2. Dutiyavaggo
1. Mohapariññāsuttaṃ
11. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Mohaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Mohañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena mohena mūḷhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ mohaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya
P0.7 na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .
2. Kodhapariññāsuttaṃ
12. Vuttañhetaṃ
M0.200V0.7 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Kodhaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Kodhañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena
T0.235 kodhena kuddhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;Taṃ kodhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .
3. Makkhapariññāsuttaṃ
13. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Makkhaṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ tattha cittaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Makkhañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ tattha cittaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yena makkhena makkhāse , sattā gacchanti duggatiṃ ;
Taṃ makkhaṃ sammadaññāya , pajahanti vipassino ;
Pahāya na punāyanti , imaṃ lokaṃ kudācanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .
4. Avijjānīvaraṇasuttaṃ
14. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti
P0.8 me sutaṃ –‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekanīvaraṇampi samanupassāmi yena [ yenevaṃ (?)] nīvaraṇena nivutā pajā dīgharattaṃ
V0.8 sandhāvanti saṃsaranti yathayidaṃ , bhikkhave , avijjānīvaraṇaṃ [ avijjānīvaraṇena (?)].Avijjānīvaraṇena hi , bhikkhave , nivutā pajā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Natthañño
M0.201 ekadhammopi , yenevaṃ [ yeneva ( sī . pī . ka .)] nivutā pajā ;Saṃsaranti
T0.236 ahorattaṃ , yathā mohena āvutā .‘‘ Ye ca mohaṃ pahantvāna , tamokhandhaṃ [ tamokkhandhaṃ ( sī . syā . pī .)] padālayuṃ ;
Na te puna saṃsaranti , hetu tesaṃ na vijjatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .
5. Taṇhāsaṃyojanasuttaṃ
15. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekasaṃyojanampi samanupassāmi yena [ yenevaṃ ( syā .)] saṃyojanena saṃyuttā sattā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsaranti yathayidaṃ , bhikkhave , taṇhāsaṃyojanaṃ [ taṇhāsaṃyojanena (?)].
Taṇhāsaṃyojanena hi , bhikkhave , saṃyuttā sattā dīgharattaṃ sandhāvanti saṃsarantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Taṇhādutiyo
P0.9 puriso , dīghamaddhāna saṃsaraṃ ;Itthabhāvaññathābhāvaṃ [ itthambhāvaññathābhāvaṃ ( syā .)], saṃsāraṃ nātivattati .
‘‘ Etamādīnavaṃ [ evamādīnavaṃ ( sī . pī . ka .)] ñatvā , taṇhaṃ [ taṇhā ( sī . ka .)] dukkhassa sambhavaṃ ;
Vītataṇho anādāno , sato bhikkhu paribbaje ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .
6. Paṭhamasekhasuttaṃ
16. Vuttañhetaṃ
V0.9 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Sekhassa , bhikkhave , bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānassa viharato ajjhattikaṃ aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ bahūpakāraṃ yathayidaṃ , bhikkhave , yoniso manasikāro .
Yoniso , bhikkhave , bhikkhu manasi karonto akusalaṃ pajahati
M0.202 , kusalaṃ bhāvetī ’’ tiT0.237 .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yoniso
P0.10 manasikāro , dhammo sekhassa bhikkhuno ;Natthañño evaṃ bahukāro , uttamatthassa pattiyā ;
Yoniso padahaṃ bhikkhu , khayaṃ dukkhassa pāpuṇe ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Dutiyasekhasuttaṃ
17. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sekhassa , bhikkhave , bhikkhuno appattamānasassa anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānassa viharato bāhiraṃ aṅganti karitvā nāññaṃ ekaṅgampi samanupassāmi yaṃ evaṃ bahūpakāraṃ yathayidaṃ , bhikkhave , kalyāṇamittatā .
Kalyāṇamitto , bhikkhave , bhikkhu akusalaṃ pajahati , kusalaṃ bhāvetī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kalyāṇamitto yo bhikkhu , sappatisso sagāravo ;
Karaṃ mittānaṃ vacanaṃ , sampajāno patissato ;
Pāpuṇe anupubbena , sabbasaṃyojanakkhayan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Sattamaṃ .
8. Saṅghabhedasuttaṃ
18. Vuttañhetaṃ
V0.10 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Ekadhammo , bhikkhave , loke uppajjamāno
P0.11 uppajjati bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ .Katamo ekadhammo ?
Saṅghabhedo .
Saṅghe kho pana , bhikkhave , bhinne aññamaññaṃ bhaṇḍanāni ceva honti , aññamaññaṃ paribhāsā ca honti
T0.238 , aññamaññaṃ parikkhepā ca honti , aññamaññaṃ pariccajanā ca honti .Tattha appasannā ceva nappasīdanti , pasannānañca ekaccānaṃ aññathattaṃ hotī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Āpāyiko
M0.203 nerayiko , kappaṭṭho saṅghabhedako ;Vaggārāmo adhammaṭṭho , yogakkhemā padhaṃsati [ yogakkhemato dhaṃsati ( syā . pī .), yogakkhemā vimaṃsati ( sī . ka .)];
Saṅghaṃ samaggaṃ bhetvāna [ bhitvāna ( sī . ka .), bhinditvā ( cūḷava .354; a . ni .10.39)], kappaṃ nirayamhi paccatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Saṅghasāmaggīsuttaṃ
19. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ekadhammo , bhikkhave , loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ .
Katamo ekadhammo
P0.12 ?Saṅghasāmaggī .
Saṅghe kho pana , bhikkhave , samagge na ceva aññamaññaṃ bhaṇḍanāni honti , na ca aññamaññaṃ paribhāsā honti , na ca aññamaññaṃ parikkhepā honti , na ca aññamaññaṃ pariccajanā honti .
Tattha appasannā ceva pasīdanti , pasannānañca bhiyyobhāvo hotī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sukhā saṅghassa sāmaggī , samaggānañcanuggaho ;
Samaggarato dhammaṭṭho , yogakkhemā na dhaṃsati ;
Saṅghaṃ samaggaṃ katvāna , kappaṃ saggamhi modatī ’’ ti .
Ayampi
V0.11 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .Navamaṃ .
10. Paduṭṭhacittasuttaṃ
20. Vuttañhetaṃ
T0.239 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Idhāhaṃ , bhikkhave , ekaccaṃ puggalaṃ paduṭṭhacittaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi –
‘ imamhi cāyaṃ samaye puggalo kālaṅkareyya yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye ’.
Taṃ kissa hetu ?
Cittaṃ hissa , bhikkhave , paduṭṭhaṃ .
Cetopadosahetu kho pana , bhikkhave , evamidhekacce sattā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Paduṭṭhacittaṃ
M0.204P0.13 ñatvāna , ekaccaṃ idha puggalaṃ ;Etamatthañca byākāsi , buddho bhikkhūna santike .
‘‘ Imamhi cāyaṃ samaye , kālaṃ kayirātha puggalo ;
Nirayaṃ upapajjeyya , cittaṃ hissa padūsitaṃ .
‘‘ Yathā haritvā nikkhipeyya , evameva tathāvidho ;
Cetopadosahetu hi , sattā gacchanti duggatin ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dasamaṃ .
Dutiyo vaggo niṭṭhito .
Tassuddānaṃ –
Moho kodho atha makkho , vijjā taṇhā sekhaduve ca ;
Bhedo sāmaggipuggalo [ mohakodha atha makkhāgato , mūhā kāmasekkhaduve ; bhedasāmaggapuggalo ca ( sī . ka .) mohakodhā atha makkho mohakāmā sekkhā duve ; bhedamodā puggalo ca ( syā . pī .)], vaggamāhu dutiyanti vuccatīti .