Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā
335. Vacanasampaṭicchanatthe
M0.566 vā nipātoti attho .Aḍḍhuḍḍhasatānīti tīṇi satāni , paññāsāni ca .
Viggahan ti manussaviggahaṃ .
Atirekaṃ vāti dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ .
Kāḷakan ti ‘‘ suddhakāḷakānan ’’ ti ( pārā .552-554) vuttakāḷakaṃ .
Bhūtan ti bhūtārocanaṃ .
Paramparabhattan ti paramparabhojanaṃ .
Bhikkhunīsu ca akkosoti yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyya vā paribhāseyya vā ( pāci .1029).
Antaravāsakan ti aññātikāya bhikkhuniyā cīvarapaṭiggahaṇaṃ .
Rūpiyan ti rūpiyasabbohāraṃ .
Suttan ti sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi .
Ujjhāpanaketi ujjhāpanake khīyanake .
Pācitapiṇḍan ti bhikkhunīpaapācitapiṇḍapātaṃ .
Cārittan ti nimantito sabhatto samāno santaṃ .
Cīvaraṃ datvāti samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā .
Vosāsantīti bhikkhū paneva kulesu nimantitā bhuñjanti ( pāci .558), tattha cesā .
Giraggacariyāti ‘‘ yā pana bhikkhunī naccaṃ vā gītaṃ vā ’’ ti ( pāci .834) ca ,‘‘ antovassaṃ cārikaṃ careyyā ’’ ti ( pāci .970) ca vuttadvayaṃ .
Chandadānenāti pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya ( pāci .1167).
Pārājikāni cattāri , bhikkhunīnaṃ saññācikakuṭiñca kosiyamissasanthatañca seyyā ca anupasampannena saha pathavīkhaṇanaṃ .
Gaccha devateti bhūtagāmapātabyatā sappāṇakaudakasiñcananti attho .
Mahāvihāroti mahallakavihāro .
Aññan ti aññavādakaṃ .
Dvāran ti yāvadvārakosā .
‘‘ Anādariyapācittīti ca sahadhammikaṃ vuccamāno ’’ ti pāṭho .
Payopānan ti surusurukārakaṃ .
Eḷakalomāni patto cāti eḷakalomadhovāpanañca ūnapañcabandhanapatto ca .
Ovādo ceva bhesajjan ti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo taduttaribhesajjaviññāpanañca .
Sūci araññakoti ‘‘ aṭṭhimayaṃ vā dantamayaṃ vā visāṇamayaṃ vā sūcigharan ’’ ti ( pāci .517) ca ‘‘ yāni kho pana tāni āraññakāni
V0.518 senāsanāni sāsaṅka … pe … paṭidesetabban ’’ ti ( pāci .570) ca .Ovādoti yā pana bhikkhunī ovādāya vā saṃvāsāya vā na gaccheyya ( pāci .1055).
Pārājikāni cattārītiādi dvīsu nagaresu paññattasampiṇḍanaṃ .
Catuvipattivaṇṇanā
336. Ekatiṃsā
M0.567 ye garukāti ubhato aṭṭha pārājikā , bhikkhūnaṃ terasa , bhikkhunīnaṃ dasa ca saṅghādisesā .Sādhāraṇāsādhāraṇavasena aṭṭha anavasesā nāma pārājikāni .
Tadevāti sīlavipattiṃyeva .
Vitthārato dassetuṃ ‘‘ pārājikan ’’ tiādinā apucchitameva vissajjitaṃ .
‘‘ Tattha yo cāyaṃ , akkosati hasādhippāyo ’’ ti pāṭho .
Duṭṭhullavibhāvanavasenāgatavipattiṃ ṭhapetvā pucchāpaṭipāṭiyā yāvatatiyakapañhaṃ vissajjitumārabhi .
Ukkhittānuvattikā bhikkhunī aṭṭha yāvatatiyakasaṅghādisesā idha pucchitattā anantarapañhā nāma jātā .
Chedanakādivaṇṇanā
337. Pamāṇātikkantamañcanisīdanakaṇḍupaṭicchādivassikasāṭikāsugatacīvarappamāṇaṃ bhikkhunīnaṃ udakasāṭikāti cha chedanakāni .
Cīvaravippavāsasammutiādayo catasso sammutiyo .
‘‘ Ayaṃ tattha sāmīcī ’’ ti evaṃ āgatā satta sāmīciyo .
Asādhāraṇādivaṇṇanā
338. Pubbe vuttacuddasaparamāneva antarapañhe niṭṭhapetvā purimapañhaṃ vissajjento .
Dhovanañca paṭiggahoti gāthā aṭṭhakathācariyānaṃ .
Dve lomāni eḷakalomatiyojanaparamāni .
Dvevīsati khuddakāti –
‘‘ Sakalo bhikkhunivaggo , paramparañca bhojanaṃ ;
Anatirittaṃ abhihaṭaṃ , paṇītañca acelakaṃ ;
Jānaṃ duṭṭhullachādanaṃ .
‘‘ Ūnaṃ
V0.519 mātugāmena saddhiṃ , yā ca anikkhantarājake ;Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā , vikāle gāmappavesanaṃ .
‘‘ Nisīdane ca yā sikkhā , vassikāya ca sāṭikā ;
Dvāvīsati imā sikkhā , khuddakesu pakāsitā ’’ ti .
–
Pāṭho
M0.568 .‘‘ Kulesu cārittāpattī ’’ ti pāṭho na gahetabbo sādhāraṇattā tassa sikkhāpadassa .
Chacattārīsā cimeti chacattārīsa ime .
‘‘ Pārājikāni saṅghādiseso ’’ ti evaṃ vuttasikkhāpade eva vibhajitvā vuttattā vibhattiyo nāma .
Sādhāraṇan ti aṭṭhannampi sādhāraṇaṃ .
Pārājikabhūtā vibhattiyo pārājikavibhattiyo .
Sādhāraṇe sattavajjo saṅghādiseso .
Aññatarasmiṃ gaṇṭhipade ‘‘ atha vā ‘ dve uposathā dve pavāraṇā cattāri kammāni pañceva uddesā caturo bhavanti , naññathā ’ ti pāḷiṃ uddharanti .
Tattha ‘ cattāri kammānī ’ ti visesābhāvā uddharitapotthakameva sundaraṃ , pubbepi vibhattimattadassanavaseneva cetaṃ vuttaṃ .
‘ Na samathehi vūpasamanavasenā ’ ti vatvā cattāri kammavibhajane ‘ samathehi vūpasammatī ’ ti na visesitaṃ uposathappavāraṇānaṃyeva vibhāgattā .
Kasmā ?
Etthāpi ‘ uposathappavāraṇānaṃyeva visesetvā nayaṃ dethā ’ ti vuttattā , adhammena vaggādikammena āpattiyopi vūpasammantīti āpajjanatoti veditabban ’’ ti vuttaṃ , vicāretabbaṃ .
Dvīhi catūhi tīhi kiccaṃ ekenāti dvīhi vivādādhikaraṇaṃ , catūhi anuvādādhikaraṇaṃ , tīhi āpattādhikaraṇaṃ , ekena kiccādhikaraṇaṃ sammatīti attho .
Pārājikādiāpattivaṇṇanā
339. Nibbacanamattan ti vevacanamattaṃ .
Seseti ādito sesā majjhantā .
Padan ti sikkhāpadaṃ .
Saddhācittaṃ pasannacittanti attho ,‘‘ santācittan ’’ ti vā pāṭho .
Anāḷiyan ti daliddaṃ .
Kiñcāpi idaṃ nibbacanaṃ ‘‘ garukaṃ lahukañcā ’’ tiādipañhe natthi ,‘‘ handa vākyaṃ suṇoma te ’’ ti iminā pana vacanena saṅgahitassatthassa dīpanatthaṃ vuttanti veditabbaṃ .
‘‘ Ākāso pakkhinaṃ gatī ’’ ti ca pāṭho atthi , so jātivasena yujjati .
Pakkhīnan ti ujukameva .
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanā niṭṭhitā .