1. Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā
839.‘‘ Divāpi andhakāraṃ atthi , tappaṭisedhanatthaṃ ‘ rattandhakāre ’ ti vuttan ’’ ti vadanti porāṇā .
Santiṭṭheyyāti ettha ṭhānāpadesena catubbidhopi iriyāpatho saṅgahito , tasmā purisassa hatthapāse tena saddhiṃ caṅkamanādiṃ karontiyā pācittiyameva .
‘‘ Sallapeyya vā ’’ ti kevalaṃ nidānavasena vuttaṃ visesābhāvato .
‘‘ Sallapeyyavāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi vuttaṃ , taṃ na yuttanti eke .
Kasmā ?
Yasmā tassa purisassa hatthapāse ṭhiteneva ekaṃ pācittiyaṃ .
Sallapanenapi aparampi ekaṃ āpajjatīti nāpajjati , kathaṃ paññāyatīti ?
Aṅgavasena .
Imassa hi rattandhakāratā , purisassa hatthapāse ṭhānaṃ vā sallapanaṃ vā , sahāyābhāvo , rahopekkhatāti imāni cattāri aṅgāni vuttāni .
Tattha yadi ṭhānapaccayā ekā āpatti visuṃ siyā , tassā
M0.373 cattāri aṅgāni siyuṃ .Yadi sallapanapaccayā ekā , tassāpi pañca aṅgāni siyuṃ .
Tasmā mātikāṭṭhakathāyaṃ ‘‘ cattāri vā pañca vā aṅgānī ’’ ti vattabbaṃ siyā , na ca vuttaṃ , tasmā sallapanapaccayā visuṃ natthīti .
Atthiyeva , mātikāṭṭhakathāvacanañca tadatthamevāti eke .
Kathaṃ ?
Sahuppattito dvinnaṃ āpattīnaṃ .
Kiṃ
V0.341 vuttaṃ hoti ?Sallapane sati ṭhānapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikaṃ , sallapanapaccayā āpajjitabbaṃ caturaṅgikanti dve pācittiyāni sahuppannāni ekato āpajjantīti .
Idaṃ ayuttaṃ pāḷivirodhato .
Pāḷiya ñhi ‘‘ sallapeyya vāti purisassa hatthapāse ṭhitā sallapati , āpatti pācittiyassā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi dve siyuṃ ,‘‘ āpatti dvinnaṃ pācittiyānan ’’ ti na vattabbatā siyāti .
Ayaṃ nayo dutiyādīsupi yathāyogaṃ veditabbo .
Ettha dutiyenāpi saddhiṃ yadi bhikkhuniyā rahopekkhatā atthi , so ce puriso , na dutiyo , purisagaṇanāya āpattiyo .
Atha dutiyā bhikkhunī hoti , tassā ca tena purisena saddhiṃ rahopekkhatā atthi , sā ca bhikkhunī na dutiyā hoti .
Ubhinnampi āpajjatīti eke , vicāretvā pana gahetabbaṃ .
Porāṇagaṇṭhipade pana vuttaṃ ‘‘ hatthapāse ṭhānena dukkaṭan ’’ ti , taṃ pāḷiyā virujjhati .
‘‘ Purisassa hatthapāse tiṭṭhati , āpatti pācittiyassā ’’ ti hi pāḷi , kiṃbahunā .
Catutthasikkhāpade mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyikauyyojanasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ santiṭṭhanādīsu tīṇi pācittiyānī ’’ tiādivacanato vatthugaṇanāya āpatti veditabbā .
‘‘ Aṅgāni cettha cattāri pañca vā ’’ ti vattabbanti sanniṭṭhānaṃ .
Paṭhamasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .