4. Catukkanipāto
1. Brāhmaṇadhammayāgasuttaṃ
100. Vuttañhetaṃ
M0.264V0.73 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Ahamasmi , bhikkhave , brāhmaṇo yācayogo sadā payatapāṇi [ payatapāṇī ( sī . syā .)] antimadehadharo anuttaro bhisakko sallakatto .
Tassa me tumhe puttā orasā mukhato jātā dhammajā dhammanimmitā dhammadāyādā , no āmisadāyādā .
‘‘ Dvemāni , bhikkhave , dānāni – āmisadānañca
P0.102 dhammadānañca .Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ dvinnaṃ dānānaṃ yadidaṃ – dhammadānaṃ .
‘‘ Dveme , bhikkhave , saṃvibhāgā – āmisasaṃvibhāgo ca dhammasaṃvibhāgo ca .
Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ dvinnaṃ saṃvibhāgānaṃ yadidaṃ – dhammasaṃvibhāgo .
‘‘ Dveme , bhikkhave , anuggahā – āmisānuggaho ca dhammānuggaho ca .
Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ dvinnaṃ anuggahānaṃ yadidaṃ – dhammānuggaho .
‘‘ Dveme , bhikkhave , yāgā – āmisayāgo ca dhammayāgo ca .
Etadaggaṃ , bhikkhave , imesaṃ dvinnaṃ yāgānaṃ yadidaṃ – dhammayāgo ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yo
T0.309 dhammayāgaṃ ayajī amaccharī , tathāgato sabbabhūtānukampī [ sabbasattānukampī ( syā .) aṭṭhakathāyampi ];Taṃ tādisaṃ devamanussaseṭṭhaṃ , sattā namassanti bhavassa pāragun ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Paṭhamaṃ .
2. Sulabhasuttaṃ
101. Vuttañhetaṃ
V0.74 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Cattārimāni , bhikkhave , appāni ceva sulabhāni ca , tāni ca anavajjāni .
Katamāni cattāri ?
Paṃsukūlaṃ , bhikkhave , cīvarānaṃ appañca sulabhañca , tañca anavajjaṃ .
Piṇḍiyālopo
M0.265 , bhikkhave , bhojanānaṃ appañca sulabhañca , tañca anavajjaṃ .Rukkhamūlaṃ , bhikkhave
P0.103 , senāsanānaṃ appañca sulabhañca , tañca anavajjaṃ .Pūtimuttaṃ , bhikkhave , bhesajjānaṃ appañca sulabhañca tañca anavajjaṃ .
Imāni kho , bhikkhave , cattāri appāni ceva sulabhāni ca , tāni ca anavajjāni .
Yato kho , bhikkhave , bhikkhu appena ca tuṭṭho hoti sulabhena ca ( anavajjena ca )[(…) natthi sī . pī . ka . potthakesu ca aṅguttare ca ], imassāhaṃ aññataraṃ sāmaññaṅganti vadāmī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Anavajjena tuṭṭhassa , appena sulabhena ca ;
Na senāsanamārabbha , cīvaraṃ pānabhojanaṃ ;
Vighāto hoti cittassa , disā nappaṭihaññati .
‘‘ Ye cassa [ yepassa ( syā .)] dhammā akkhātā , sāmaññassānulomikā ;
Adhiggahitā tuṭṭhassa , appamattassa bhikkhuno ’’ ti [ sikkhatoti ( sī . ka .)].
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dutiyaṃ .
3. Āsavakkhayasuttaṃ
102. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Jānatohaṃ , bhikkhave , passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi
T0.310 , no ajānato no apassato .Kiñca , bhikkhave , jānato , kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti ?
Idaṃ dukkhanti , bhikkhave , jānato passato āsavānaṃ khayo
P0.104 hoti .Ayaṃ dukkhasamudayoti , bhikkhave , jānato passato āsavānaṃ khayo hoti .
Ayaṃ dukkhanirodhoti , bhikkhave , jānato passato āsavānaṃ khayo hoti .
Ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti , bhikkhave , jānato passato āsavānaṃ khayo hoti .
Evaṃ kho
V0.75 , bhikkhave , jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hotī ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sekhassa sikkhamānassa , ujumaggānusārino ;
Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ , tato aññā anantarā .
‘‘ Tato
M0.266 aññā vimuttassa , vimuttiñāṇamuttamaṃ ;Uppajjati khaye ñāṇaṃ , khīṇā saṃyojanā iti .
‘‘ Na tvevidaṃ kusītena , bālenamavijānatā ;
Nibbānaṃ adhigantabbaṃ , sabbaganthappamocanan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Tatiyaṃ .
4. Samaṇabrāhmaṇasuttaṃ
103. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā
P0.105 vā ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ nappajānanti ;‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ nappajānanti ;
‘ ayaṃ dukkhanirodho ’ ti yathābhūtaṃ nappajānanti ;
‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ nappajānanti – na me te , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā , na ca panete āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā
T0.311 upasampajja viharanti .‘‘ Ye ca kho keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānanti ;
‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’ ti yathābhūtaṃ pajānanti ;
‘ ayaṃ dukkhanirodho ’ ti yathābhūtaṃ pajānanti ;
‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānanti – te kho me , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā , te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Ye
V0.76P0.106 dukkhaṃ nappajānanti , atho dukkhassa sambhavaṃ ;Yattha ca sabbaso dukkhaṃ , asesaṃ uparujjhati ;
Tañca maggaṃ na jānanti , dukkhūpasamagāminaṃ .
‘‘ Cetovimuttihīnā te , atho paññāvimuttiyā ;
Abhabbā te antakiriyāya , te ve jātijarūpagā .
‘‘ Ye
M0.267 ca dukkhaṃ pajānanti , atho dukkhassa sambhavaṃ ;Yattha ca sabbaso dukkhaṃ , asesaṃ uparujjhati ;
Tañca maggaṃ pajānanti , dukkhūpasamagāminaṃ .
‘‘ Cetovimuttisampannā , atho paññāvimuttiyā ;
Bhabbā te antakiriyāya , na te jātijarūpagā ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Catutthaṃ .
5. Sīlasampannasuttaṃ
104. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ye te , bhikkhave , bhikkhū sīlasampannā samādhisampannā
P0.107 paññāsampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannā ovādakāT0.312 viññāpakā sandassakā samādapakā samuttejakā sampahaṃsakā alaṃsamakkhātāro saddhammassa dassanampahaṃ , bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi ;savanampahaṃ , bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi ;
upasaṅkamanampahaṃ , bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi ;
payirupāsanampahaṃ , bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi ;
anussaraṇampahaṃ , bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi ;
anupabbajjampahaṃ [ anussatimpahaṃ ( syā .)], bhikkhave , tesaṃ bhikkhūnaṃ bahūpakāraṃ vadāmi .
Taṃ kissa hetu ?
Tathārūpe , bhikkhave , bhikkhū sevato bhajato payirupāsato aparipūropi sīlakkhandho bhāvanāpāripūriṃ gacchati , aparipūropi samādhikkhandho bhāvanāpāripūriṃ gacchati , aparipūropi
P0.108 paññākkhandho bhāvanāpāripūriṃ gacchati , aparipūropi vimuttikkhandho bhāvanāpāripūriṃ gacchati , aparipūropi vimuttiñāṇadassanakkhandho bhāvanāpāripūriṃ gacchati .Evarūpā ca te , bhikkhave , bhikkhū satthārotipi
V0.77 vuccanti , satthavāhātipi vuccanti , raṇañjahātipi vuccanti , tamonudātipi vuccanti , ālokakarātipi vuccanti , obhāsakarātipi vuccanti , pajjotakarātipi vuccanti , ukkādhārātipi vuccanti , pabhaṅkarātipi vuccanti , ariyātipi vuccanti , cakkhumantotipi vuccantī ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Pāmojjakaraṇaṃ
M0.268 ṭhānaṃ [… karaṇaṭhānaṃ ( sī . syā .)], etaṃ hoti vijānataṃ ;Yadidaṃ bhāvitattānaṃ , ariyānaṃ dhammajīvinaṃ .
‘‘ Te jotayanti saddhammaṃ , bhāsayanti pabhaṅkarā ;
Ālokakaraṇā
T0.313 dhīrā , cakkhumanto raṇañjahā .‘‘ Yesaṃ ve sāsanaṃ sutvā , sammadaññāya paṇḍitā ;
Jātikkhayamabhiññāya
P0.109 , nāgacchanti punabbhavan ’’ ti .Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Pañcamaṃ .
6. Taṇhuppādasuttaṃ
105. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Cattārome , bhikkhave , taṇhuppādā , yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Katame cattāro ?
Cīvarahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
piṇḍapātahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
senāsanahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ;
itibhavābhavahetu vā , bhikkhave , bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati .
Ime kho , bhikkhave , cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Taṇhādutiyo puriso , dīghamaddhāna saṃsaraṃ ;
Itthabhāvaññathābhāvaṃ , saṃsāraṃ nātivattati .
‘‘ Etamādīnavaṃ
V0.78 ñatvā , taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ ;Vītataṇho anādāno , sato bhikkhu paribbaje ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Sabrahmakasuttaṃ
106. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sabrahmakāni , bhikkhave , tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .
Sapubbadevatāni
P0.110 , bhikkhave , tāni kulāni yesaṃM0.269 puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .Sapubbācariyakāni , bhikkhave , tāni kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .
Sāhuneyyakāni , bhikkhave , tāni
T0.314 kulāni yesaṃ puttānaṃ mātāpitaro ajjhāgāre pūjitā honti .‘‘‘ Brahmā ’ ti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
‘ Pubbadevatā ’ ti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
‘ Pubbācariyā ’ ti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
‘ Āhuneyyā ’ ti , bhikkhave , mātāpitūnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Taṃ kissa hetu ?
Bahukārā , bhikkhave , mātāpitaro puttānaṃ āpādakā posakā imassa lokassa dassetāro ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Brahmāti mātāpitaro , pubbācariyāti vuccare ;
Āhuneyyā ca puttānaṃ , pajāya anukampakā .
‘‘ Tasmā hi ne namasseyya , sakkareyya ca paṇḍito ;
Annena
P0.111 atha pānena , vatthena sayanena ca ;Ucchādanena nhāpanena [ nahāpanena ( sī .)], pādānaṃ dhovanena ca .
‘‘ Tāya naṃ pāricariyāya , mātāpitūsu paṇḍitā ;
Idheva naṃ pasaṃsanti , pecca sagge pamodatī ’’ ti .
Ayampi
V0.79 attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .Sattamaṃ .
8. Bahukārasuttaṃ
107. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Bahukārā [ bahūpakārā ( sī . pī .)], bhikkhave , brāhmaṇagahapatikā tumhākaṃ ye vo [ ye te ( sabbattha )] paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi .
Tumhepi , bhikkhave , bahukārā brāhmaṇagahapatikānaṃ yaṃ [ ye (?)] nesaṃ dhammaṃ desetha ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ , kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetha .
Evamidaṃ , bhikkhave , aññamaññaṃ nissāya brahmacariyaṃ vussati oghassa nittharaṇatthāya sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sāgārā
M0.270T0.315 anagārā ca , ubho aññoññanissitā ;Ārādhayanti saddhammaṃ , yogakkhemaṃ anuttaraṃ .
‘‘ Sāgāresu
P0.112 ca cīvaraṃ , paccayaṃ sayanāsanaṃ ;Anagārā paṭicchanti , parissayavinodanaṃ .
‘‘ Sugataṃ [ puggalaṃ ( sī . ka .)] pana nissāya , gahaṭṭhā gharamesino ;
Saddahānā arahataṃ , ariyapaññāya jhāyino .
‘‘ Idha dhammaṃ caritvāna , maggaṃ sugatigāminaṃ ;
Nandino devalokasmiṃ , modanti kāmakāmino ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Kuhasuttaṃ
108. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Ye keci , bhikkhave , bhikkhū kuhā thaddhā lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā , na me te
V0.80 , bhikkhave , bhikkhū māmakā .Apagatā ca te , bhikkhave , bhikkhū imasmā dhammavinayā ;
na ca te [ na ca te bhikkhave bhikkhū ( sī . pī . ka .)] imasmiṃ dhammavinaye
P0.113 vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti .Ye ca kho , bhikkhave , bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā , te kho me , bhikkhave , bhikkhū māmakā .
Anapagatā ca te , bhikkhave , bhikkhū imasmā dhammavinayā ;
te ca imasmiṃ dhammavinaye [ imasmiṃ ca te dhammavinaye ( syā .), te bhikkhave bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye ( ka .)] vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjantī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Kuhā thaddhā lapā siṅgī , unnaḷā asamāhitā ;
Na te dhamme virūhanti , sammāsambuddhadesite .
‘‘ Nikkuhā nillapā dhīrā , atthaddhā susamāhitā ;
Te ve dhamme virūhanti , sammāsambuddhadesite ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Navamaṃ .
10. Nadīsotasuttaṃ
109. Vuttañhetaṃ
M0.271 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Seyyathāpi
T0.316 , bhikkhave , puriso nadiyā sotenaP0.114 ovuyheyya piyarūpasātarūpena .Tamenaṃ cakkhumā puriso tīre ṭhito disvā evaṃ vadeyya –
‘ kiñcāpi kho tvaṃ , ambho purisa , nadiyā sotena ovuyhasi piyarūpasātarūpena , atthi cettha heṭṭhā rahado saūmi sāvaṭṭo sagaho sarakkhaso yaṃ tvaṃ , ambho purisa , rahadaṃ pāpuṇitvā maraṇaṃ vā nigacchasi maraṇamattaṃ vā dukkhan ’ ti .
Atha kho so , bhikkhave , puriso tassa purisassa saddaṃ sutvā hatthehi ca pādehi ca paṭisotaṃ vāyameyya .
‘‘ Upamā kho me ayaṃ , bhikkhave , katā atthassa viññāpanāya .
Ayaṃ cettha [ ayaṃ cevettha ( syā .)] attho –
‘ nadiyā soto ’ ti kho , bhikkhave , taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ .
‘‘‘ Piyarūpaṃ sātarūpan ’ ti kho , bhikkhave , channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ .
‘‘‘ Heṭṭhā
V0.81 rahado ’ ti kho , bhikkhave , pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ adhivacanaṃ ;‘‘‘ Ūmibhayan ’ ti kho [ sañīmīti kho ( bahūsu )], bhikkhave , kodhupāyāsassetaṃ adhivacanaṃ ;
‘‘‘ Āvaṭṭan ’ ti kho [ sāvaṭṭoti kho ( bahūsu )], bhikkhave , pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ ;
‘‘‘ Gaharakkhaso ’ ti kho [ sagaho sarakkhasoti kho ( bahūsu )], bhikkhave , mātugāmassetaṃ adhivacanaṃ ;
‘‘‘ Paṭisoto ’ ti
P0.115 kho , bhikkhave , nekkhammassetaṃ adhivacanaṃ ;‘‘‘ Hatthehi ca pādehi ca vāyāmo ’ ti kho , bhikkhave , vīriyārambhassetaṃ adhivacanaṃ ;
‘‘‘ Cakkhumā puriso tīre ṭhitoti kho , bhikkhave , tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassā ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sahāpi
M0.272 dukkhena jaheyya kāme , yogakkhemaṃ āyatiṃ patthayāno ;Sammappajāno
T0.317 suvimuttacitto , vimuttiyā phassaye tattha tattha ;Sa vedagū vūsitabrahmacariyo , lokantagū pāragatoti vuccatī ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dasamaṃ .
11. Carasuttaṃ
110. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Carato cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti [ byantikaroti ( sī . pī .), byantaṃ karoti ( ka .)] anabhāvaṃ gameti .
Carampi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto anātāpī anottāpī
P0.116 [ anottappī ( sabbattha ) dukanipāte , aṅguttare 1.4.11 passitabbaṃ ] satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyoti vuccati .‘‘ Ṭhitassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti .
Ṭhitopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyoti vuccati .
‘‘ Nisinnassa
V0.82 cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .Tañce , bhikkhave , bhikkhu adhivāseti nappajahati na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti .
Nisinnopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyoti vuccati .
‘‘ Sayānassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu adhivāseti
M0.273 nappajahatiT0.318 na vinodeti na byantīkaroti na anabhāvaṃ gameti .Sayānopi , bhikkhave , bhikkhu jāgaro evaṃbhūto anātāpī anottāpī satataṃ samitaṃ kusīto hīnavīriyoti vuccati .
‘‘ Carato cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
Carampi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī ottāpī [ ottappī ( sabbattha )] satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .
‘‘ Ṭhitassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
Ṭhitopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī
P0.117 ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .‘‘ Nisinnassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
Nisinnopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .
‘‘ Sayānassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno jāgarassa uppajjati kāmavitakko vā byāpādavitakko vā vihiṃsāvitakko vā .
Tañce , bhikkhave , bhikkhu nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti .
Sayānopi , bhikkhave , bhikkhu jāgaro evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ
T0.319 āraddhavīriyo pahitattoti vuccatī ’’ ti .Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Caraṃ
V0.83 vā yadi vā tiṭṭhaṃ , nisinno uda vā sayaṃ ;Yo vitakkaṃ vitakketi , pāpakaṃ gehanissitaṃ .
‘‘ Kummaggaṃ paṭipanno [ kummaggappaṭipanno ( a . ni .4.11)] so , mohaneyyesu mucchito ;
Abhabbo tādiso bhikkhu , phuṭṭhuṃ sambodhimuttamaṃ .
‘‘ Yo
M0.274 ca caraṃ vā tiṭṭhaṃ vā [ yo caraṃ vā yadi vā tiṭṭhaṃ ( syā .), yo caraṃ vātha tiṭṭhaṃ vā ( sī . ka .)], nisinno uda vā sayaṃ ;Vitakkaṃ samayitvāna , vitakkūpasame
P0.118 rato ;Bhabbo so tādiso bhikkhu , phuṭṭhuṃ sambodhimuttaman ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Ekādasamaṃ .
12. Sampannasīlasuttaṃ
111. Vuttañhetaṃ bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –
‘‘ Sampannasīlā , bhikkhave , viharatha [ hotha ( syā .)] sampannapātimokkhā ;
pātimokkhasaṃvarasaṃvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu vajjesu bhayadassāvino ;
samādāya sikkhatha sikkhāpadesu .
‘‘ Sampannasīlānaṃ vo , bhikkhave , viharataṃ [ bhavataṃ ( syā .)] sampannapātimokkhānaṃ pātimokkhasaṃvarasaṃvutānaṃ viharataṃ ācāragocarasampannānaṃ aṇumattesu vajjesu bhayadassāvīnaṃ samādāya sikkhataṃ sikkhāpadesu kimassa uttari karaṇīyaṃ [ kimassa bhikkhave uttari karaṇīyaṃ ( sabbattha )]?
‘‘ Carato cepi , bhikkhave , bhikkhuno [ abhijjhā byāpādo vigato ( a . ni .4.12) aṭṭhakathāya sameti ] bhijjhā vigatā [ abhijjhā byāpādo vigato ( a . ni .4.12) aṭakathāya sameti ] hoti , byāpādo vigato hoti [ thinamiddhaṃ uddhaccakukkuccaṃ vicikicchā ( a . ni .4.12)], thinamiddhaṃ vigataṃ hoti , uddhaccakukkuccaṃ
P0.119 vigataṃ hoti , vicikicchā [ thinamiddhaṃ uddhaccakukkuccaṃ vicikiccā ( a . ni .4.12)] pahīnā hoti , āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [ appamuṭṭhā ( syā .)], passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃT0.320 .Carampi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .
‘‘ Ṭhitassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno abhijjhā vigatā hoti byāpādo … pe … thinamiddhaṃ … uddhaccakukkuccaṃ … vicikicchā pahīnā hoti , āraddhaṃ hoti
M0.275 vīriyaṃ asallīnaṃV0.84 , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā , passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ .Ṭhitopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .
‘‘ Nisinnassa cepi , bhikkhave , bhikkhuno abhijjhā vigatā hoti , byāpādo … pe … thinamiddhaṃ … uddhaccakukkuccaṃ … vicikicchā pahīnā hoti , āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā , passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ .
Nisinnopi , bhikkhave , bhikkhu evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccati .
‘‘ Sayānassa cepi
P0.120 , bhikkhave , bhikkhuno jāgarassa abhijjhā vigatā hoti byāpādo … pe … thinamiddhaṃ … uddhaccakukkuccaṃ … vicikicchā pahīnā hoti , āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā , passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ .Sayānopi , bhikkhave , bhikkhu jāgaro evaṃbhūto ātāpī ottāpī satataṃ samitaṃ āraddhavīriyo pahitattoti vuccatī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Yataṃ
T0.321 care yataṃ tiṭṭhe , yataṃ acche yataṃ saye ;Yataṃ samiñjaye [ samiñjaye ( sī . syā .)] bhikkhu , yatamenaṃ pasāraye .
‘‘ Uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ , yāvatā jagato gati ;
Samavekkhitā ca dhammānaṃ , khandhānaṃ udayabbayaṃ .
‘‘ Evaṃ
P0.121 vihārimātāpiṃ , santavuttimanuddhataṃ ;Cetosamathasāmīciṃ , sikkhamānaṃ sadā sataṃ ;
Satataṃ pahitattoti , āhu bhikkhuṃ tathāvidhan ’’ ti .
Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Dvādasamaṃ .
13. Lokasuttaṃ
112. Vuttañhetaṃ
V0.85 bhagavatā , vuttamarahatāti me sutaṃ –‘‘ Loko , bhikkhave , tathāgatena abhisambuddho lokasmā tathāgato visaṃyutto .
Lokasamudayo , bhikkhave , tathāgatena abhisambuddho
M0.276 lokasamudayo tathāgatassa pahīno .Lokanirodho , bhikkhave , tathāgatena abhisambuddho lokanirodho tathāgatassa sacchikato .
Lokanirodhagāminī paṭipadā , bhikkhave , tathāgatena abhisambuddhā lokanirodhagāminī paṭipadā tathāgatassa bhāvitā .
‘‘ Yaṃ , bhikkhave , sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā yasmā taṃ tathāgatena abhisambuddhaṃ , tasmā tathāgatoti vuccati .
‘‘ Yañca , bhikkhave , rattiṃ tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati , yañca rattiṃ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati , yaṃ etasmiṃ antare bhāsati lapati
P0.122 niddisati , sabbaṃ taṃ tatheva hoti no aññathā , tasmā tathāgatotiT0.322 vuccati .‘‘ Yathāvādī , bhikkhave , tathāgato tathākārī , yathākārī tathāvādī , iti yathāvādī tathākārī yathākārī tathāvādī , tasmā tathāgatoti vuccati .
‘‘ Sadevake , bhikkhave , loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī , tasmā tathāgatoti vuccatī ’’ ti .
Etamatthaṃ bhagavā avoca .
Tatthetaṃ iti vuccati –
‘‘ Sabbalokaṃ [ sabbaṃ lokaṃ ( a . ni .4.23)] abhiññāya , sabbaloke yathātathaṃ ;
Sabbalokavisaṃyutto , sabbaloke anūpayo [ anusayo ( sī .), anupayo ( syā .)].
‘‘ Sa ve [ sabbe ( sabbattha ) a . ni .4.23 passitabbaṃ ] sabbābhibhū dhīro , sabbaganthappamocano ;
Phuṭṭhāssa paramā santi , nibbānaṃ akutobhayaṃ .
‘‘ Esa
V0.86P0.123 khīṇāsavo buddho , anīgho chinnasaṃsayo ;Sabbakammakkhayaṃ patto , vimutto upadhisaṅkhaye .
‘‘ Esa
M0.277 so bhagavā buddho , esa sīho anuttaro ;Sadevakassa lokassa , brahmacakkaṃ pavattayi .
‘‘ Iti devā manussā ca , ye buddhaṃ saraṇaṃ gatā ;
Saṅgamma taṃ namassanti , mahantaṃ vītasāradaṃ .
‘‘ Danto damayataṃ seṭṭho , santo samayataṃ isi ;
Mutto mocayataṃ aggo , tiṇṇo tārayataṃ varo .
‘‘ Iti hetaṃ namassanti , mahantaṃ vītasāradaṃ ;
Sadevakasmiṃ
T0.323 lokasmiṃ , natthi te paṭipuggalo ’’ ti .Ayampi attho vutto bhagavatā , iti me sutanti .
Terasamaṃ .
Catukkanipāto niṭṭhito .
Tassuddānaṃ
P0.124 –Brāhmaṇasulabhā [ brāhmaṇacattāri ( sabbattha )] jānaṃ , samaṇasīlā taṇhā brahmā ;
Bahukārā kuhapurisā [ kuhanā ( syā .)], cara sampanna lokena terasāti .
Suttasaṅgaho –
Sattavisekanipātaṃ , dukkaṃ bāvīsasuttasaṅgahitaṃ ;
Samapaññāsamathatikaṃ , terasa catukkañca iti yamidaṃ .
Dvidasuttarasuttasate , saṅgāyitvā samādahiṃsu purā ;
Arahanto ciraṭṭhitiyā , tamāhu nāmena itivuttanti .
Itivuttakapāḷi niṭṭhitā .