kuladūsakagaṇabhojanāni pāpicchānaṃ pakkhupacchedāya paññattaṃ .
Sabbaṃ lokavajjaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikaverādipaṭighātāyaV0.515 , mātugāmena saṃvidhānaṃ diṭṭhadhammikaverādisaṃvarāya paññattanti veditabbaṃ .
Apicettha ādito paṭṭhāya dasaatthavasapakaraṇameva nissāya vinicchayo veditabbo .
Vatthuvītikkamena yaṃ , ekantākusalaṃ bhave ;
Taṃ saṅghasuṭṭhubhāvāya , paññattaṃ lokavajjato .
Pārājikādiṃ ,
Paññattijānaneneva , yatthāpatti na aññathā ;
Taṃ dhammaṭṭhitiyā vāpi , pasāduppādabuddhiyā .
Dhammadesanāpaṭisaṃyuttaṃ itarañca sekhiyaṃ , idaṃ paṇṇattisambhavaṃ lokavajjaṃ nāma .
Vatthuno , paññattiyā vā vītikkamacetanāyābhāvepi paṭikkhittassa karaṇe , kattabbassa akaraṇe vā sati yattha āpatti pahoti , taṃ sabbaṃ ṭhapetvā surāpānaṃ paṇṇattivajjan ti veditabbaṃ .
Tattha ukkoṭanake pācittiyaṃ ,‘‘ yo pana bhikkhu dhammikānaṃ kammānaṃ chandaṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya , pācittiyaṃ ( pāci .475), yo pana bhikkhu saṅghe vinicchayakathāya vattamānāyaM0.564 chandaṃ adatvā uṭṭhāyāsanā pakkameyya , pācittiyaṃ ( pāci .480), yo pana bhikkhu samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya … pe … pācittiyan ’’ ti ( pāci .485) evamādi saṅghaphāsutāya paññattaṃ .
‘‘ Aññavādake vihesake pācittiyaṃ ( pāci .101), pārājikādīhi anuddhaṃsane saṅghādisesādi ca dummaṅkūnaṃ niggahāya , anupakhajjanikkaḍḍhanaupassūtisikkhāpadādi pesalānaṃ phāsuvihārāya , sabbaṃ lokavajjaṃ diṭṭhadhammikasamparāyikānaṃ āsavānaṃ paṭighātāya , sabbaṃ paṇṇattivajjaṃ diṭṭhadhammikānameva saṃvarāya .
Sabbaṃ gihipaṭisaṃyuttaṃ appasannānaṃ vā pasādāya pasannānaṃ vā bhiyyobhāvāya ca .
Visesena ariṭṭhasamaṇuddesasikkhāpadaṃ , sāmaññena paccayesu mariyādapaṭisaṃyuttañca saddhammaṭṭhitiyā ,‘‘ appicchassāyaṃ dhammo , nāyaṃ dhammo mahicchassā ’’ ti ( dī . ni .3.358; a . ni .8.30) ādisuttamettha sādhakaṃ .
‘‘ Sikkhāpadavivaṇṇake ( pāci .439) mohanake pācittiyan ’’ tiādi ( pāci .444) vinayānuggahāya paññattanti veditabbaṃ .
‘‘ Bhūtagāmapātabyatāya pācittiyan ’’ ti ( pāci .90) idaṃ kimatthanti ce ?
Appasannānaṃ pasādāya , pasannānaṃ bhiyyobhāvāya ca .
Kathaṃ ?
‘‘ BhūtagāmoV0.516 sajīvoti , avipallattadiṭṭhino ;
Tassa kopanasaññāya , pasādo buddhasāvake .
‘‘ Nijjīvasaññitaṃpetaṃ , akopento kathaṃ muni ;
Jīvaṃ kopeyya niddoso , macchamaṃsānujānane .
Evampi –
‘‘ Tassa kopanasaññāya , pasādo buddhasāvake ;
Yato titthakarāvime , viratā bhūtagāmato ;
Lokassa cittarakkhatthaṃ , tatopi virato munī ’’ ti .
–
Pasannānaṃ bhiyyobhāvo hoti .
Vivittasenāsanabhogataṇhāvasenanijjīvamitārakkhaṃ ;
Buddhobhininnañca vivajjayanto ;
Sikkhāpadaṃ tattha ca paññapesi .
NijjīvassāpiM0.565 maṃsassa , khādanakaṃ yatiṃ pati ;
Nindamānaṃ janaṃ disvā , bhūtagāmaṃ pariccaji .
Tikoṭiparisuddhattā , macchamaṃsānujānane ;
Paṭicca maṃsānujānanaṃ , kamme diṭṭhippasaṅgabhayā .
Aparikkhakassa lokassa , parānuddayatāya ca ;
Bhūtagāmapātabyatāya , pāṇātipātappasaṅgabhayā .
Tattha pariyāyavacanaṃ anujāni bhagavā , uddissa kataṃ paṭikkhipi parassa vā pāpappasaṅgabhayena .
Idha pana bhūtagāmapātabyatāya pāpābhāvañāpanatthaṃ attuddesikaṃ vihāraṃ , kuṭiñcaV0.517 anujānīti veditabbaṃ .
Pakiriyanti ettha te te payojanavisesasaṅkhātā atthavasāti atthavasapakaraṇan ti .
Mahāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .