Pañcavaggiyakathāvaṇṇanā
10. Idāni pana sabbo jano saddhābhājanaṃ upanetu , pūressāmi nesaṃ saṅkappanti .
Apparajakkhajātikoti
V0.365 samāpattiyā vikkhambhitakilesattā nikkilesajātiko .Ājānissatīti ce na niṭṭhānamakaṃsu dhammasaṅgāhakā te vinayakkamaññā , ahaṃ deseyyaṃ paṭivijjhissatīti adhippāyo ,‘‘ muddhāpi tassa vipateyyā ’’ ti ( a . ni .8.11; pārā .2) ettha viya abhūtaparikappo kireso .
Loke tassa adhimuttabhāvadīpanatthañhi idaṃ vacanaṃ attano tadupadesena aviditabhāvadīpanatthaṃ .
Tassa anantevāsikabhāvadīpanatthanti evamādīni panettha payojanāni .
Bhagavatopi kho ñāṇan ti sabbaññutaññāṇaṃ tassa maraṇārammaṇaṃ uppajji .
Tena tato pubbe tassa sati dhammadesanāya khippaṃ jānanabhāvārammaṇanti dīpeti .
Paropadesato ajānitvā paccakkhato maraṇasacchikiriyampi dasseti .
Buddhānampi anekañāṇasamodhānābhāvato suvuttametaṃ .
Cittapubbikā hi cittappavatti , aññathā navasattapātubhāvappasaṅgo .
Sabbadhammānaṃ ekato gahaṇe viruddhakālānaṃ ekato
M0.399 jānanappasaṅgo .Tato ekañāṇassa vitathabhāvappattidoso , tasmā sabbassa vinānekañāṇasamodhānaṃ āpajjitadhammesu appaṭihatañāṇavantattā pana sabbaññū eva bhagavāti veditabbaṃ , na sabbakālaṃ ekato .
Āḷārādīnaṃ maraṇājānanatoti ce ?
Na , tassa jānanena puthujjanassāpi sabbaññutāpattippasaṅgato .
Yadābhāvena yadābhāvo tabbhāvena tassābhāvappasaṅgo loke siddhoti .
‘‘ Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādī ’’ ti vacanato tassa maraṇajānanaṃ siddhanti katvā bhavaṃ mateneva bhagavā sabbaññūti siddhaṃ na devatārocanato pubbe ajānanatoti ce ?
Na , visesaṃ pariggahetvā antarā pajānanato , devatāya sabbaññubhāvappattidosato ca .
Na hi so kassaci vacanena aññāsīti .
Apica kimidaṃ tattha jānanaṃ nāma tadārammaṇañāṇuppattīti ce ?
Na , loke sabbaññuno accantābhāvappasaṅgato .
Sādhikā hi mayā ekañāṇakkhaṇe sabbaṃ ñāṇaṃ , tadaññesañca tadaññāṇānuppatti .
Apica sabbaññuno sabbadhammavisaye ñāṇapaccupaṭṭhānasiddhi tassa ñāṇassa attanāva attano avisayoti ce ?
Na , hetunidassanānuppattito .
Apica ‘‘ bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādī ’’ ti ettha visesavacanaṃ atthi .
Yena devatārocanuttarakālameva bhagavato ñāṇaṃ udapādīti paññāyati .
Na hi vacanapubbāpariyabhāvamattena tadatthapubbāpariyatā hoti , tasmā ayuttametaṃ .
Abhidosakālaṃkatoti paṭhamayāme kālaṃkato .
‘‘ Majjhimayāme ’’ tipi vadanti .
Ubhayatthapi mahājāniyo .
Sattadivasabbhantare , ekadivasabbhantare ca pattabbamaggaphalato parihīnattā mahatī jāni assāti mahājāni .
Tesu hi dvīsu āḷāro ākiñcaññāyatanabhave nibbatto , udako bhavagge , tasmā nesaṃ dhammadesanāya akkhaṇe nibbattabhāvaṃ sandhāya bhagavā evaṃ cintesi , na ito manussalokato cutibhāvaṃ sandhāyāti veditabbaṃ .
Abuddhaveneyyatañca sandhāyāti no takko , aññathā aniṭṭhappasaṅgoti ācariyo .
Bodhisattassa
V0.366 jātakāle supinapaṭiggāhakā ceva lakkhaṇapariggāhakā ca aṭṭha brāhmaṇā .Tesu tayo dvidhā byākariṃsu ‘‘ imehi lakkhaṇehi samannāgato agāraṃ ajjhāvasanto rājā hoti cakkavatti , pabbajanto buddho ’’ ti .
Pañca brāhmaṇā ‘‘ agāre na tiṭṭhati , buddhova hotī ’’ ti ekaṃsabyākaraṇāva ahesuṃ .
Tesu purimā tayo yathāmantapāraṃ
M0.400 gatā .Ime pana mantapāraṃ atikkamantā attanā laddhaṃ puññamahattaṃ vissajjetvā bodhisattaṃ uddissa puretarameva pabbajiṃsu .
Ime sandhāya vuttaṃ ‘‘ pañcavaggiyā ’’ ti .
‘‘ Tesaṃ puttā ’’ tipi vadanti , taṃ aṭṭhakathāyaṃ paṭikkhittaṃ .
Kasmā panettha bhagavā ‘‘ bahūpakārā kho me ’’ ti cintesi .
Kiṃ upakārakānaṃ eva esa dhammaṃ deseti , itaresaṃ na desetīti ?
No na deseti .
Upakārānussaraṇamattakeneva vuttanti aṭṭhakathānayo .
Attano kataññukatavedibhāvappakāsanatthaṃ , kataññutādipasaṃsanatthaṃ , paresañca kataññubhāvādiniyojanatthaṃ , khippajānanappasaṅganivāraṇatthaṃ .
11. Antarā ca gayaṃ antarā ca bodhin ti gayāya ca bodhiyā ca majjhe tigāvutantare ṭhāne .
Bodhimaṇḍato hi gayā tīṇi gāvutāni .
Bārāṇasinagaraṃ aṭṭhārasa yojanāni .
Upako pana bodhimaṇḍassa ca gayāya ca antare bhagavantaṃ addasa .
Antarā -saddena pana yuttattā upayogavacanaṃ kataṃ .
Īdisesu ca ṭhānesu akkharacintakā ekameva antarāsaddaṃ payujjanti , so dutiyapadepi yojetabbo .
Ayojiyamāne pana upayogavacanaṃ na pāpuṇāti .
Idha pana yojetvāva vuttoti .
Sabbābhibhūti sabbaṃ tebhūmakadhammaṃ abhibhavitvā ṭhito .
Taṇhakkhayeti nibbāne .
Vimuttoti ārammaṇato vimutto .
Natthi me paṭipuggaloti mayhaṃ paṭipuggalo nāma natthi , asadisoti attho , mama sabbaññubhāve dosaṃ dassetvā loke ṭhātuṃ asamatthatāya mama paccatthikapuggalo vā natthīti attho .
Āhañchaṃ amatadundubhin ti dhammacakkhupaṭilābhāya amatabheriṃ paharissāmīti gacchāmi .
Arahasi anantajino bhavituṃ yutto tvanti attho .
Idampi attano satthunāmaṃ .
Hupeyyāsīti āvuso evampi nāma bhaveyya .
Pakkāmīti vaṅkahārajanapadaṃ nāma agamāsi .
Bhagavāpi ‘‘ tattha tassa migaluddakassa dhītuyā cāpāya ukkaṇṭhitvā puna āgantvā anāgāmī ayaṃ bhavissatī ’’ ti upanissayasampattiṃ disvā tena saddhiṃ ālapi .
So ca tathevāgantvā pabbajitvā anāgāmī hutvā anukkamena kālaṃ katvā avihesu uppajjitvā arahattaṃ pāpuṇi .
12. Saṇṭhapesun ti
M0.401V0.367 katikaṃ akaṃsu .Padhānavibbhantoti padhānato bhaṭṭho parihīno .
‘‘ Abhijānātha nu bhāsitametan ’’ ti ,‘‘ vācaṃ bhāsitamevan ’’ ti ca evarūpaṃ kañci vacanabhedaṃ akāsīti adhippāyo .
Bhagavantaṃ sussūsiṃsūti bhagavato vacanaṃ sotukāmā ahesuṃ .
Aññāti aññāya , jānitunti attho .
13. Atha kimatthaṃ āmantesīti ?
Tatopi suṭṭhutaraṃ paṭijānanatthaṃ , dhammassa abhibhāriyadullabhabhāvadīpanatthaṃ , akkharavikkhepanivāraṇatthañca .
Tattha dvemeti antadvayavacanaṃ aññesampi tadantogadhabhāvato .
Apica yojanāvasena .
Taṇhāavijjāti hi saṃsārappavattiyā sīsabhūtā dve kilesā .
Te ca samathavipassanānaṃ paṭipakkhabhūtattā antā nāma .
Tesu taṇhāvasena kāmasukhallikānuyogaṃ bhajanto samathaṃ parihāpeti bālo , tathā avijjāvasena attakilamathānuyogaṃ bhajanto gacchanto vipassananti na sakkā ubho dve ante appahāya amataṃ adhigantunti evaṃ vuttā .
Apica līnuddhaccapahānadassanametaṃ .
Līno hi nikkhittavīriyārambho kāmasukhañca bhajati , itaro accāraddhavīriyo attakilamathaṃ .
Ubhopi te vīriyasamatāya paṭipakkhattā antā nāma .
Apica tisso sāsane paṭipadā vuttā āgāḷhā , nijjhāmā , majjhimā ca .
Tattha āgāḷhā ‘‘ pāṇātipātī hoti , natthi kāmesu doso ’’ ti evamādikā .
Nijjhāmā ‘‘ acelako hoti , muttācāro ’’ ti evamādikā , majjhimā ‘‘ ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti evamādikā .
Tattha kāmasukhallikānuyogo āgāḷhā nāma paṭipadā hoti sabbākusalamūlattā .
Attakilamathānuyogo nijjhāmā nāma attajjhāpanato .
Ubhopete majjhimāya paṭipadāya paṭipakkhabhūtattā antā nāma , tasmā imeva sandhāya dvemeti .
Kimatthaṃ bhagavā ‘‘ pabbajitena na sevitabbā ’’ ti pabbajite eva adhikaroti , na gahaṭṭheti ?
Pabbajitānaṃ tadadhimuttattā , sukhaparivajjanasamatthatāya , tadadhikatattā ca pabbajitā ettha adhikatā , na gahaṭṭhā .
Yadi evaṃ kimatthaṃ kāmasukhallikānuyogamāha , nanu te pakatiyāpi kāmapariccāgaṃ katvā taṃ nissaraṇatthaṃ pabbajitāti ?
Na , tesaṃ antadvayanissitattā .
Te hi idha loke kāmena visuddhimicchanti attakilamathānuyogamanuyuttā tasseva tapassa phalena pecca dibbe kāme āsīsamānā daḷhataraṃ kāmasukhallikānuyogamanuyuttāti veditabbā
M0.402 .Antattho pana idha kucchitaṭṭhena veditabbo ‘‘ antamidaṃ , bhikkhave , jīvikānaṃ , yadidaṃ piṇḍolyan ’’ tiādīsu ( itivu .91; saṃ . ni .3.80) viya .
Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogoti ettha kāmesūti vatthukāmo adhippeto , dutiyo kilesakāmo
V0.368 .Taṃsampayuttasukhamettha kāmasukhaṃ nāma .
Tena vipākasukhassa niravajjabhāvaṃ dīpetīti .
Allīyanaṃ nāma tadabhinandanā .
Anuyogo nāma bhavantare tadanuyogapatthanā .
Hānabhāgiyakarattā kusalapakkhassa , hīnapuggalabhāvitattā , hīnadhātupabhavattā ca lāmakaṭṭhena hīno .
Gāmanivāsisattadhammattā gammo .
Puthujjanasādhāraṇattā pothujjaniko .
Anariyoti ariyānaṃ anadhippetattā , ariyadhammapaṭipakkhattā , anariyakarattā , anariyadhammattā , anariyāciṇṇattā ca veditabbo .
Anatthasaṅkhātasaṃsārabhayāvahattā , anatthaphalanibbattakattā ca anatthasaṃhito .
Attano kevalaṃ khedūpagamo attakilamatho nāma .
So diṭṭhigatapubbakattatapānukkamakiriyāvisesaṃ nissāya pavattati , tassa diṭṭhivasena anuyogo attakilamathānuyogo nāma .
Attaviyogavittāparissamattā , anupāyapavattattā sampajjamāno migayonigoyonikukkurayonisūkarayonīsu pātāyati .
Vipaccamāno narakaṃ netīti anatthasaṃhito .
Ete tvāti ete tu .
Tathāgatenāti attānaṃ avitathāgamanaṃ āvi karoti , tenetaṃ dasseti ‘‘ na mayā parivitakkitamattena vitakkitā , kintu mayā tathāgateneva satā abhisambodhiñāṇena abhisambuddho ’’ ti .
Cakkhukaraṇītiādīhi pana tameva paṭipadaṃ thometi .
Bhesajjaṃ āturassa viya ‘‘ cakkhukaraṇī ’’ ti iminā ñāṇacakkhuvisodhanaṃ vuttaṃ .
Ñāṇakaraṇīti iminā andhakāravidhamanaṃ vuttaṃ .
Upasamāyāti kilesapariḷāhapaṭippassaddhi vuttā .
Abhiññāyāti saccapaṭivedhanaṃ vuttaṃ .
Sambodhāyāti saccapaṭivijjhanaṃ vuttaṃ .
Nibbānāyāti sopādisesanibbānadhātuyā anupādisesanibbānadhātuyāti evaṃ yathāsambhavaṃ yojetvā kathetabbaṃ .
14. Kasmā panettha bhagavā aññattha viya anupubbiṃ kathaṃ akathetvā paṭhamameva asevitabbamantadvayaṃ vatvā majjhimapaṭipadaṃ desesīti ?
Attādimicchābhimānanivāraṇatthaṃ , kummaggapaṭipattinivāraṇatthañca antadvayavajjanaṃ vatvā attano
M0.403 visesādhigamadīpananayena abāhullikādibhāvadassanatthaṃ , tesañca majjhimapaṭipadādīpanena tattha anuyojanatthaṃ pacchā sammāpaṭipadaṃ desesi , tato tassa majjhimapaṭipadāsaṅkhātassa ariyamaggassa visayadassanatthaṃ catusaccadhammaṃ saṅkhepavitthāravasena desetukāmo ‘‘ idaṃ kho pana , bhikkhave , dukkhan ’’ tiādimāha , ayamettha anusandhi .‘‘ Idaṃ dukkhaṃ ariyasaccanti me , bhikkhave ’’ tiādi suttānusandhipakaāsanatthaṃ ayamanukkamo veditabbo .
Yathāvuttaṃ paṭipadaṃ sutvā kira koṇḍañño āha ‘‘ kathaṃ bhagavatā vuttapaṭipadāya uppatti siyā .
Ayañhi paṭipadā kilesānaṃ anuppattiyā sati sambhavati , na aññathā .
Kilesānañca yadi lobhato uppatti khuppipāsānaṃ viya , tadāsevanāya anuppatti siyā , tadavatthussa vā tesaṃ uppatti .
Tadavatthuviparītakāyakilamathāsevanāya anuppatti siyā .
Ubhopetā bhagavatā ‘ antā ’ ti vuttā , tasmā kathaṃ panetissāya
V0.369 sammāpaṭipadāya uppatti sambhaveyyā ’’ ti .Bhagavā āha anupāyāsevanato .
Kathanti ce ?
–
‘‘ Saṃsāramūlato ñāṇaṃ , tañca ñāṇā pahiyyati ;
Jīvite sati taṃ hoti , tañca jīvitasādhane .
‘‘ Tasmā ñāṇāya medhāvī , rakkhe jīvitamattano ;
Ñāṇasādhanabhūtañca , sīlañca paripālaye .
‘‘ Jīvitañca yathā loke , bhinne kāye na vijjati ;
Tatheva bhinnasīlassa , natthi ñāṇassa sambhavo .
‘‘ Tasmā āyuñca sīlañca , ñāṇatthaṃ rakkhatā satā ;
Sevitabbā na kāmāpi , nāpi kāyavināsanā .
‘‘ Kāmesu gedhamupagamma hino gammañca ,
Accuddhano kilamathaṃ gamupeti mūḷho ;
Yo majjhimaṃ paṭipadaṃ paramaṃ upeti ,
So khippameva labhate paramaṃ vimokkhan ’’ ti .
Sutvā
M0.404 tadetaṃ sugatassa vākyaṃ ,Paññaṃ munī so sutajaṃ labhitvā ;
Cintāmayaṃ ñāṇa pavesamāno ,
Ucchindayaṃ pañhamimaṃ apucchi .
‘‘ Nibbedhapadaṭṭhānaṃ pahāya ghoraṃ ,
Tapaṃ kathamivāti so tvaṃ ;
Brūhi tadeva hoti bhikkhu cara ,
Virāgamupayāti ca dukkhasaccassa ;
Dassaneneva
V0.370 dukkhānubhavanā ,Tamhi dosassa paccayo ’’ ti .
Sutvāva koṇḍañño munivacanaṃ ,
Vuṭṭhāya haṭṭho sahasā avoca ;
‘‘ Udāhara tvaṃ bhagavā mametaṃ ,
Bhikkhu yathā passati dukkhasaccan ’’ ti .
Cintāmayissa paññāparipuṇṇā bhāvanāmayipaññāsampatti jānitabbā imehi iti bhagavā suttamidamāhāti kira .
Kasmā bhagavā koṇḍaññassa purimameva saccadesanaṃ avaḍḍhetvā attano adhigatakkamamāhāti ?
Nāhaṃ kassaci āgamaṃ desemi , apica kho sayameva evamadhigatomhīti dassanatthaṃ .
Tattha ‘‘ pubbe ananussutesu dhammesū ’’ ti iminā idaṃ atthadvayaṃ dasseti , na mayā āḷārato , udakato vā ayaṃ dhammo suto , kintu pubbe ananussutesveva ñāṇaṃ me udapādīti majjhimāya paṭipadāya ānubhāvaṃ pakāseti .
Apica yasmā evaṃ paṭipanno vināpi paropadesena ariyasaccāni passati , tasmā kathaṃ tumheva mamāpadesena na passathāti .
15. Cakkhun tiādīni pañca padāni ñāṇavevacanāneva .
Ñāṇañhi saccānaṃ ālocanato cakkhubhūtatthajānanato ñāṇaṃ .
Pakārehi jānanato paññā .
Kilesavidāraṇato , vijjanato ca vijjā .
Saccacchādakatamavināsanato , tesaṃ gatikoṭipakāsanato ālokoti veditabbaṃ .
Tattha paṭhamena parivaṭṭena saccānaṃ aññamaññaṃ asaṅkarato ṭhapanapaññaṃ
M0.405 dasseti , dutiyena tesaṃ kattabbākāraparicchindanapaññaṃ , tatiyena saccesu ñāṇakiccasanniṭṭhānaṃ dasseti . 16. Yāvakīvañcāti dvīhi padehi yāvaicceva vuttaṃ hoti ‘‘ iti cittamano ’’ tiādi viya .
Rāgādīhi akuppatāya akuppā vimutti .
Veyyākaraṇan ti dhammadesanā .
Sā hi dhammānaṃ byākaraṇato pakāsanato ‘‘ veyyākaraṇan ’’ ti vuccati .
Virajaṃ vītamalan ti ettha virajaṃ visamahetuvādavigamato .
Vītamalaṃ ahetukavādavigamato .
Virajaṃ sassatadiṭṭhippahānato .
Vītamalaṃ ucchedadiṭṭhippahānato .
Virajaṃ pariyuṭṭhānappahānato .
Vītamalaṃ anusayappahānato .
Dhammacakkhun ti dhammamattadassanaṃ , na tattha satto vā jīvo vā kārako vā vedako vāti , tenevāha ‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbantaṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Idañhi tassa dhammacakkhussa uppattiākāradassanatthaṃ
V0.371 vuttaṃ .Tañhi nirodhaṃ ārammaṇaṃ katvā kiccavasena eva saṅkhataṃ paṭivijjhantaṃ uppajjati .
17. Dhammacakkan ti ettha desanāñāṇaṃ adhippetaṃ , paṭivedhañāṇañca labbhateva .
Ettha kimatthaṃ devā saddamanussāvesunti ?
Nānādiṭṭhigatandhakāravidhamanato laddhālokattā , apāyabhayasamatikkamanato assāsaṃ pattattā , devakāyavimānadassanato pītipāmojjacalitattā cāti evamādīnettha kāraṇāni vadanti .
Pathavikampanamahāsaddapātubhāvo ca dhammatāvaseneva hotīti eke .
Devatānaṃ kīḷitukāmatāya pathavikampo .
Bahuno devasaṅghassa sannipātato , bhagavato sarīrappabhājālavisajjanato cāti ekacce .
18. Pabbajjupasampadāvisesanti attho .
Tattha iti -saddo tassa ehibhikkhūpasampadāpaṭilābhanimittavacanapariyosānadassano .
Tadavasāno hi tassa bhikkhubhāvo .
Svākkhātotiādi ‘‘ ehī ’’ ti āmantanāya payojanadassanavacanaṃ .
‘‘ Ehibhikkhū ’’ ti bhagavā avoca ‘‘ svākkhāto dhammo cara … pe … kiriyāyā ’’ ti ca avocāti padasambandho .
Tattha cara brahmacariyan ti avasiṭṭhaṃ maggattayabrahmacariyaṃ samadhigaccha .
Kimatthaṃ ?
Sammādukkhassantakiriyāyāti attho .
‘‘ Ehibhikkhū ’’ ti iminā bhagavato vacanena nipphannattā kāraṇūpacārena ‘‘ ehibhikkhūpasampadā ’’ ti vuttā .
Sāva tassāyasmato yāvajīvaṃ upasampadā ahosīti attho .
Tena tassā upasampadāya
M0.406 sikkhāpaccakkhātādinā vicchedā vā tadaññāya upasampadāya kiccaṃ vā natthīti idamatthadvayaṃ aṭṭhakathāyaṃ dasseti .Aṭṭhannampi upasampadānaṃ ehibhikkhuovādapaṭiggahaṇapañhabyākaraṇagarudhammapaṭiggahaṇūpasampadānaṃ catunnaṃ aññatarāya upasampannassa antarā vicchedo vā tadaññūpasampadāya kiccaṃ vā natthi , itarassatthīti .
Nikāyantarikā panāhu ‘‘ buddhapaccekabuddhānaṃ niyāmokkantisaṅkhātāya upasampadāya ñatticatutthakammupasampadañca dasavaggapañcavaggakaraṇīyavasena dvidhā bhinditvā dasavidhopasampadā ’’ ti .
Kā panettha atthato upasampadā nāmāti ?
Tadadhigatakiriyāvasena nibbattiyā asekkhā tadadhivāsanacetanāya paribhāvitapañcakkhandhikā ajjhattasantati .
Kā panettha paribhāvanā nāma ?
Tabbipakkhadhammajjhācāraviruddhabhāvo , tassa pattiyā tāya paribhāvanāya vasena katthaci ‘‘ samannāgato ’’ ti vuccati .
Yathāha ‘‘ lobhena samannāgato , bhikkhave , abhabbo cattāri satipaṭṭhānāni bhāvetun ’’ tiādi .
Etthāhu nikāyantarikā ‘‘ yathāvuttāya upasampadāya pattisaṅkhāto cittavippayutto saṅkhārakkhandhapariyāpanno dhammo atthi , tassa santativasena pubbāpariyaṃ uppajjamānassa yāva avicchedo , tāva upasampannoti , aññathā tato dhammantaruppattikkhaṇe
V0.372 tassa upasampannassa anupasampannabhāvappasaṅgo āpajjatī ’’ ti .Te vattabbā ‘‘ suttaṃ āharathā ’’ ti .
Te ce vadeyyuṃ ‘‘ yo tesaṃ dasannaṃ asekkhānaṃ dhammānaṃ upādāya paṭilābhasamannāgamo ariyo hoti vippahīnoti evamādīni no suttānī ’’ ti .
Evaṃ sati asantadhammehi , parasattehi ca samannāgamadosappasaṅgo nesaṃ pāpuṇāti .
Kiṃkāraṇaṃ ?
Suttasambhavato .
Yathāha –
‘‘ rājā , bhikkhave , cakkavattī sattahi ratanehi samannāgato hotī ’’ ti ( dī . ni .3.199-200 atthato samānaṃ ) vitthāro .
Vasibhāvo tattha samannāgatasaddena vutto .
Tassahitesu ratanesu vasibhāvo kāmacāro atthīti ce ?
Ettha vasibhāvo samannāgamasaddena vutto , aññattha pattisaṅkhāto , taṃ dhammantaranti .
Kimettha visesakāraṇaṃ ?
Natthi ca , tasmā yathāvuttalakkhaṇāva upasampadā .
Ayameva nayo pabbajjādīsupi netabbo .
19. Kiñcāpi vappattherassa pāṭipadadivase … pe … assajittherassa catutthiyanti evaṃ nānādivasesu pāṭekkaṃ dhammacakkhuṃ udapādi , tathāpi ovādasāmaññena
M0.407 vappabhaddiyānaṃ , mahānāmaassajīnañcettha ekato vuttanti veditabbaṃ . 20.‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , anattā ’’ ti kimatthaṃ āditova anattalakkhaṇaṃ dīpetīti ?
Tesaṃ puthujjanakālepi itaralakkhaṇadvayassa pākaṭattā .
Te hi manāpānaṃ kāmānaṃ aniccatādassanena saṃviggā pabbajiṃsūti aniccalakkhaṇaṃ tāva nesaṃ ekadesena pākaṭaṃ , pabbajitānañca attakilamathānuyogato kāyikadukkhaṃ , tañca mānasassa paccayoti mānasikadukkhañca pākaṭaṃ , tasmā tadubhayaṃ vajjitvā anattalakkhaṇameva dīpetuṃ ārabhi .
Tañca dīpento dukkhalakkhaṇeneva dīpetuṃ ‘‘ rūpañca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissā ’’ tiādimāha .
Kimatthanti ?
Aniccalakkhaṇatopi tesaṃ dukkhalakkhaṇassa suṭṭhutaraṃ pākaṭattā .
Tesañhi attakilamathānuyogamanuyuttattā , tapparāyaṇabhāvato ca dukkhalakkhaṇaṃ suṭṭhu pākaṭaṃ , tasmā tena tāva suṭṭhu pākaṭena anattalakkhaṇaṃ dīpetvā puna tadeva tadubhayenāpi dīpetuṃ ‘‘ taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti vakkhati .
Kallaṃ nūti yuttaṃ nu .
Etaṃ mamāti taṇhāggāho .
Esohamasmīti mānaggāho .
Eso me attāti diṭṭhiggāho .
Taṇhāggāho cettha aṭṭhasatataṇhāvicaritavasena , mānaggāho navavidhamānavasena , diṭṭhiggāho dvāsaṭṭhidiṭṭhivasena veditabbo .
Pañcavaggiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .